KWALIFIKACJA HGT12 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 25.
Ile należy zakupić mrożonych ryb pokrytych wodną glazurą, jeżeli normatyw surowcowy przewiduje użycie 35 kg surowca, a ubytki wody podczas rozmrażania wynoszą 30%?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po rozmrożeniu zostaje 70% masy (bo ubytek wynosi 30%). Normatyw wymaga 35 kg surowca po rozmrożeniu, więc 35 kg to 70% masy zakupu. Obliczamy: 35 / 0,70 = 50 kg. Tyle trzeba kupić ryby z glazurą, aby po ubytku uzyskać 35 kg.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest poprawne zrozumienie, co oznacza ubytek 30%. Informacja "ubytki wody podczas rozmrażania wynoszą 30%" oznacza, że po rozmrożeniu masa surowca zmniejszy się o 30% w stosunku do masy produktu kupionego (m.in. przez spływanie wody/glazury). Zatem do dyspozycji po rozmrożeniu pozostanie 70% masy zakupu.

Normatyw surowcowy przewiduje użycie 35 kg surowca. W praktyce takie zadania interpretuje się tak, że 35 kg ma być dostępne po rozmrożeniu (czyli jako masa, którą realnie można użyć w produkcji).

Skoro 35 kg to 70% masy, którą trzeba kupić, to zapisujemy zależność:

0,70 × (masa zakupu) = 35 kg

Teraz przekształcamy:

  • masa zakupu = 35 kg / 0,70
  • masa zakupu = 50 kg

Dlatego poprawna jest odpowiedź "50 kg".

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "35 kg" pomija ubytek. Gdyby kupić 35 kg, to po stracie 30% zostałoby tylko 24,5 kg (za mało do normatywu).
  • "30 kg" wynika zwykle z błędnego skojarzenia z wartością procentu lub z mechanicznego odjęcia "czegoś" bez zachowania podstawy obliczeń; po rozmrożeniu byłoby jeszcze mniej niż 35 kg.
  • "70 kg" to efekt pomylenia proporcji (np. uznania, że 35 kg to 50% lub że trzeba "podwoić"). Przy ubytku 30% nie ma podstaw do tak dużego zwiększenia zakupu.

Wskazówka egzaminacyjna: przy ubytkach zawsze sprawdzaj, czy dana wielkość (tu 35 kg) jest przed czy po ubytku. Jeśli po ubytku, dzielisz przez (1 − ubytek), czyli przez 0,70.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Traktuj 30% jako stratę masy, więc po rozmrożeniu zostaje 70% (0,70). Jeśli potrzebujesz 35 kg po rozmrożeniu, to masa zakupu = 35 / 0,70 = 50 kg. Ogólnie: ilość zakupu = ilość wymagana / (1 − ubytek).
Bo 35 kg to ilość, którą chcesz mieć po ubytku. Odejmowanie 30% od 35 kg dawałoby ilość po ubytku z 35 kg zakupu, czyli odpowiadałoby innemu pytaniu. Gdy znasz wynik po stratach, musisz "odwrócić" stratę dzieleniem.
Glazura wodna to warstwa lodu/wody na powierzchni produktu mrożonego. W praktyce po rozmrożeniu część tej masy odpływa jako woda, co zmniejsza masę użyteczną surowca. Dlatego przy zakupie trzeba uwzględniać ubytki, aby mieć wymaganą masę do produkcji.
Najczęściej: (1) przyjmowanie, że wystarczy kupić tyle, ile wynosi normatyw, (2) odejmowanie procentu od wartości końcowej zamiast przeliczenia w górę, (3) mylenie 30% ubytku z 30% dodatku, (4) liczenie procentu od złej podstawy (od normatywu zamiast od masy zakupu).
W typowych zadaniach normatyw surowcowy oznacza ilość potrzebną do wykonania potrawy/produkcji, czyli ilość, którą realnie dysponujesz. Przy jednoczesnym podaniu ubytku podczas rozmrażania przyjmuje się, że 35 kg ma być dostępne po rozmrożeniu, więc zakupu trzeba dokonać więcej.
Użyj zależności: masa po obróbce = masa zakupu × (1 − ubytek). Gdy szukasz masy zakupu, przekształcasz: masa zakupu = masa po obróbce / (1 − ubytek). Dla 30% ubytku wstawiasz 0,30.
Liczy się je podczas planowania zakupów, kalkulacji kosztu surowca oraz ustalania zapotrzebowania magazynowego. Dotyczy to m.in. ryb, owoców morza, warzyw mrożonych i mięsa, gdy rozmrażanie powoduje spadek masy (wyciek wody, soków, stopienie glazury).
Oceń rząd wielkości: przy 30% ubytku musisz kupić więcej niż 35 kg, ale nie wielokrotnie więcej. Ponieważ zostaje 70%, to wynik powinien być ok. 35 / 0,7 ≈ 50. Jeśli wychodzi mniej niż 35 lub dużo powyżej 60–70, prawdopodobnie jest błąd w proporcji.
Nie. Ubytek 30% oznacza, że tracisz 30% masy, więc pozostaje 70%. Pomyłka wynika z mylenia "ubytek" (strata) z "pozostało". W zadaniach zawsze zamieniaj ubytek na współczynnik pozostawania: 1 − 0,30 = 0,70.
Ćwicz krótkie schematy: (1) ustal, czy dana masa jest przed czy po obróbce, (2) zamień procent na ułamek dziesiętny, (3) użyj wzoru z (1 − ubytek) lub wydajnością, (4) sprawdź sens wyniku. Warto rozwiązać serię zadań z rozmrażania, obierania i obróbki cieplnej.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że po rozmrożeniu zostaje 70% masy (bo ubytek wynosi 30%).

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Procent" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikibooks (PL), "Matematyka: Procenty" – https://pl.wikibooks.org/wiki/Matematyka/Procenty (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii gastronomicznej: ubytki i wydajności surowców
  • Zadania ćwiczeniowe z procentów (straty, wydajność, narzut, upust)
  • Notatki z kalkulacji gastronomicznej: przeliczenia "ilość do zakupu" vs "ilość do produkcji"

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego