KWALIFIKACJA TWO9 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 35.
Na rysunku przedstawiono głowicę tłokowego silnika spalinowego
Ilustracja przedstawia przekrój głowicy tłokowego silnika spalinowego z wałkiem rozrządu umieszczonym w kadłubie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozrząd z wałkiem w kadłubie (układ OHV) rozpoznaje się po tym, że w głowicy znajdują się zawory i ich mechanizm, natomiast napęd zaworów odbywa się elementami pośrednimi (np. popychaczami). Głowica silnika chłodzonego powietrzem ma zwykle wyraźne żebra, a 2-suw z rozrządem szczelinowym nie ma klasycznych zaworów w głowicy.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku tłokowym położenie wałka rozrządu można wnioskować z budowy głowicy i elementów widocznych na rysunku.

"z wałkiem rozrządu w kadłubie" opisuje typową konstrukcję, w której wałek rozrządu znajduje się w kadłubie (bloku), a w głowicy są zawory. Ruch krzywek jest przenoszony do głowicy przez elementy pośrednie (np. popychacze i dźwignie). Na rysunkach takiej głowicy często widać układ zaworów, gniazda i prowadnice, ale bez wałka rozrządu umieszczonego bezpośrednio nad zaworami.

"z wałkiem rozrządu w głowicy" (OHC) oznacza, że wałek/wałki znajdują się w samej głowicy i działają bezpośrednio na zawory (lub przez krótkie dźwigienki). Gdy na rysunku nie ma miejsca/łożyskowania dla wałka w głowicy i nie widać napędu typowego dla OHC, taka odpowiedź jest nieadekwatna.

"chłodzonego powietrzem" dotyczy sposobu odprowadzania ciepła. Głowice chłodzone powietrzem wyróżniają się wyraźnymi żebrami zwiększającymi powierzchnię oddawania ciepła. Jeżeli na rysunku przedstawiono gładką głowicę z kanałami/wężownicą chłodzenia cieczą lub bez żeber, nie jest to cecha rozstrzygająca na korzyść chłodzenia powietrzem.

"2-suwowego z rozrządem szczelinowym" odnosi się do silników, w których wymiana ładunku realizowana jest przez kanały (szczeliny) w cylindrze odsłaniane przez tłok. Taki układ zwykle nie wymaga klasycznych zaworów grzybkowych w głowicy (choć istnieją wyjątki konstrukcyjne), więc gdy rysunek pokazuje typową głowicę zaworową, odpowiedź o rozrządzie szczelinowym nie pasuje.

Na egzaminie warto szukać na rysunku: (1) czy widać żebra chłodzące, (2) czy w głowicy jest wałek i łożyska dla wałka, (3) czy są zawory grzybkowe, co zwykle wskazuje na 4-suw i rozrząd zaworowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to układ typu OHV, w którym wałek rozrządu znajduje się w bloku/kadłubie, a zawory są w głowicy. Otwieranie zaworów realizują elementy pośrednie (np. popychacze i dźwignie), bo krzywki nie działają bezpośrednio w głowicy.
W OHC w głowicy widać miejsce wałka (łożyskowanie, krzywki nad zaworami) i zwykle krótszą drogę przeniesienia ruchu. W OHV w głowicy dominują zawory i dźwignie, a brak wałka nad zaworami sugeruje, że wałek jest w kadłubie.
Żebra zwiększają powierzchnię oddawania ciepła do powietrza, dzięki czemu chłodzenie jest skuteczniejsze bez cieczy chłodzącej. Na rysunkach są to liczne "rowki"/płetwy na zewnętrznej części głowicy i cylindra.
Typowy silnik 2-suwowy z rozrządem szczelinowym wykorzystuje kanały w cylindrze odsłaniane przez tłok, więc nie potrzebuje klasycznych zaworów grzybkowych w głowicy. Jeżeli na rysunku widać typowe zawory i ich gniazda, zwykle nie jest to rozrząd szczelinowy.
Najczęściej są to zawory ssące i wydechowe (grzybkowe), sprężyny zaworowe, prowadnice i gniazda zaworowe. Taki zestaw elementów jest charakterystyczny dla 4-suwów z rozrządem zaworowym, niezależnie od tego, gdzie jest wałek rozrządu.
Częste problemy to niewłaściwy luz zaworowy, zużycie dźwigni/popychaczy, rozciągnięty łańcuch lub zużyte koła zębate napędu rozrządu. Objawy to hałas, spadek mocy, nierówna praca i trudniejszy rozruch.
Zwykle zgodnie z harmonogramem obsługowym producenta oraz po objawach (głośna praca zaworów, spadek osiągów). W układach z elementami pośrednimi luz ma duże znaczenie, bo kumulują się tolerancje i zużycie w kilku częściach mechanizmu.
Bo obie konstrukcje (wałek w kadłubie i w głowicy) mają w głowicy zawory, więc bez szukania cech napędu łatwo pójść skrótem myślowym. Na egzaminie trzeba świadomie sprawdzać, czy w głowicy jest wałek/krzywki, czy tylko mechanizm pośredni.
Wałek w głowicy skraca drogę przeniesienia ruchu i może ułatwiać pracę przy wyższych obrotach, ale komplikuje konstrukcję głowicy i jej smarowanie. Wałek w kadłubie upraszcza głowicę, lecz wymaga popychaczy/dźwigni i większej liczby elementów zużywających się.
Przy planowaniu obsługi (regulacja zaworów, kontrola napędu rozrządu), doborze części zamiennych i diagnostyce. Znajomość typu rozrządu ułatwia też bezpieczne ustawianie GMP i wykonywanie prac serwisowych zgodnie z instrukcją eksploatacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Rozrząd z wałkiem w kadłubie (układ OHV) rozpoznaje się po tym, że w głowicy znajdują się zawory i ich mechanizm, natomiast napęd zaworów odbywa się elementami pośrednimi (np. popychaczami)."

Materiały:

  • Podręcznik do budowy i eksploatacji silników spalinowych (rozdział: układ rozrządu)
  • Materiały producentów silników okrętowych: schematy OHV/OHC i opis obsługi
  • Rysunki poglądowe głowic: porównanie chłodzenia powietrzem i cieczą

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego