Rozpiętość terapeutyczna (często opisywana też jako indeks terapeutyczny) to pojęcie mówiące, jak duży jest "margines bezpieczeństwa" leku: czyli jak daleko jest od dawki wywołującej efekt leczniczy do dawki, przy której rośnie ryzyko toksyczności.
Jeżeli rozpiętość terapeutyczna jest mała (wąska), to:
- nawet niewielkie zwiększenie dawki może spowodować działania toksyczne,
- zmiany wchłaniania, metabolizmu lub wydalania (wiek, choroby współistniejące) mają duże znaczenie,
- interakcje lekowe i błędy w dawkowaniu są szczególnie niebezpieczne.
Odpowiedź "glikozydy nasercowe" jest poprawna, ponieważ ta grupa leków jest klasycznie wymieniana wśród leków o wąskim indeksie terapeutycznym, co wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych przy niewielkim przekroczeniu dawki lub w sprzyjających warunkach klinicznych.
Pozostałe propozycje są mniej trafne jako odpowiedź egzaminacyjna o małej rozpiętości terapeutycznej:
- "witaminy" – w typowym ujęciu dydaktycznym nie stanowią standardowego przykładu leków o wąskim indeksie terapeutycznym; wiele z nich ma relatywnie szeroki margines bezpieczeństwa w dawkach zalecanych.
- "leki przeciwwirusowe" – to bardzo szeroka kategoria o zróżnicowanym profilu bezpieczeństwa; nie jest to jednolita grupa klasycznie kojarzona z wąskim indeksem terapeutycznym jako cechą wspólną.
- "hormony" – również kategoria bardzo szeroka (różne mechanizmy i dawki), więc nie stanowi typowej, jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o małą rozpiętość terapeutyczną całej grupy.
W praktyce aptecznej skojarzenie "wąski indeks terapeutyczny" powinno uruchamiać czujność: dokładne pytania o dawkowanie, sprawdzenie interakcji, przypomnienie o regularności stosowania i zwrócenie uwagi na objawy mogące sugerować toksyczność.
