KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2021 (test 2)

PYTANIE NR 8.
Ile poziomów kwantyzacji i jaką rozdzielczość napięciową ma przetwornik A/C, zastosowany w urządzeniu mechatronicznym o skali pomiarowej 0÷10 V i rozdzielczości 10 bitów?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przetwornik 10‑bitowy ma 2^10 = 1024 poziomy kodu.
Dla zakresu 0–10 V krok kwantyzacji przyjmuje się jako 10 V / 1024 ≈ 0,00976 V, czyli ok. 9,76 mV.
Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnej liczby bitów (256/512/2048 poziomów) lub innego kroku.

Pełne wyjaśnienie:

W przetworniku analogowo-cyfrowym (A/C) sygnał napięciowy z zakresu pomiarowego jest dzielony na skończoną liczbę poziomów (kodów). Liczba tych poziomów zależy bezpośrednio od rozdzielczości bitowej.

1) Liczba poziomów kwantyzacji
Jeżeli przetwornik ma rozdzielczość N bitów, to liczba możliwych kodów wynosi 2^N. Dla N = 10:
2^10 = 1024 poziomy.

2) Rozdzielczość napięciowa (krok kwantyzacji)
Zakres pomiarowy 0–10 V oznacza pełną skalę (FS) równą 10 V. W typowym ujęciu "krok" przypadający na 1 przyrost kodu liczy się jako:
krok = FS / 2^N
czyli: 10 V / 1024 ≈ 0,009765625 V ≈ 9,76 mV.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 512 poziomów i 19,53 mV — 512 = 2^9, czyli odpowiada przetwornikowi 9‑bitowemu, a nie 10‑bitowemu. Krok jest wtedy około dwa razy większy.
  • 256 poziomów i 39,06 mV — 256 = 2^8 (8 bitów), więc rozdzielczość jest jeszcze gorsza (krok około cztery razy większy niż dla 10 bitów).
  • 2048 poziomów i 4,88 mV — 2048 = 2^11 (11 bitów). Taki przetwornik miałby dwa razy więcej poziomów i o połowę mniejszy krok.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw policz 2^N (bez skrótów myślowych), a dopiero potem podziel pełną skalę przez tę liczbę i na końcu zamień V na mV (×1000). To minimalizuje błędy rachunkowe i jednostkowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Liczbę poziomów (kodów) liczy się ze wzoru 2^N, gdzie N to liczba bitów przetwornika. Np. dla 10 bitów: 2^10 = 1024 poziomy. To oznacza 1024 możliwe wartości kodu od 0 do 1023.
10 bitów oznacza, że wynik pomiaru jest zapisywany w postaci kodu o 1024 możliwych wartościach. W praktyce przekłada się to na minimalny krok napięcia (LSB), który można odróżnić po digitalizacji sygnału z zakresu 0–10 V.
Najczęściej przyjmuje się: krok = FS / 2^N. Dla FS = 10 V i N = 10: 10/1024 ≈ 0,00976 V, czyli ok. 9,76 mV. Na końcu pamiętaj o zamianie voltów na miliwolty (×1000).
"1024" wynika z liczby kodów przetwornika 10-bitowego: 2^10 = 1024. Zakres 0–10 V jest dzielony na 1024 części (w typowym ujęciu kroku kodu), więc pojedynczy przyrost kodu odpowiada małemu przyrostowi napięcia rzędu kilku miliwoltów.
W materiałach spotyka się dwa podejścia: liczba kodów to 1024 (0…1023), a "krok" bywa liczony jako FS/1024 lub FS/1023 zależnie od definicji i sposobu mapowania skali. Na egzaminie zwykle rozpoznasz podejście po wartościach w odpowiedziach.
Najczęściej: pomylenie 2^N z 2·N, użycie złej liczby bitów (np. 9 zamiast 10), potraktowanie zakresu 0–10 V jak ±10 V oraz brak konwersji jednostek (V zamiast mV). Pomaga zapis kroków rachunkowych w jednej linijce.
Im większa rozdzielczość (więcej bitów), tym mniejszy krok kwantyzacji i dokładniejsze odwzorowanie zmian sygnału z czujnika. Przy zbyt małej rozdzielczości odczyt "skacze" co kilka/kilkanaście mV, co może pogarszać regulację i ocenę stanu procesu.
FS to szerokość zakresu pomiarowego, np. dla 0–10 V: FS = 10 V. Krok kwantyzacji jest proporcjonalny do FS: jeśli zwiększysz zakres przy tej samej liczbie bitów, krok rośnie (pomiar jest "grubszy"). Dlatego dobiera się zakres do sygnału czujnika.
Filtracja pomaga zmniejszyć szum i stabilizuje odczyt, ale nie zwiększa liczby dostępnych kodów przetwornika. Jeśli krok kwantyzacji jest zbyt duży, filtr nie "doda" brakujących poziomów. W praktyce stosuje się oba podejścia: właściwy dobór bitów i sensowną filtrację.
Oceń rząd wielkości: dla 10 V i ok. 1000 poziomów wychodzi około 0,01 V na poziom, czyli ~10 mV. Jeśli otrzymasz np. 0,1 V (100 mV) lub 0,001 V (1 mV), to sygnał ostrzegawczy, że pomyliłeś liczbę bitów lub dzielnik.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • https://en.wikipedia.org/wiki/Analog-to-digital_converter - accessed 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przetwornik_analogowo-cyfrowy - accessed 2026-02-18
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Quantization_(signal_processing) - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Noty katalogowe (datasheet) przetworników A/C i modułów wejść analogowych 0–10 V (sekcje: Resolution, LSB, Full Scale Range)
  • Podstawy elektroniki i miernictwa: rozdzielczość, kwantyzacja, błędy pomiaru
  • Materiały dydaktyczne z mechatroniki/automatyki: akwizycja sygnałów analogowych, wejścia analogowe sterowników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego