KWALIFIKACJA HGT12 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 23.
Ile opakowań galaretki należy użyć do sporządzenia 150 porcji deseru, jeżeli z jednego opakowania galaretki otrzyma się 5 porcji tego deseru?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć liczbę opakowań, dzieli się liczbę porcji do przygotowania przez liczbę porcji uzyskiwaną z jednego opakowania.
150 ÷ 5 = 30, więc potrzeba 30 opakowań galaretki. Zaokrąglenie w górę byłoby potrzebne tylko przy wyniku niecałkowitym.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach gastronomicznych typu "ile opakowań/ile kilogramów surowca potrzeba na daną liczbę porcji" kluczowe jest rozpoznanie relacji: jedno opakowanie daje określoną liczbę porcji. To jest informacja o wydajności z jednostki produktu.

Tutaj planujemy 150 porcji deseru, a z 1 opakowania galaretki otrzymuje się 5 porcji. Aby ustalić, ile opakowań trzeba zużyć, należy policzyć, ile razy "piątka porcji" mieści się w 150 porcjach, czyli wykonać dzielenie:

150 porcji ÷ 5 porcji/opakowanie = 30 opakowań.

Odpowiedź "30 sztuk" jest poprawna, bo dokładnie pokrywa zapotrzebowanie: 30 opakowań × 5 porcji/opakowanie = 150 porcji.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe, ponieważ nie dają wymaganej liczby porcji:

  • "20 sztuk" zapewniłoby tylko 20 × 5 = 100 porcji, czyli za mało.
  • "40 sztuk" dałoby 40 × 5 = 200 porcji, czyli przygotowano by nadmiar w stosunku do wymagań.
  • "50 sztuk" to aż 50 × 5 = 250 porcji, również znaczny nadmiar.

W praktyce, gdy wynik dzielenia nie jest liczbą całkowitą (np. 152 ÷ 5 = 30,4), w gastronomii najczęściej zaokrągla się w górę, bo nie da się wykorzystać ułamka opakowania w sposób zgodny z założeniem zadania (chyba że dopuszcza się porcjowanie z resztek). W tym przypadku dzielenie jest całkowite, więc wynik 30 jest jednoznaczny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuj zasadę: zapotrzebowanie = liczba porcji do wykonania ÷ liczba porcji z jednostki. Gdy 1 opakowanie daje 5 porcji, a planujesz 150 porcji, liczysz 150 ÷ 5. Wynik mówi wprost, ile opakowań trzeba przygotować do produkcji.
Mnożenie odpowiada na pytanie "ile porcji uzyskam z określonej liczby opakowań". Tu jest odwrotnie: znamy liczbę porcji docelowych i wydajność z opakowania, więc trzeba policzyć, ile opakowań "zmieści się" w 150 porcjach, czyli wykonać dzielenie.
To informacja o wydajności: jedno opakowanie jest jednostką zużycia, a 5 porcji to efekt produkcyjny. W praktyce pomaga to przeliczać recepturę na większe ilości i planować zakupy. Dzięki temu można obliczyć potrzebną liczbę opakowań bez zgadywania.
Po obliczeniu zrób kontrolę "w drugą stronę": wynik opakowań pomnóż przez porcje z opakowania. Jeśli 30 opakowań × 5 porcji/opakowanie = 150 porcji, to obliczenia są spójne. Taka szybka weryfikacja ogranicza błędy rachunkowe na egzaminie i w praktyce.
Zaokrąglasz w górę, gdy wynik dzielenia nie jest całkowity, np. 152 ÷ 5 = 30,4. Nie da się wtedy zapewnić pełnej liczby porcji z 30 opakowań, więc trzeba przyjąć 31 opakowań. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle zakłada się pełne opakowania jako jednostkę zakupu.
W typowym zadaniu egzaminacyjnym pytanie brzmi "ile należy użyć", czyli chodzi o ilość wymaganą do uzyskania 150 porcji, a nie o dowolną ilość z nadmiarem. 40 i 50 oznaczają przygotowanie większej liczby porcji niż potrzeba, więc nie spełniają warunku zadania, choć w realnej kuchni nadmiar bywa czasem dopuszczalny.
Najczęściej myli się działanie (mnożenie zamiast dzielenia), gubi jednostki (porcje vs opakowania) albo nie robi kontroli wyniku. Częsty jest też "błąd intuicji": wybór większej liczby opakowań jako pozornie bezpieczniejszej. Pomaga zapisanie danych i krótkie sprawdzenie wyniku mnożeniem.
Zawsze ustal przelicznik (ile porcji daje jednostka surowca lub receptura bazowa), a potem użyj dzielenia lub proporcji. Dobrą praktyką jest zapis: "1 opak. → 5 porcji, x opak. → 150 porcji". Z tego wynika x = 150/5. To przejrzysty schemat punktowany na egzaminach.
Przelicznik porcji to informacja, ile porcji otrzymujesz z jednostki surowca/produktu (np. opakowania, kilograma). Używa się go do planowania produkcji i zakupów: docelową liczbę porcji dzielisz przez wydajność jednostkową. W efekcie dostajesz liczbę jednostek, które trzeba zużyć.
Możesz podzielić etapami: 150 ÷ 5 = (100 ÷ 5) + (50 ÷ 5) = 20 + 10 = 30. Inny sposób: 15 ÷ 5 = 3, a potem dopisujesz zero, bo 150 to 15×10. Takie techniki przyspieszają rachunki w zadaniach z planowania produkcji.
info

Statystycznie 83% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Aby obliczyć liczbę opakowań, dzieli się liczbę porcji do przygotowania przez liczbę porcji uzyskiwaną z jednego opakowania.150 ÷ 5 = 30, więc potrzeba 30 opakowań galaretki."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): Dzielenie — https://pl.wikipedia.org/wiki/Dzielenie (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): Proporcja — https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcja (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy: Dzielenie (matematyka, szkoła podstawowa) — https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-multiply-divide (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kalkulacji gastronomicznej (przeliczanie porcji i wydajności)
  • Zestawy zadań z proporcji i dzielenia liczb naturalnych (poziom podstawowy)
  • Notatki/ćwiczenia z normowania surowców i planowania produkcji w gastronomii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego