KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 37.
Element przedstawiony na ilustracji, zabezpieczający olejowy transformator energetyczny o danych znamionowych 15/0,4 kV, 2 500 kVA, nie chroni przed skutkami
Ilustracja przedstawia urządzenie techniczne, które jest elementem zabezpieczającym transformator olejowy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekaźnik Buchholza reaguje na zjawiska zachodzące w układzie olejowym transformatora: gromadzenie gazów (alarm), gwałtowny przepływ oleju przy uszkodzeniach wewnętrznych (wyłączenie) oraz spadek poziomu oleju. Nie kontroluje natomiast ciągłości uziemienia, bo to dotyczy połączeń zewnętrznych i wymaga innych zabezpieczeń.

Pełne wyjaśnienie:

Element z ilustracji to przekaźnik Buchholza (gazowo‑przepływowy), montowany w przewodzie łączącym kadź transformatora olejowego z konserwatorem. Jest to zabezpieczenie mechaniczne, które "widzi" wyłącznie to, co dzieje się w obiegu oleju, a nie stan połączeń elektrycznych na zewnątrz.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: przerwy w uziemieniu?
Przerwa w uziemieniu to uszkodzenie obwodu ochronnego/połączeń wyrównawczych. Przekaźnik Buchholza nie mierzy ciągłości przewodów ani rezystancji uziomu, więc nie wykrywa i nie ogranicza skutków takiej awarii. Do tego służą inne środki (kontrola połączeń, zabezpieczenia elektryczne, pomiary).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Zwarcia międzyzwojowe – powodują gwałtowne zjawiska wewnętrzne i szybki przepływ oleju; przekaźnik może zadziałać w torze "wyłączenie".
  • Obniżenie poziomu oleju w kadzi – spadek poziomu oleju wpływa na warunki pracy przekaźnika (komory/pływaki), co może wywołać sygnał alarmowy.
  • Rozkład termiczny izolacji stałej – w wyniku przegrzewania powstają gazy rozpuszczone w oleju, które mogą się gromadzić w przekaźniku i uruchomić alarm; próbkę gazu można pobrać do analizy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się uziemienie, a w pytaniu rozpoznajesz Buchholza, pamiętaj: Buchholz = gazy/przepływ/poziom oleju, a nie ochrona przeciwporażeniowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekaźnik Buchholza to mechaniczne zabezpieczenie gazowo‑przepływowe montowane między kadzią a konserwatorem transformatora olejowego. Reaguje na powstawanie gazów (alarm) oraz na gwałtowny przepływ oleju przy uszkodzeniach wewnętrznych (wyłączenie).
Wykrywa zjawiska wewnątrz układu oleju: nagromadzenie gazów powstających przy powolnym uszkadzaniu izolacji, gwałtowny przepływ oleju przy ciężkich uszkodzeniach oraz sygnały związane ze spadkiem poziomu oleju.
Bo nie mierzy żadnych wielkości elektrycznych związanych z ochroną przeciwporażeniową. Działa na zasadzie pływaków/klapek reagujących na gazy i ruch oleju. Przerwa w uziemieniu dotyczy połączeń zewnętrznych i wymaga kontroli instalacji ochronnej innymi metodami.
Najczęściej ma korpus z dwoma kołnierzami (montaż w rurze), wzierniki do obserwacji oleju/gazów, często zawór probierczy do pobierania gazu oraz puszkę przyłączeniową styków sygnalizacji. To cechy charakterystyczne dla Buchholza.
Może reagować na zwarcia międzyzwojowe, bo są to uszkodzenia wewnętrzne powodujące nagłe zjawiska w transformatorze i szybki przepływ oleju w kierunku konserwatora. Taki przepływ uruchamia człon wyłączający, który zwykle wyzwala wyłączenie transformatora.
Alarm zwykle oznacza powolne gromadzenie gazów w górnej części przekaźnika, co może wskazywać na przegrzewanie, lokalne wyładowania lub degradację izolacji. W praktyce wymaga to diagnostyki (np. analiza gazów) i oceny, czy transformator może dalej pracować.
Wyłączenie następuje, gdy przekaźnik wykryje gwałtowny przepływ oleju (typowy dla ciężkich uszkodzeń wewnętrznych, np. zwarć). Wtedy uruchamia się człon wyłączający, którego styk jest włączony w obwód sterowania zabezpieczeniami transformatora.
Spadek poziomu oleju może obniżyć poziom w komorach przekaźnika, zmieniając położenie pływaków i wywołując sygnał ostrzegawczy. To cenna informacja eksploatacyjna, bo ubytek oleju pogarsza chłodzenie i izolację oraz może zwiększać ryzyko awarii transformatora.
Z uziemieniem wiążą się rozwiązania wykrywające prądy doziemne lub brak ciągłości połączeń ochronnych, a także okresowe pomiary uziemień. Przekaźnik Buchholza nie zastępuje tych środków, bo nie jest urządzeniem do kontroli instalacji ochronnej.
Najpierw rozpoznaj typ zabezpieczenia: mechaniczne olejowe (Buchholz) czy elektryczne (np. związane z prądem/izolacją/uziemieniem). Potem dopasuj, czy dotyczy ono zjawisk w środku transformatora (gazy, przepływ, olej), czy instalacji zewnętrznej (uziemienie, przewody).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Nie kontroluje natomiast ciągłości uziemienia, bo to dotyczy połączeń zewnętrznych i wymaga innych zabezpieczeń."

Źródła:

  • Wikipedia: "Buchholz relay" https://en.wikipedia.org/wiki/Buchholz_relay (dostęp: 2026-02-18)
  • Electrical Engineering Portal: "Buchholz relay" (opis zasady działania i zastosowań) https://electrical-engineering-portal.com/ (artykuł tematyczny o Buchholz relay; dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z elektroenergetyki: zabezpieczenia transformatorów olejowych
  • Instrukcje producentów przekaźników Buchholza (opis działania alarm/wyłączenie)
  • Materiały szkoleniowe z BHP dotyczące uziemień i ochrony przeciwporażeniowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego