KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 38.
W urządzeniu elektronicznym uszkodzeniu uległ kondensator ceramiczny opisany jako 104 100 V. Należy go zastąpić kondensatorem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie "104" w kodzie kondensatorów oznacza wartość w pF: 10 × 104 pF = 100000 pF = 100 nF.
Napis "100 V" to napięcie znamionowe, więc zamiennik powinien mieć tę samą pojemność oraz napięcie co najmniej 100 V. Dlatego właściwy jest kondensator 100 nF 100 V.

Pełne wyjaśnienie:

W kondensatorach ceramicznych często spotyka się trzycyfrowy kod pojemności. Dwie pierwsze cyfry tworzą liczbę znaczącą, a trzecia cyfra mówi, ile zer (czyli jaki mnożnik 10) należy dopisać. Wartość jest podawana w pikofaradach (pF).

Dla zapisu "104":

  • "10" to liczba znacząca,
  • "4" oznacza mnożnik 104, czyli dopisanie czterech zer.

Zatem: 10 × 104 pF = 100000 pF. Po przeliczeniu jednostek: 100000 pF = 100 nF (bo 1000 pF = 1 nF). To wyjaśnia, dlaczego poprawny zamiennik ma pojemność 100 nF.

Druga część oznaczenia to "100 V", czyli napięcie znamionowe kondensatora. Przy doborze zamiennika w naprawie należy zastosować element o takiej samej pojemności oraz o napięciu znamionowym nie mniejszym od wymaganego w układzie. W zadaniu właściwym wyborem jest więc "100 nF 100 V".

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe? "10 nF 1000 V" i "10 nF 100 V" mają złą pojemność (10 nF zamiast 100 nF), co zmieniłoby stałe czasowe filtrów/układów RC i parametry pracy urządzenia. "1000 nF 1000 V" ma z kolei inną pojemność (1 µF) i mimo wysokiego napięcia znamionowego nie jest równoważnym zamiennikiem pod względem funkcji w układzie.

Na egzaminie warto zapamiętać szybki schemat: "104" ≈ 0,1 µF = 100 nF oraz zasadę: pojemność musi się zgadzać, napięcie może być równe lub wyższe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis 104 to kod pojemności w pF: dwie pierwsze cyfry to liczba znacząca (10), a trzecia to mnożnik (104). Czyli 10 × 104 pF = 100000 pF = 100 nF (0,1 µF).
Aby przejść z pF na nF, podziel przez 1000 (bo 1000 pF = 1 nF). Zatem 100000 pF / 1000 = 100 nF. Dodatkowo 100 nF to inaczej 0,1 µF.
Napięcie znamionowe mówi, jakie maksymalne napięcie kondensator może bezpiecznie wytrzymać. Zamiennik powinien mieć co najmniej takie samo napięcie jak oryginał (tu 100 V), inaczej rośnie ryzyko przebicia dielektryka i ponownej awarii.
Najczęściej tak: zastosowanie kondensatora o wyższym napięciu znamionowym jest elektrycznie bezpieczne, o ile zgadza się pojemność i element pasuje mechanicznie (rozmiar, raster, SMD). W praktyce ograniczeniem bywa gabaryt i dostępność.
Typowe pomyłki to: traktowanie trzeciej cyfry jako "kolejnej cyfry liczby", a nie wykładnika; gubienie rzędu wielkości podczas zamiany pF↔nF↔µF; oraz wybór elementu tylko po napięciu, bez sprawdzenia pojemności. Pomaga zapis pośredni w pF.
W kodzie trzycyfrowym dwie pierwsze cyfry tworzą liczbę znaczącą (np. w "104" jest to 10). Dopiero trzecia cyfra określa mnożnik (potęgę dziesięciu) i pozwala wyznaczyć końcową wartość w pF.
To proste przeliczenie jednostek: 1 µF = 1000 nF. Skoro 100 nF / 1000 = 0,1 µF, to 100 nF = 0,1 µF. Na egzaminie często spotyka się oba zapisy jako równoważne.
Może nie "spali" układu od razu, ale zwykle zmieni jego parametry: w filtrach i układach RC zmieni się stała czasowa, tętnienia w zasilaniu mogą wzrosnąć, a układ może działać niestabilnie. W naprawie wymaga się wartości zgodnej z oryginałem.
Najczęściej tylko celowo, w ramach modyfikacji projektu lub strojenia układu (np. zmiana częstotliwości filtru). W serwisie i montażu egzaminacyjnym zasada jest inna: zamiennik ma mieć tę samą pojemność, a napięcie równe lub wyższe.
Ćwicz seriami: odczyt kodów kondensatorów (np. 101, 102, 103, 104), przeliczanie pF↔nF↔µF oraz zasadę doboru napięcia znamionowego. Dobrze działa też praca z realnymi elementami i notami katalogowymi, bo utrwala typowe zapisy.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dlatego właściwy jest kondensator 100 nF 100 V.

Źródła:

  • Wikipedia: "Capacitor" (sekcja dotycząca oznaczeń/markings) — https://en.wikipedia.org/wiki/Capacitor — dostęp 2026-02-27
  • Digi-Key TechForum: "Capacitor Marking Codes" — https://forum.digikey.com/t/capacitor-marking-codes/ — dostęp 2026-02-27
  • All About Circuits (AAC): "Capacitor Codes: Capacitor Markings and Tolerance Code Chart" — https://www.allaboutcircuits.com/textbook/reference/chpt-2/capacitor-markings/ — dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Karty katalogowe kondensatorów ceramicznych (sekcja: marking/oznaczenia)
  • Poradniki dystrybutorów elementów: "capacitor marking codes"
  • Podręczniki podstaw elektroniki: elementy bierne i ich oznaczenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego