W tego typu zadaniu kluczowe jest poprawne użycie normatywu, czyli ilości surowców przypisanych do porcji (albo do innej, jasno określonej liczby porcji w tabeli). Aby wyliczyć zapotrzebowanie na 40 porcji, stosuje się przeliczenie proporcjonalne: najpierw ustala się, jakiej liczby porcji dotyczy normatyw bazowy, a następnie mnoży się wszystkie składniki przez ten sam współczynnik.
Odpowiedź "Ziemniaki 14,00 kg, olej 3,0 l" jest spójna, bo przedstawia jednoczesne, konsekwentne przeliczenie obu surowców na 40 porcji (ten sam mnożnik dla ziemniaków i dla oleju). To właśnie jest warunek poprawności: nie wolno przeliczyć tylko jednego składnika lub użyć innego współczynnika dla drugiego.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- Wariant z olejem 0,3 l przy ziemniakach 14,00 kg sugeruje błąd rzędu wielkości (często zgubienie zera) albo użycie innego mnożnika dla oleju niż dla ziemniaków.
- Wariant z 1,40 kg i 0,03 l to typowy błąd skali: poprawna logika przeliczenia, ale dla wielokrotnie mniejszej liczby porcji (np. 4 zamiast 40) lub z błędnym przesunięciem przecinka.
- Wariant z 1,40 kg i 3,00 l pokazuje niespójność: jeden surowiec jest "zaniżony" (błąd skali), a drugi pozostaje "zawyżony", co oznacza, że nie zastosowano jednolitego przelicznika.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniach wykonaj kontrolę sensowności – oba składniki powinny rosnąć proporcjonalnie wraz z liczbą porcji, a jednostki (kg i l) muszą pozostać zgodne z normatywem.
