KWALIFIKACJA CHM5 - PAŹDZIERNIK 2016

W pytaniu kluczowe jest rozpoznanie zanieczyszczeń gazowych oraz skojarzenie ich z oddziaływaniem w skali wykraczającej poza lokalny epizod. Do tej grupy zalicza się m.in. tlenki węgla (w praktyce szczególnie dwutlenek węgla jako ważny składnik gazów cieplarnianych) oraz tlenki azotu (NOx), które uczestniczą w reakcjach prowadzących do powstawania wtórnych zanieczyszczeń i efektów odczuwalnych w skali regionalnej i transgranicznej.

Dlatego odpowiedź "tlenki węgla i azotu" pasuje do kryterium "gazowe" oraz powiązania z szeroką skalą oddziaływania.

• "aerozole i pestycydy" – aerozole to zawiesiny cząstek w gazie (nie same gazy), a pestycydy są kojarzone przede wszystkim z zanieczyszczeniem gleb i wód; w powietrzu mogą występować, ale nie stanowią typowej, podstawowej grupy globalnych zanieczyszczeń gazowych.
• "związki ołowiu i kadmu" – to metale ciężkie. Są bardzo toksyczne, lecz w atmosferze zwykle występują związane z pyłem/aerozolem; problem ma charakter głównie toksykologiczny i lokalno-regionalny, a nie klasycznie "gazowy".
• "cząsteczki pyłów i sadzy" – to zanieczyszczenia pyłowe (PM, sadza/black carbon), czyli faza stała w powietrzu, a nie gazy. Mogą wpływać na klimat i zdrowie, ale nie spełniają warunku "gazowe".

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw oceń stan skupienia (gaz vs. pył/aerozol), dopiero potem skalę oddziaływania. To pozwala szybko odrzucić odpowiedzi o pyłach, sadzy i metalach ciężkich.