KWALIFIKACJA HGT12 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 24.
Ile świeżych filetów z dorsza należy przygotować do sporządzenia 30 porcji dorsza w sosie greckim, jeśli receptura tej potrawy przewiduje zużycie 750 g filetów na 10 porcji?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Receptura podaje 750 g na 10 porcji, więc na 1 porcję przypada 75 g. Dla 30 porcji potrzeba 30 × 75 g = 2250 g. Po zamianie jednostek 2250 g = 2,25 kg. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnego mnożenia lub pomyłek w przeliczaniu g na kg.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie sprawdza umiejętność skalowania receptury, czyli przeliczenia ilości surowca z przepisu bazowego na inną liczbę porcji. Dane są proste: 10 porcji wymaga 750 g filetów z dorsza.

Krok 1: wyznacz współczynnik skali
Chcemy 30 porcji, a przepis jest na 10 porcji, więc współczynnik skali wynosi 30/10 = 3.

Krok 2: przelicz ilość surowca
Skoro potrzeba 3 razy więcej porcji, to surowca też potrzeba 3 razy więcej:
750 g × 3 = 2250 g.

Krok 3: zamień jednostki
1000 g = 1 kg, więc 2250 g to 2250/1000 = 2,25 kg.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 7,50 kg – typowy skutek błędnego "przestawienia przecinka" lub potraktowania 750 g jak 2,5 kg na 10 porcji; nie wynika z poprawnej proporcji.
  • 22,50 kg – wynik jakby ktoś dodał jedno zero (2250 g → 22500 g) albo pomylił przelicznik jednostek.
  • 75,00 kg – powstaje zwykle, gdy ktoś pomyli 75 g na porcję z 75 kg lub nie kontroluje jednostek po obliczeniach.

Wskazówka egzaminacyjna: po każdym działaniu dopisuj jednostkę (g lub kg). To szybko ujawnia pomyłki w przeliczeniach i chroni przed wyborem odpowiedzi "zbyt dużej" lub "zbyt małej".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal współczynnik skali: 30/10 = 3. Następnie każdą ilość surowca z receptury bazowej pomnóż przez 3. Na końcu sprawdź jednostki (g/kg), aby nie popełnić błędu w zapisie wyniku.
To norma surowcowa dla całej partii 10 porcji: łącznie trzeba odważyć 750 g filetów. Aby policzyć na 1 porcję, dzielisz 750 g przez 10, a potem możesz mnożyć przez liczbę porcji, którą planujesz przygotować.
Dzielisz ilość z receptury przez liczbę porcji: 750 g / 10 = 75 g na porcję. To ułatwia dalsze przeliczenia, bo możesz policzyć potrzebną masę dla dowolnej liczby porcji przez zwykłe mnożenie.
Bo liczba porcji rośnie trzykrotnie (z 10 do 30), więc masa surowca rośnie trzykrotnie: 750 g × 3 = 2250 g = 2,25 kg. Wynik 7,5 kg zwykle pochodzi z pomyłki w jednostkach lub błędnego przestawienia przecinka.
Nie zawsze, ale jeśli odpowiedzi są podane w kilogramach, to tak. Stosuj regułę: 1000 g = 1 kg, więc aby zamienić g na kg, dzielisz przez 1000. W tym zadaniu 2250 g to 2,25 kg.
Najczęściej: pomylenie współczynnika skali (mnożenie przez 30 zamiast przez 3), brak kontroli jednostek (g vs kg), dopisywanie lub gubienie zera oraz liczenie "na oko" bez sprawdzenia, czy wynik ma sens dla porcji.
Oceń rząd wielkości: 750 g na 10 porcji to 75 g na porcję. Dla 30 porcji powinno wyjść około 30 × 75 g ≈ 2250 g, czyli ok. 2–3 kg. Wyniki rzędu kilkudziesięciu kilogramów są oczywiście nielogiczne.
To określona w recepturze ilość surowca potrzebna do przygotowania danej liczby porcji (albo jednej porcji). Norma pomaga planować zakupy, kontrolować zużycie i utrzymać powtarzalną jakość potraw w produkcji kuchennej.
Wyznaczasz współczynnik: 30 porcji / 10 porcji = 3. Potem liczysz bezpośrednio: 750 g × 3 = 2250 g. Na końcu zamieniasz jednostkę na kg, jeśli jest wymagana w odpowiedziach.
Ćwicz trzy schematy: proporcje (skalowanie receptur), zamiany jednostek (g/kg, ml/l) i kontrolę sensowności wyniku. Warto robić krótkie obliczenia z dopisywaniem jednostek przy każdym kroku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 74% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że receptura podaje 750 g na 10 porcji, więc na 1 porcję przypada 75 g.

Źródła:

  • Matemaks (proporcje i wielkości wprost proporcjonalne): https://www.matemaks.pl/proporcje.html (dostęp: 2026-02-18)
  • Khan Academy (proporcje i skala, materiał edukacyjny): https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic-home/arith-review-ratios-proportions (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki do technologii gastronomicznej i towaroznawstwa (działy: normy surowcowe, receptury, planowanie produkcji)
  • Materiały szkolne z matematyki zawodowej: proporcje i przeliczanie jednostek
  • Zbiory zadań egzaminacyjnych z obliczeń gastronomicznych (porcje, wydajność, gramatura)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego