KWALIFIKACJA HAN1 + HAN2 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 24.
Ewidencji operacji gospodarczej o treści "stwierdzono niedobór materiałów w magazynie powstały z winy pracownika" należy dokonać na kontach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ujawniony niedobór materiałów zmniejsza stan zapasów, dlatego po stronie Ct występują "Materiały". Ponieważ niedobór jest zawiniony, ujmuje się go najpierw na koncie rozliczeniowym niedoborów i szkód (Dt), aby następnie móc go rozliczyć (np. obciążyć osobę odpowiedzialną).

Pełne wyjaśnienie:

Operacja "stwierdzono niedobór materiałów w magazynie powstały z winy pracownika" oznacza, że faktyczny stan materiałów jest niższy niż stan wynikający z ewidencji. Skutkiem jest konieczność skorygowania zapasów.

Dlaczego poprawny jest zapis "Dt Rozliczenie niedoborów i szkód / Ct Materiały"?

  • Ct "Materiały" – zapis po stronie Ma (Ct) na koncie materiałów pokazuje zmniejszenie stanu zapasów. To jest kluczowe: niedobór zawsze redukuje stan magazynu.
  • Dt "Rozliczenie niedoborów i szkód" – konto rozliczeniowe służy do ujęcia niedoboru w sposób umożliwiający dalsze rozliczenie przyczyny i odpowiedzialności. Przy niedoborze zawinionym często kolejnym etapem jest przeniesienie kwoty na rozrachunki z pracownikiem (gdy ustalono odpowiedzialność i sposób pokrycia szkody).

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe w tym ujęciu?

  • "Straty nadzwyczajne" – to podejście jest mylące, bo nie każdy niedobór magazynowy jest kwalifikowany jako strata nadzwyczajna; ponadto w praktyce egzaminacyjnej schematy księgowań niedoborów prowadzi się przez konto rozliczeniowe niedoborów i szkód.
  • "Rozrachunki z pracownikami" – samo sformułowanie "z winy pracownika" nie oznacza automatycznie, że w tym momencie dokonuje się już obciążenia pracownika. Najpierw ujmuje się sam niedobór (korekta zapasów) i dopiero potem rozlicza go z osobą odpowiedzialną, jeśli spełnione są warunki formalne.
  • "Koszty wg rodzaju" – to zbyt duże uproszczenie. Ujęcie niedoboru bezpośrednio w kosztach pomija etap rozliczenia oraz rozróżnienie sytuacji zawinionych i niezawinionych.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z dekretacją zacznij od odpowiedzi na pytanie: które aktywo lub pasywo się zmienia? Jeśli chodzi o niedobór materiałów, zawsze szukasz zapisu, który zmniejsza "Materiały" po stronie Ct, a po stronie Dt wskazuje właściwe konto do rozliczenia przyczyny niedoboru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dt (Debet/Wn) i Ct (Credit/Ma) to strony konta w księgowości podwójnej. Każda operacja musi mieć zapis po obu stronach na odpowiednich kontach. W zadaniach magazynowych najpierw ustal, które konto zapasów rośnie lub maleje, a dopiero potem dobierz konto przeciwstawne.
Niedobór materiałów to sytuacja, gdy stan rzeczywisty w magazynie jest mniejszy niż stan wynikający z ewidencji. Najczęściej ujawnia się go podczas inwentaryzacji. Księgowo trzeba wtedy zmniejszyć konto zapasów i ująć różnicę na koncie służącym do jej rozliczenia.
Niedobór oznacza, że materiałów jest mniej niż wykazuje ewidencja, więc trzeba zmniejszyć ich wartość w księgach. Zmniejszenie aktywów (zapasów) w typowym układzie kont pokazuje się zapisem po stronie Ct na koncie "Materiały". To najpewniejszy punkt startu przy rozwiązywaniu takich zadań.
Konto rozliczeniowe stosuje się, gdy trzeba ująć ujawniony niedobór lub szkodę i dopiero później rozstrzygnąć, jak zostanie rozliczona (np. czy będzie obciążenie osoby odpowiedzialnej, czy zakwalifikowanie do kosztów/strat). Umożliwia to zachowanie porządku w ewidencji i analizę przyczyn.
Nie zawsze. Sam fakt "z winy pracownika" wskazuje kierunek rozliczenia, ale w praktyce ewidencja często przebiega etapowo: najpierw ujmuje się niedobór (korekta zapasów i konto rozliczeniowe), a dopiero później – po spełnieniu warunków formalnych – przenosi kwotę do rozrachunków z pracownikiem.
To pułapka, bo "koszty" są odpowiedzią intuicyjną: coś zniknęło, więc "to koszt". W zadaniach z różnic inwentaryzacyjnych ważne jest jednak rozliczenie niedoboru (w tym ustalenie winy), a nie automatyczne wrzucenie wartości w koszty. Pominięcie konta rozliczeniowego jest częstym błędem.
Zwróć uwagę na sformułowania w treści. "Z winy pracownika", "zawinione", "odpowiedzialność materialna" sugerują niedobór zawiniony, który zwykle podlega dalszemu rozliczeniu z osobą odpowiedzialną. Określenia typu "ubytki naturalne" lub "niezawinione" kierują do innego sposobu ujęcia skutków w wyniku.
Najczęściej są to dokumenty z inwentaryzacji: arkusze spisu z natury, zestawienia różnic inwentaryzacyjnych oraz protokoły wyjaśnienia różnic (z opisem przyczyn i wskazaniem odpowiedzialności). W zadaniach egzaminacyjnych dokumenty mogą być streszczone w treści, a Ty masz dobrać właściwe konta do zapisu.
Najczęstszy błąd to wybór konta "brzmiącego jak strata" bez sprawdzenia, czy zadanie wymaga konta rozliczeniowego. Drugi częsty błąd to skupienie się na winie pracownika i pominięcie podstawy: zawsze trzeba zmniejszyć "Materiały" po stronie Ct, bo niedobór oznacza realny spadek zapasów.
Ćwicz schematy księgowań powtarzające się w handlu: przyjęcia i wydania z magazynu, różnice inwentaryzacyjne, reklamacje, rabaty oraz rozrachunki z pracownikami i kontrahentami. Pomaga też własna "mapa kont": zapasy, rozliczenia, rozrachunki, koszty i przychody – wraz z typową stroną zapisu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że ujawniony niedobór materiałów zmniejsza stan zapasów, dlatego po stronie Ct występują "Materiały".

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw rachunkowości (tematy: zapasy, inwentaryzacja, różnice inwentaryzacyjne)
  • Materiały dydaktyczne z zakładowego planu kont stosowanego w zadaniach egzaminacyjnych
  • Zestawy zadań z dekretacji operacji gospodarczych (niedobory, szkody, rozrachunki z pracownikami)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego