KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 17.
Ile w przybliżeniu wynosi wartość pasożytniczej częstotliwości lustrzanej (Fl) na zakresie AM dla sygnału stacji radiowej o częstotliwości nośnej fs = 1 450 kHz i częstotliwości pośredniej odbiornika fp = 465 kHz (fl=f<Sub>s+2fp)?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Częstotliwość lustrzana w tym zadaniu liczona jest ze wzoru podanego w treści: fl = fs + 2fp. Podstawiamy fs = 1450 kHz oraz fp = 465 kHz, więc fl = 1450 kHz + 2·465 kHz = 1450 kHz + 930 kHz = 2380 kHz, czyli w przybliżeniu 2,38 MHz.

Pełne wyjaśnienie:

W odbiorniku superheterodynowym sygnał wejściowy o częstotliwości fs jest mieszany w mieszaczu z sygnałem heterodyny (lokalnego generatora). Różnica (lub suma) częstotliwości po mieszaniu jest następnie wybierana filtrem jako częstotliwość pośrednia fp. Z tego powodu istnieje ryzyko, że do tej samej częstotliwości pośredniej "przemiesza się" także inny sygnał – to właśnie problem częstotliwości lustrzanej.

W treści zadania podano relację na częstotliwość lustrzaną: fl = fs + 2fp. To oznacza, że mamy policzyć częstotliwość, która leży o dwie częstotliwości pośrednie wyżej od nośnej.

Krok 1: podstawienie danych w kHz
fs = 1450 kHz
fp = 465 kHz

Krok 2: obliczenie składnika 2fp
2fp = 2 · 465 kHz = 930 kHz

Krok 3: suma
fl = 1450 kHz + 930 kHz = 2380 kHz

Krok 4: zamiana jednostek
2380 kHz = 2,380 MHz ≈ 2,38 MHz

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują? 930 kHz to jedynie wartość 2fp, bez dodania częstotliwości nośnej. 1915 kHz odpowiadałoby błędnemu użyciu zależności typu fs + fp (1450 + 465), czyli pominięciu czynnika 2. 1,45 MHz to po prostu podana w zadaniu nośna i jest typową pułapką wynikającą z wybierania liczby, która "najbardziej rzuca się w oczy".

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj wynik najpierw w kHz (tak jak dane), a dopiero na końcu przeliczaj na MHz – zmniejsza to ryzyko błędu jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Częstotliwość lustrzana to taka częstotliwość sygnału wejściowego, która po zmieszaniu z heterodyną daje tę samą częstotliwość pośrednią co sygnał użyteczny. Jeśli filtr wejściowy jest zbyt słaby, sygnał lustrzany może zostać odebrany jako zakłócenie.
Problem wynika z samej zasady mieszania w superheterodynie: mieszacz tworzy produkty sumy i różnicy. Dla różnych częstotliwości wejściowych może wyjść ta sama częstotliwość pośrednia, więc bez odpowiedniej selektywności toru w.cz. nie da się ich rozróżnić.
Najpierw ustal, jaką zależność podaje zadanie (np. fl = fs + 2fp albo inny wariant zależny od strojenia heterodyny). Następnie podstaw wartości w tych samych jednostkach (np. kHz), wykonaj rachunek i dopiero na końcu przelicz na MHz.
Częstotliwość pośrednia to stała (ustalona konstrukcyjnie) częstotliwość, na którą "przenosi się" sygnał z anteny przez mieszanie z heterodyną. Dzięki temu wzmacniacze i filtry p.cz. mogą być zoptymalizowane dla jednej częstotliwości, co ułatwia uzyskanie selektywności.
W wielu zadaniach szkolnych przyjmuje się uproszczoną zależność, że częstotliwości użyteczna i lustrzana są oddalone od siebie o 2 razy częstotliwość pośrednią. Mechanizm wynika z relacji pomiędzy fs, częstotliwością heterodyny i fp w mieszaczu.
Tak. Ponieważ 1 MHz = 1000 kHz, to 2380 kHz / 1000 = 2,380 MHz. W zapisie "w przybliżeniu" zwykle zaokrągla się do dwóch miejsc po przecinku, czyli 2,38 MHz.
Najczęściej: (1) mieszanie kHz i MHz w jednym rachunku bez przeliczenia, (2) błędne przesunięcie przecinka przy dzieleniu przez 1000, (3) zaokrąglanie zbyt wcześnie. Bezpiecznie jest liczyć wszystko w kHz, a konwersję na MHz zrobić dopiero na końcu.
Ogranicza go głównie selektywność toru wejściowego w.cz. (filtry pasmowe, obwody rezonansowe) przed mieszaczem. Im lepsze tłumienie poza pasmem, tym mniejsza szansa, że sygnał lustrzany dotrze do mieszacza z istotnym poziomem.
Zależy to od przyjętego sposobu strojenia heterodyny (np. "od góry" lub "od dołu") oraz od tego, czy w zadaniu podano konkretny wzór. Na egzaminie kluczowe jest stosowanie relacji wskazanej w treści, bo ona definiuje oczekiwany model obliczeń.
Oszacuj: 2fp to w przybliżeniu 2·500 kHz ≈ 1000 kHz. Dodając do 1450 kHz dostajesz ok. 2450 kHz, więc wynik powinien być w okolicy 2,4 MHz. Jeśli wychodzi około 1,9 MHz lub 0,9 MHz, to najpewniej brakuje składnika albo jest zły wzór.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Częstotliwość lustrzana w tym zadaniu liczona jest ze wzoru podanego w treści: fl = fs + 2fp."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z radiotechniki: odbiornik superheterodynowy, mieszacz, heterodyna
  • Notatki z elektrotechniki/elektroniki analogowej dotyczące mieszania sygnałów i częstotliwości pośredniej
  • Zestawy zadań rachunkowych z przeliczania częstotliwości i pracy na jednostkach kHz/MHz

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego