KWALIFIKACJA BUD14 + BUD15 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 19.
Ile metrów sześciennych ma wykop o przekroju trapezowym, jeżeli jego długość wynosi 10 m, wysokość 2 m, szerokość dna wykopu 1m, a pochylenie skarpy 1:1?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pochylenie 1:1 oznacza, że na każdy 1 m wysokości skarpy przypada 1 m "wyjścia" w poziomie. Przy wysokości 2 m poszerzenie z jednej strony wynosi 2 m, więc łącznie 4 m. Szerokość górna: 1 + 4 = 5 m. Pole trapezu: (1+5)/2·2 = 6 m². Objętość: 6·10 = 60 m³.

Pełne wyjaśnienie:

Wykop ma stały przekrój poprzeczny wzdłuż długości 10 m, więc jego objętość oblicza się jako:

V = P · L, gdzie P to pole przekroju, a L to długość.

Przekrój jest trapezem. Znamy:

  • wysokość trapezu (głębokość wykopu): 2 m,
  • szerokość dna (dolna podstawa): 1 m,
  • pochylenie skarpy: 1:1.

Zapis 1:1 interpretujemy jako 1 m w poziomie na 1 m w pionie. Skoro wysokość skarpy wynosi 2 m, to "wyjście" skarpy w poziomie z jednej strony wynosi 2 m. Ponieważ skarpy są po obu stronach wykopu, całkowite poszerzenie od dna do góry wynosi 2 m + 2 m = 4 m.

Stąd szerokość górna (górna podstawa trapezu): 1 m + 4 m = 5 m.

Pole trapezu:

P = (a + b)/2 · h

gdzie a = 1 m, b = 5 m, h = 2 m. Zatem:

P = (1 + 5)/2 · 2 = 6 m².

Objętość wykopu:

V = 6 m² · 10 m = 60 m³.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wynik 30 często wynika z policzenia pola jak dla trójkąta albo pominięcia jednej skarpy. 2090

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw zamień pochylenie skarpy na rzeczywiste poszerzenie w poziomie, policz obie strony, dopiero potem licz pole przekroju i na końcu mnożysz przez długość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pochylenie 1:1 oznacza, że na każdy 1 m wysokości (pion) skarpa "odchodzi" o 1 m w poziomie. Jeśli wysokość wykopu to 2 m, to poszerzenie z jednej strony wynosi 2 m. Przy skarpach po obu stronach sumujesz oba poszerzenia.
Najpierw liczysz poszerzenie z jednej strony: wysokość × 1 (bo 1:1). Potem dodajesz je dwa razy (lewa i prawa skarpa) do szerokości dna. Przykład: dno 1 m, wysokość 2 m → góra = 1 + 2·2 = 5 m.
Potrzebujesz pola przekroju poprzecznego i długości. Pole przekroju liczysz ze wzoru na trapez: (podstawa dolna + podstawa górna)/2 × wysokość. Następnie mnożysz przez długość wykopu, aby dostać objętość w m³.
Iloczyn 1×2×10 opisuje wykop o przekroju prostokątnym (bez skarp). Gdy są skarpy, przekrój ma większą powierzchnię niż samo dno × wysokość. Trzeba uwzględnić rozszerzenie ku górze i policzyć pole trapezu.
Stosuje się wzór: P = (a + b)/2 · h, gdzie a i b to długości podstaw (dolna i górna), a h to wysokość trapezu. W robotach ziemnych podstawami są zwykle szerokości wykopu na dole i na górze, a wysokością jest głębokość.
Kubaturę wykopu liczy się przy obmiarze robót ziemnych: do rozliczeń z wykonawcą, planowania transportu urobku, doboru sprzętu oraz kontroli postępu prac. Poprawne obliczenia pomagają też ocenić, czy wykop jest zgodny z założonym przekrojem i skarpami.
Najczęściej: (1) doliczenie poszerzenia tylko z jednej strony, (2) pomylenie kierunku stosunku (np. traktowanie 1:1 jak 1 m pionu na 1 m poziomu, ale bez konsekwencji w obliczeniach), (3) pominięcie mnożenia przez długość, przez co wychodzi m² zamiast m³.
Objętość zawsze podaje się w . Najpierw liczysz pole przekroju w , a potem mnożysz przez długość w metrach. Dopiero wtedy jednostka zmienia się na m³. Jeśli zostaniesz przy m², to znaczy, że obliczyłeś tylko pole, a nie kubaturę.
Szerokość dna opisuje tylko dolną podstawę trapezu. Skarpy powodują, że wykop rozszerza się ku górze, więc druga podstawa (górna) jest większa. Bez tej szerokości nie policzysz pola trapezu, a więc i poprawnej objętości wykopu.
Porównaj z kubaturą "minimalną" dla przekroju prostokątnego: dno × wysokość × długość. Przy skarpach trapez ma większe pole niż prostokąt o podstawie dna, więc objętość powinna wyjść większa niż 1×2×10 = 20 m³. To prosty test błędu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Pochylenie 1:1 oznacza, że na każdy 1 m wysokości skarpy przypada 1 m "wyjścia" w poziomie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Trapez" – wzór na pole trapezu (sekcja o polu), https://pl.wikipedia.org/wiki/Trapez (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), "Pole powierzchni" – podstawowe wzory na pola figur płaskich, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pole_powierzchni (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), "Wykop" – pojęcie wykopu i skarp w robotach ziemnych (opis ogólny), https://pl.wikipedia.org/wiki/Wykop (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik/notes z geometrii praktycznej dla budownictwa (pola figur i objętości brył)
  • Materiały dydaktyczne z obmiaru robót budowlanych (roboty ziemne, wykopy)
  • Zadania ćwiczeniowe: przekroje wykopów (prostokąt, trapez) i skarpy o różnych pochyleniach

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego