KWALIFIKACJA TWO9 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 22.
Element wskazany na rysunku strzałką to
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek mechanizmu silnika spalinowego, w szczególności układu rozrządu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Wałek rozrządu" to element mechanizmu rozrządu z krzywkami, który steruje otwieraniem i zamykaniem zaworów. Na typowych rysunkach jest przedstawiany jako wał obracający się w głowicy/bloku, współpracujący z popychaczem lub dźwignią zaworową, a nie jako sam zawór.

Pełne wyjaśnienie:

Mechanizm rozrządu w silniku spalinowym odpowiada za czasowe sterowanie pracą zaworów (dolotowych i wydechowych), czyli za ich otwieranie i zamykanie w odpowiednich fazach pracy cylindra. Kluczowym elementem układu jest wałek rozrządu – wał obracający się synchronicznie z wałem korbowym (w zależności od konstrukcji w innej relacji prędkości), na którym znajdują się krzywki. Krzywki zamieniają ruch obrotowy wałka na ruch wymuszający przemieszczenie kolejnych elementów toru kinematycznego zaworu.

Odpowiedź "wałek rozrządu" jest poprawna, gdy strzałka na rysunku wskazuje wał z krzywką/krzywkami lub oś, na której te krzywki są osadzone. W praktyce to właśnie wałek rozrządu "steruje" układem, inicjując ruch popychacza i dalej dźwigni, co w efekcie otwiera zawór.

  • "zawór wydechowy" jest elementem roboczym w głowicy, zwykle rozpoznawalnym po grzybku i trzonku oraz położeniu w kanale wydechowym. Nie ma krzywek i nie jest wałem.
  • "popychacz dźwigni" (popychacz) jest elementem pośrednim przenoszącym ruch z krzywki (wałka) na dźwignię lub bezpośrednio na zawór. Jest krótszy i pracuje ruchem posuwisto-zwrotnym, nie obrotowym.
  • "dźwignię zaworową" (rocker arm) rozpoznaje się jako element wahliwy/ramię dźwigniowe, które naciska na trzonek zaworu. Nie jest wałem i nie ma krzywek.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widzisz element z krzywką (wypukłym "garbem") albo wał, po którego obwodzie współpracuje popychacz, najczęściej chodzi o wałek rozrządu. Jeśli widać "grzybek" w gnieździe – to zawór.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wałek rozrządu to wał z krzywkami, który steruje pracą zaworów. Obracając się, krzywki naciskają na popychacz lub dźwignię, co powoduje otwieranie zaworu w odpowiednim momencie cyklu pracy silnika, a po minięciu krzywki zawór się zamyka.
Najczęściej rozpoznasz go po kształcie wału z wyraźnymi krzywkami (wypukłościami) rozmieszczonymi wzdłuż osi. Jest elementem obrotowym, a obok niego zwykle widać popychacz, dźwignię zaworową lub zawór, które poruszają się pod wpływem krzywki.
Kształt krzywki determinuje przebieg otwarcia zaworu: kiedy zacznie się otwierać, jak szybko osiągnie maksymalne uniesienie i jak długo pozostanie otwarty. Różne profile pozwalają dopasować napełnianie cylindra i opróżnianie spalin do konstrukcji i obciążenia silnika.
Dźwignia zaworowa to element wahliwy, który przekazuje ruch na trzonek zaworu (działa jak ramię dźwigni). Popychacz zwykle porusza się ruchem posuwisto-zwrotnym i przekazuje nacisk z krzywki dalej. Różnią się ruchem, kształtem i miejscem w torze przeniesienia ruchu.
Typowe objawy to spadek mocy, nierówna praca, pogorszenie rozruchu oraz nietypowe hałasy w okolicy rozrządu. Zużycie krzywek zmniejsza wznios zaworu, co pogarsza wymianę ładunku. W diagnostyce pomaga też kontrola luzów i oględziny elementów współpracujących.
Tak, zwłaszcza na uproszczonych rysunkach. Zawór wydechowy ma charakterystyczny grzybek i trzonek w głowicy, a wałek rozrządu jest elementem obrotowym z krzywkami. Jeśli strzałka wskazuje wał z wypukłością, to zwykle wałek, a nie zawór.
W czterosuwie zawory otwierają się i zamykają w ściśle dobranych fazach: dolot, sprężanie, praca, wydech. Wałek rozrządu steruje elementami zaworowymi poprzez krzywki, popychacze i dźwignie. Synchronizacja zapewnia prawidłową wymianę ładunku w cylindrze.
Najczęściej pojawiają się: wałek rozrządu (z krzywką), popychacz, dźwignia zaworowa, zawór (dolotowy/wydechowy), sprężyna zaworowa oraz prowadnica. W zadaniach trzeba powiązać kształt i położenie elementu z jego funkcją w przeniesieniu ruchu.
Najczęściej myli się popychacz z dźwignią zaworową oraz zawór z elementem sterującym. Uczniowie patrzą tylko na nazwę "zawór" jako coś kluczowego i pomijają cechy geometryczne (krzywka/wał). Pomaga analiza: co się obraca, a co wykonuje ruch posuwisty lub wahliwy.
Ćwicz na przekrojach i schematach: najpierw rozpoznaj tor ruchu od wałka rozrządu do zaworu. Ucz się cech: krzywka (sterowanie), popychacz (pośrednik), dźwignia (ramię), zawór (grzybek). Na egzaminie zawsze sprawdź, gdzie wskazuje czubek strzałki.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że "Wałek rozrządu" to element mechanizmu rozrządu z krzywkami, który steruje otwieraniem i zamykaniem zaworów.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wałek rozrządu" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Wa%C5%82ek_rozrz%C4%85du (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Zawór (silnik spalinowy)" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Zaw%C3%B3r_(silnik_spalinowy) (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Dźwignia zaworowa" — https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%BAwignia_zaworowa (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki z budowy silników spalinowych (dział: rozrząd i układ zaworowy)
  • Instrukcje obsługi/DTR silników okrętowych używanych w jednostkach szkolnych
  • Atlasy/rysunki poglądowe mechanizmu rozrządu (wałek, popychacz, dźwignia, zawór)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego