KWALIFIKACJA SPC2 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 10.
Ile soli i wody należy użyć, aby przygotować 200 kg 2-procentowego roztworu soli do kiszenia ogórków?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi ilości soli i wody potrzebnych do przygotowania roztworu soli.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roztwór 2% (m/m) oznacza, że sól stanowi 2% masy roztworu końcowego. Dla 200 kg: 0,02 × 200 kg = 4 kg soli. Pozostała masa to woda: 200 kg − 4 kg = 196 kg. Taki dobór składników daje dokładnie 200 kg solanki 2%.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie 2-procentowe roztworu soli w typowych zadaniach technologicznych rozumie się jako stężenie masowe (m/m), czyli udział masy substancji rozpuszczonej w masie całego roztworu:

c% = (msoli / mroztworu) · 100%

W treści podano, że należy przygotować 200 kg roztworu o stężeniu 2%. To znaczy, że masa roztworu końcowego (sól + woda) ma wynosić 200 kg.

  • Obliczamy masę soli: msoli = 2% · 200 kg = 0,02 · 200 kg = 4 kg.
  • Następnie obliczamy masę wody jako dopełnienie do masy całkowitej: mwody = 200 kg − 4 kg = 196 kg.

Dlaczego inne typowe pomyłki prowadzą do błędnych wyników?

  • Pomylenie podstawy procentu: czasem liczy się 2% od 196 kg (od wody), ale w stężeniu masowym procent odnosi się do masy całego roztworu, nie tylko rozpuszczalnika.
  • Dodanie 200 kg wody i soli osobno: jeśli wlać 200 kg wody i dodać 4 kg soli, otrzyma się 204 kg roztworu, a nie 200 kg.
  • Zamiana jednostek: w produkcji przemysłowej operuje się kilogramami; przejście na gramy jest dopuszczalne, ale trzeba zachować spójność (np. 4 kg = 4000 g).

W praktyce produkcyjnej taki rachunek jest podstawą skalowania receptur: gdy zmienia się wielkość nastawu (np. z 50 kg na 200 kg), zachowuje się ten sam procent składnika i przelicza masy. Dla kontroli jakości warto pamiętać prostą zasadę: w roztworze 2% na 200 kg sól zawsze będzie liczbą wyraźnie mniejszą (kilka kilogramów), a reszta to woda.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza to stężenie masowe (m/m): 2% masy całego roztworu stanowi sól, a pozostała część to woda. Czyli na 100 kg roztworu przypada 2 kg soli. To standardowy sposób zapisu receptur w technologii żywności.
Liczy się 2% z masy roztworu końcowego: 0,02 × 200 kg = 4 kg. To jest masa soli. Następnie dobiera się wodę tak, aby suma mas wyniosła 200 kg.
Najpierw wyznacz masę soli (2% z masy roztworu), a potem odejmij ją od masy całkowitej. Dla 200 kg: sól 4 kg, więc woda 200 − 4 = 196 kg. To typowy bilans masy w recepturach.
Bo wtedy masa roztworu wzrośnie do 204 kg. W zadaniu wymagana jest masa końcowa 200 kg. Poprawne podejście to traktować 200 kg jako sumę: masa soli + masa wody.
W technologii żywności i w obliczeniach recepturowych najczęściej przyjmuje się stężenie masowe (m/m), zwłaszcza gdy podano masę roztworu w kilogramach. Jeśli chodziłoby o stężenie objętościowe, w treści zwykle pojawiają się litry lub informacja o objętości.
Typowe błędy to: liczenie 2% od masy wody zamiast od masy roztworu, dodawanie 200 kg wody i dopiero potem soli (zła masa końcowa), oraz pomyłki jednostek (g↔kg). Warto zawsze sprawdzić, czy suma składników daje wymaganą masę roztworu.
Można użyć reguły: 2% to 2 kg na 100 kg roztworu. Dla 200 kg będzie to podwójnie: 4 kg soli. Woda musi stanowić resztę, więc będzie blisko 200 kg, ale trochę mniej (196 kg). To szybka kontrola logiczna.
Stężenia solanek są używane m.in. przy kiszeniu, peklowaniu lub konserwowaniu surowców. Utrzymanie stałego stężenia jest ważne dla powtarzalności procesu (smak, bezpieczeństwo mikrobiologiczne, tekstura). Dlatego operatorzy często przeliczają receptury na konkretną masę nastawu.
Stosuje się to samo działanie: masa soli = 0,02 × masa roztworu. Dla 50 kg: 0,02 × 50 = 1 kg soli, a woda 49 kg. Zasada skalowania jest identyczna niezależnie od wielkości partii.
W praktyce przemysłowej ważna jest powtarzalność i kontrola wsadu, a masę najłatwiej i najdokładniej kontrolować wagą. Dodatkowo gęstość roztworów może się zmieniać, więc liczenie na litry bywa mniej jednoznaczne bez dodatkowych danych.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że roztwór 2% (m/m) oznacza, że sól stanowi 2% masy roztworu końcowego.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Stężenie procentowe" – definicja i przykłady obliczeń, https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_procentowe (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Roztwór" – podstawowe pojęcia dotyczące roztworów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Roztw%C3%B3r (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy: "Percent composition" (udział masowy/procent masowy) – omówienie metody obliczeń, https://www.khanacademy.org/science/chemistry/chemical-reactions-stoichiome/empirical-molecular-formula/a/percent-composition (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii żywności dotyczące solanek i kiszenia (dział: przygotowanie roztworów)
  • Podstawy chemii/rachunków technologicznych: stężenia roztworów (m/m)
  • Zadania ćwiczeniowe z procentów i bilansów masy w recepturach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego