KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 18.
Ile gramów jodku potasu należy rozpuścić w 150 g wody, aby otrzymać roztwór nasycony w temperaturze 25°C?
Ilustracja przedstawia wykres rozpuszczalności różnych substancji chemicznych w wodzie w zależności od temperatury.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roztwór nasycony w 25°C przygotowuje się na podstawie rozpuszczalności wyrażonej w g substancji na 100 g wody. Dla 150 g wody masę jodku potasu oblicza się z proporcji: m = (S/100)·150. Wynik wskazany w odpowiedziach to 225 g, co odpowiada S = 150 g/100 g H2O.

Pełne wyjaśnienie:

Roztwór nasycony to taki, w którym w danej temperaturze nie da się rozpuścić więcej substancji (pozostaje jej nadmiar w fazie stałej). W zadaniach egzaminacyjnych ilość substancji potrzebną do otrzymania roztworu nasyconego wyznacza się na podstawie tabeli rozpuszczalności, najczęściej podawanej jako: "ile gramów substancji rozpuszcza się w 100 g wody w danej temperaturze".

Tok postępowania jest zawsze taki sam:

  • Krok 1: odczytaj rozpuszczalność jodku potasu w 25°C w jednostce g/100 g wody (S).
  • Krok 2: przelicz na masę wody z treści (tu: 150 g), korzystając z proporcji masowej.
  • Krok 3: oblicz masę substancji: m(KI) = (S/100) · 150 g.

Odpowiedź "225 g" wynika z takiego przeliczenia dla danych tabelarycznych, ponieważ 225/150 = 1,5, czyli odpowiada to rozpuszczalności 150 g substancji na 100 g wody w 25°C. To jest dokładnie to, co oznacza roztwór nasycony: wykorzystanie wartości granicznej rozpuszczalności dla danej temperatury.

Pozostałe propozycje są niepoprawne, bo odpowiadają przyjęciu innej rozpuszczalności (czyli de facto innych warunków, np. wyższej temperatury lub błędnie odczytanej/źle zinterpretowanej tabeli). Częsty błąd polega też na pomyleniu "g/100 g wody" z "g/100 g roztworu" albo na traktowaniu 150 g jako masy całego roztworu, a nie masy rozpuszczalnika.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy rozpuszczalność jest podana względem wody (rozpuszczalnika). Jeżeli tak, to w obliczeniach używasz masy wody z treści zadania i prostego przeskalowania wartości "na 100 g".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Roztwór nasycony w 25°C zawiera maksymalną ilość substancji, jaka może się rozpuścić w tej temperaturze. Każdy dodatkowy nadmiar substancji nie rozpuści się i pozostanie jako osad. Kluczowe jest, że "nasycenie" zależy od temperatury.
Zapis g/100 g wody oznacza, ile gramów substancji można rozpuścić w 100 g rozpuszczalnika (tu: wody) w określonej temperaturze. Nie jest to ilość na 100 g roztworu. W obliczeniach skalujesz tę wartość do masy wody z zadania.
Najpierw potrzebujesz wartości rozpuszczalności KI w 25°C z tabeli (S w g/100 g wody). Następnie liczysz proporcją: m(KI) = (S/100) · 150 g. To proste przeskalowanie z 100 g wody na 150 g wody.
Wiele tabel rozpuszczalności podaje dane względem masy rozpuszczalnika (g/100 g wody), bo to upraszcza rachunki i unika błędów wynikających ze zmiany gęstości z temperaturą. Jeśli w zadaniu jest masa wody, obliczenia są bezpośrednie.
Nie. Roztwór nasycony może współistnieć z osadem. Jeśli dodasz więcej substancji niż wynika z rozpuszczalności w danej temperaturze, część pozostanie nierozpuszczona. Na egzaminie "otrzymać roztwór nasycony" zwykle oznacza dobrać ilość na granicy rozpuszczalności.
Rozpuszczalność zależy głównie od temperatury i rodzaju substancji. Dla wielu soli wzrasta wraz z temperaturą, ale nie jest to reguła absolutna. Dlatego w zadaniach zawsze sprawdzaj, dla jakiej temperatury podano dane w tabeli (np. 25°C).
Najczęstsze błędy to: użycie masy roztworu zamiast masy wody, pomylenie jednostek (na 100 g wody vs na 100 g roztworu) oraz odczytanie rozpuszczalności dla złej temperatury. Często też myli się "nasycony" z "stężonym".
Niektóre sole mają bardzo dużą rozpuszczalność w wodzie, więc do roztworu nasyconego rzeczywiście może przypadać więcej niż 100 g substancji na 100 g wody. To nie jest błąd sam w sobie; ważne jest, aby wynikało to z danych tabelarycznych dla danej temperatury.
Zwykle nie, jeśli tabela podaje rozpuszczalność w g/100 g wody i w treści masz masę wody. Gęstość bywa potrzebna dopiero wtedy, gdy zadanie operuje objętością roztworu lub gdy rozpuszczalność jest podana w innych jednostkach.
Możesz wykonać kontrolę logiczną: jeśli wynik m substancji jest proporcjonalny do masy wody, to rachunek jest spójny. Dodatkowo policz stosunek m/woda. Jeśli wychodzi np. 1,5, oznacza to 150 g substancji na 100 g wody. Sensowność zależy już od danych tabelarycznych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Roztwór nasycony w 25°C przygotowuje się na podstawie rozpuszczalności wyrażonej w g substancji na 100 g wody."

Materiały:

  • Tablice rozpuszczalności soli w wodzie (dla różnych temperatur)
  • Podręcznik chemii ogólnej: dział "Roztwory"
  • Zbiór zadań rachunkowych z roztworów (proporcje masowe, nasycenie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego