KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 19.
Grupa uczestników środowiskowego domu samopomocy przygotowuje zupę jarzynową w pracowni kulinarnej. Którymi słowami terapeuta powinien zmotywować ich do pracy w trakcie zajęć?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Bardzo podoba mi się wasza dokładność, myślę, że wszyscy docenią smak zupy" motywuje przez zauważenie wysiłku i jakości wykonania oraz wzmacnia poczucie sprawczości grupy.
Pozostałe wypowiedzi opierają się na wstydzie, groźbie ośmieszenia lub nagrodzie, co może obniżać współpracę i bezpieczeństwo psychologiczne uczestników.

Pełne wyjaśnienie:

W pracy terapeuty zajęciowego kluczowe jest wzmacnianie zaangażowania uczestników w sposób wspierający i zorientowany na osobę. Sformułowanie "Bardzo podoba mi się wasza dokładność, myślę, że wszyscy docenią smak zupy" spełnia kilka ważnych funkcji:

  • Opisuje pożądane zachowanie (dokładność), czyli wzmacnia to, co ma być powtarzane.
  • Buduje motywację przez docenienie wysiłku i sensu działania (smak zupy ważny dla wszystkich).
  • Wspiera atmosferę współpracy w grupie, bez wywoływania lęku czy rywalizacji.

Pozostałe propozycje są niekorzystne w kontekście terapeutycznym:

  • "Będzie wam wstyd, jeśli nie przygotujecie posiłku na czas dla wszystkich" uruchamia motywację opartą na wstydzie. Może zwiększać napięcie i obniżać poczucie bezpieczeństwa, co u części osób prowadzi do wycofania lub konfliktów.
  • "W nagrodę dostaniecie dokładkę zupy po ukończeniu pracy" przenosi ciężar na nagrodę zewnętrzną. W praktyce może osłabiać motywację wewnętrzną i uczyć, że działanie ma sens tylko "za coś".
  • "Na waszym miejscu bardziej bym się postarał, jeśli nie chcecie zostać wyśmiani" zawiera groźbę ośmieszenia i ocenę porównawczą. Taki komunikat łatwo odbierany jest jako upokarzający i może pogarszać relacje w grupie.

Na egzaminie warto wybierać odpowiedzi, które pokazują szacunek, wsparcie i konstruktywne wzmacnianie (pochwała za proces i jakość), a unikać tych, które bazują na lęku, wstydzie lub presji społecznej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pozytywne wzmocnienie to reakcja terapeuty, która zwiększa szansę powtórzenia pożądanego zachowania, np. poprzez docenienie wysiłku lub jakości pracy. W praktyce to często konkretna, życzliwa pochwała: co było zrobione dobrze i dlaczego ma to znaczenie dla grupy.
Najlepiej działają komunikaty wspierające: zauważenie staranności, współpracy i postępu oraz podkreślenie sensu zadania. Przykład: docenienie dokładności i wskazanie, że efekt będzie przyjemny dla wszystkich. Takie słowa budują sprawczość i zmniejszają napięcie.
Wstyd działa presyjnie i może chwilowo "przyspieszać" wykonanie zadania, ale często obniża poczucie bezpieczeństwa i zaufania do terapeuty. U części osób wywołuje wycofanie, złość lub konflikty w grupie, co pogarsza atmosferę i efekty terapeutyczne.
Może zadziałać krótkoterminowo, ale w terapii zajęciowej bywa ryzykowne, bo skupia uwagę na "nagrodzie" zamiast na sensie działania i rozwijanych umiejętnościach. Lepiej wzmacniać proces i wysiłek oraz pokazywać, czemu dana aktywność jest ważna dla uczestnika i grupy.
Pochwała wspierająca jest konkretna i opisowa: wskazuje zachowanie (np. dokładność) oraz efekt lub znaczenie. Ocena/krytyka często jest ogólna, porównawcza albo zawiera presję i etykietowanie. W praktyce warto chwalić to, co uczestnik zrobił, a nie "jaki jest".
Najczęstsze błędy to zawstydzanie, grożenie ośmieszeniem, porównywanie uczestników i używanie presji czasu jako straszaka. Takie komunikaty mogą zwiększać lęk i napięcie. Skuteczniejsza jest życzliwa informacja zwrotna, przypomnienie celu i podział zadań w grupie.
Dokładność odnosi się do procesu, który uczestnik może świadomie powtórzyć i rozwijać. Chwalenie procesu wzmacnia uczenie się i poczucie sprawczości ("wiem, co robię dobrze"). Skupienie wyłącznie na efekcie końcowym bywa mniej pomocne, bo nie mówi, co konkretnie było wartościowe.
Najlepiej na bieżąco: gdy pojawia się wysiłek, współpraca lub postęp, a także gdy grupa traci energię. Krótki, pozytywny komunikat w trakcie działania często działa lepiej niż podsumowanie na końcu, bo wzmacnia zachowanie w momencie jego występowania.
Zamiast straszyć lub zawstydzać, lepiej nazwać sytuację neutralnie i pomóc organizacyjnie: podzielić zadania, ustalić kolejność czynności, zaproponować wsparcie lub przerwę. Można też wzmocnić to, co już działa: "Dobrze, że trzymacie się podziału ról, to pomaga iść do przodu".
Ćwicz rozpoznawanie, które komunikaty budują współpracę i sprawczość, a które bazują na lęku, wstydzie lub presji. Pomaga robienie krótkich scenek i zamiana "komunikatu oceniającego" na "opisowy i wspierający". Na teście wybieraj odpowiedzi życzliwe, konkretne i wzmacniające proces.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 84% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • World Health Organization (WHO): International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF), 2001

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z komunikacji terapeutycznej i pracy z grupą (skrypty uczelni/CKZ)
  • Podstawy psychologii uczenia się: wzmocnienia i motywacja (rozdziały z podręczników psychologii)
  • Wytyczne organizacji ochrony zdrowia/rehabilitacji dotyczące podejścia zorientowanego na osobę

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego