KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 21.
Ile kilogramów papieru formatu B1 (700 x 1000 mm) o gramaturze 200 g/m2 potrzeba do wydrukowania 16 000 druków formatu B5?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw ustala się liczbę druków B5 z jednego arkusza B1: z relacji formatów serii B wynika 16 użytków B5 z B1.
Następnie liczy się masę jednego arkusza B1: pole 0,7 m2 × 200 g/m2 = 140 g. Dla 16 000/16 = 1000 arkuszy daje to 1000 × 140 g = 140 kg.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie dotyczy zapotrzebowania papieru na określony nakład. Kluczowe są dwa kroki: (1) ile użytków formatu B5 uzyskamy z arkusza B1 oraz (2) jaka jest masa jednego arkusza B1 przy danej gramaturze.

1) Ile B5 mieści się w B1?
W serii B każdy kolejny format ma połowę powierzchni poprzedniego. Przejście od B1 do B5 to cztery "połówkowania" powierzchni (B1→B2→B3→B4→B5). To oznacza, że arkusz B1 odpowiada powierzchnią 16 arkuszom B5. Zatem na jeden arkusz B1 przypada 16 druków formatu B5 (w sensie powierzchniowym, bez strat technologicznych).

2) Masa jednego arkusza B1 z gramatury
Gramatura 200 g/m2 oznacza, że 1 m2 tego papieru waży 200 g. Wymiary B1 podane w treści to 700 × 1000 mm, czyli 0,7 × 1,0 m. Pole arkusza wynosi więc:
0,7 m × 1,0 m = 0,7 m2.
Masa jednego arkusza B1 to:
0,7 m2 × 200 g/m2 = 140 g.

3) Liczba arkuszy i masa całkowita
Potrzebna liczba arkuszy B1:
16 000 druków B5 ÷ 16 = 1000 arkuszy B1.
Masa całkowita papieru:
1000 × 140 g = 140 000 g = 140 kg.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 100 – taki wynik pojawia się, gdy ktoś przyjmie masę arkusza B1 jako 100 g (np. przy innym polu arkusza) albo pomyli relację formatów; nie wynika to jednak z danych 700×1000 mm i 200 g/m2.
  • 120 – najczęściej efekt błędnego pola powierzchni (np. 0,6 m2) lub nieprawidłowego przeliczenia gramów na kilogramy.
  • 80 – typowy skutek podzielenia wyniku przez 2 (np. założenie 32 użytków z arkusza lub pominięcie części nakładu), co nie odpowiada relacji B1→B5 ani podanym wymiarom.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z gramaturą zawsze wykonuj kontrolę jednostek: mm→m, potem m2→g, na końcu g→kg. To ogranicza pomyłki o rząd wielkości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Najpierw policz pole arkusza w m2 (po konwersji mm na m), a potem pomnóż je przez gramaturę.

Wzór: masa arkusza [g] = pole [m2] × gramatura [g/m2]. Na końcu przelicz gramy na kilogramy.

Gramatura 200 g/m2 mówi, ile waży 1 m2 papieru: tutaj 200 g. Dzięki temu można szybko wyznaczyć masę dowolnego formatu przez obliczenie jego pola i przemnożenie przez 200 g/m2.

W serii B każdy kolejny format ma połowę powierzchni poprzedniego. Przejście B1→B5 to cztery kroki (B2, B3, B4, B5), więc powierzchnia dzieli się przez 2 cztery razy.

Wynik: 24 = 16, czyli z B1 "powierzchniowo" wychodzi 16 arkuszy B5.

Ponieważ gramatura jest w g/m2, a więc pole musi być w m2. Jeśli policzysz pole w mm2 i nie przeliczysz jednostek, dostaniesz wynik błędny nawet o milion razy.

Bezpieczny schemat: mm→m, potem pole w m2, dopiero masa.

Najczęstsze pomyłki to: nieuwzględnienie relacji formatów (np. błędne 8 zamiast 16), pomylenie gramatury z masą arkusza oraz brak konwersji jednostek (mm na m, g na kg).

Pomaga zapisanie kroków i kontrola sensowności wyniku.

W sensie matematycznym (powierzchnia formatów serii B) tak, ale w realnej produkcji mogą dojść straty: marginesy, spady, pasery, układ impozycji i kierunek włókien.

Na egzaminie zwykle liczy się wariant idealny, jeśli nie podano strat.

Zrób kontrolę przybliżeniową: policz masę 1 arkusza, potem oszacuj liczbę arkuszy. Jeśli wychodzą "okrągłe" liczby (np. 1000 arkuszy), łatwo sprawdzić masę przez mnożenie w gramach i zamianę na kilogramy.

Ważne: kontroluj rzędy wielkości.

Makulaturę (naddatek technologiczny) dodaje się, gdy zadanie podaje procent strat lub wymaga planowania produkcji. Wtedy do obliczonej liczby arkuszy dodajesz np. 2–5% (zależnie od procesu).

Jeśli brak danych o stratach, zwykle liczy się bez makulatury.

Najważniejsze są: wymiary (żeby policzyć pole), relacja do innych formatów (ile użytków z arkusza bazowego) oraz czy format jest po obcięciu czy brutto.

Gdy podane są wymiary w mm, zawsze warto od razu zapisać je także w metrach.

Ćwicz schemat: użytki → liczba arkuszy → pole → masa. Naucz się relacji w seriach A/B (połowienie pola) i wykonuj konwersje jednostek automatycznie.

Dobrze działają krótkie zestawy zadań: formaty, gramatury, nakład i przeliczenia g↔kg.

info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Najpierw ustala się liczbę druków B5 z jednego arkusza B1: z relacji formatów serii B wynika 16 użytków B5 z B1.Następnie liczy się masę jednego arkusza B1: pole 0,7 m2 × 200 g/m2 = 140 g."

Źródła:

  • ISO 216:2007, "Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series" (relacje formatów serii B, zasada połowienia powierzchni)
  • ISO 536:2019, "Paper and board — Determination of grammage" (definicja i znaczenie gramatury w g/m²)

Materiały:

  • Tablice/ściągi formatów papieru serii A i B (relacje pól powierzchni)
  • Podręczniki do podstaw poligrafii: formaty, użytki, gramatury i kalkulacje materiałowe
  • Materiały szkolne z kalkulacji poligraficznych (zadania z gramatury i nakładu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego