KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 30.
Ile jodku potasu zażyje pacjent w dawce jednorazowej i dobowej według podanej recepty, przyjmując, że 20 kropli wody lub roztworu wodnego w temperaturze 20 °C ma masę 1,0?
Ilustracja przedstawia fragment recepty farmaceutycznej, co sugeruje kontekst związany z farmakologią i farmaceutyką.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć dawkę jednorazową i dobową jodku potasu, należy odczytać z recepty liczbę kropli na podanie i liczbę podań na dobę, a następnie przeliczyć krople na masę, korzystając z założenia: 20 kropli = 1,0 (masa w temp. 20°C). Wynik podaje się jako ilość substancji na jedną dawkę i na całą dobę.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach recepturowych dotyczących leków w kroplach kluczowe są dwa kroki: (1) przeliczenie kropli na ilość roztworu oraz (2) wyznaczenie ilości substancji czynnej przyjętej w dawce jednorazowej i dobowej.

1) Przelicznik kropli
W treści podano założenie: 20 kropli wody lub roztworu wodnego w temperaturze 20°C ma masę 1,0. Oznacza to, że można przejść z liczby kropli na masę roztworu poprzez proporcję: jeśli 20 kropli odpowiada masie 1,0, to 1 kropla ma masę 1,0/20, a dowolna liczba kropli ma masę równą (liczba kropli) × (1,0/20).

2) Dawka jednorazowa
Dawka jednorazowa to ilość jodku potasu przyjęta przy jednym podaniu. Żeby ją policzyć, trzeba wziąć z recepty liczbę kropli na jednorazowe przyjęcie, przeliczyć te krople na masę roztworu i uwzględnić, ile jodku potasu przypada na tę ilość roztworu (zgodnie ze składem/stężeniem podanym w recepcie).

3) Dawka dobowa
Dawka dobowa wynika z dawkowania: jest to dawka jednorazowa pomnożona przez liczbę podań w ciągu doby. Typowy błąd to policzenie tylko dawki jednorazowej i przepisanie jej jako dobowej albo pomnożenie przez niewłaściwą liczbę podań.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "0,0025 / 0,0075"
Ta para wartości jest spójna z sytuacją, w której dawka dobowa jest wielokrotnością dawki jednorazowej (tu: trzykrotnością). Oznacza to, że dawkowanie na recepcie wskazuje kilka równych podań na dobę, a przeliczenie kropli na masę wykonano zgodnie z podanym przelicznikiem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe
Wariant "0,001 / 0,003" odpowiada zaniżeniu dawki (np. przez błąd proporcji krople→masa lub pomylenie jednostek). "0,01 / 0,03" i "0,025 / 0,075" sugerują zawyżenie (często wynikające z błędnego przyjęcia większej masy dla 20 kropli albo przesunięcia przecinka). W zadaniach tego typu zawsze warto sprawdzić sens wyniku: czy dawka dobowa wynika logicznie z liczby podań oraz czy rząd wielkości nie jest skutkiem pomyłki jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj liczbę kropli na jedno podanie. Potem przelicz krople na masę/objętość roztworu zgodnie z podanym przelicznikiem (np. 20 kropli = 1,0). Na końcu wylicz ilość substancji czynnej z uwzględnieniem stężenia lub składu leku z recepty.
Dawka dobowa to suma wszystkich podań w ciągu doby. W praktyce liczysz: dawka jednorazowa × liczba podań na dobę. Uważaj, aby nie pomylić "3 razy dziennie" z "co 3 godziny" oraz nie pominąć informacji o dawkowaniu zapisanej na recepcie.
Bo liczba kropli nie jest stałą jednostką masy ani objętości. Przelicznik pozwala wykonać obliczenia w sposób jednoznaczny dla przyjętych warunków (tu: roztwór wodny i 20°C). Dzięki temu można przejść z kropli na masę roztworu i dalej na ilość substancji czynnej.
Oznacza to, że w warunkach zadania 20 kropli waży 1,0 (najczęściej chodzi o gramy). Z tego wynika, że 1 kropla ma masę 1,0/20. Temperatura jest podana, bo lepkość i gęstość cieczy wpływają na wielkość kropli, a więc i na przeliczanie.
Nie. To bywa używany skrót myślowy, ale w zadaniach egzaminacyjnych obowiązuje przelicznik podany w treści. Krople mogą mieć różną objętość zależnie od cieczy, zakraplacza i temperatury. Dlatego zawsze stosuj dokładnie to założenie, które podaje zadanie.
Najczęstsze są: pomylenie jednostek (g z mg), błędna proporcja przy przejściu krople→masa, nieuwzględnienie liczby podań w ciągu doby oraz przesunięcie przecinka. Warto zrobić kontrolę sensu wyniku: czy dawka dobowa jest logiczną wielokrotnością jednorazowej.
Bo wiele schematów dawkowania polega na podaniu tej samej ilości leku kilka razy w ciągu dnia (np. rano–południe–wieczór). Wtedy dawka dobowa to suma równych dawek jednorazowych. Na egzaminie sprawdza się, czy potrafisz prawidłowo odczytać częstotliwość z recepty.
Zrób szybki "test rzędu wielkości": oszacuj, ile wynosi masa 1 kropli (1,0/20), porównaj, ile kropli pacjent przyjmuje jednorazowo i dobowo, i sprawdź, czy dawka dobowa wynika z liczby podań. Jeśli zmiana o 10× wynika tylko z przecinka, to znak pomyłki.
Objętości używa się często przy roztworach i syropach, a masy przy substancjach stałych i przeliczeniach opartych o ważenie. W tym typie zadania podany jest konkretny przelicznik dla kropli, więc trzeba trzymać się tego, czy przelicznik dotyczy masy czy objętości, i konsekwentnie liczyć w tych jednostkach.
Ćwicz schemat: krople → masa/objętość → ilość substancji → dawka jednorazowa → dawka dobowa. Zwracaj uwagę na dane z recepty (stężenie, ilość, dawkowanie) i zapis jednostek. Po każdym zadaniu wykonaj kontrolę logiczną: czy dawka dobowa jest zgodna z częstotliwością podań.
info

Około 30% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "20°C). Wynik podaje się jako ilość substancji na jedną dawkę i na całą dobę."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z receptury aptecznej dotyczące obliczeń dawek i przeliczników
  • Zadania rachunkowe z technologii postaci leku (krople, roztwory, stężenia)
  • Instrukcje szkolne/ćwiczeniowe dotyczące interpretacji dawkowania na recepcie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego