W roztworach wodnych odczyn wyraża się najczęściej przez pH, a dla roztworów zasadowych wygodnie bywa najpierw policzyć pOH.
1) Ustalenie stężenia jonów OH−
Wodorotlenek sodu (NaOH) to mocna zasada, więc w zadaniach obliczeniowych na poziomie technikum zwykle zakłada się jego pełną dysocjację w wodzie:
NaOH → Na+ + OH−.
Dla roztworu 0,001-molowego oznacza to, że [OH−]=0,001 mol/dm³, czyli 10−3 mol/dm³.
2) Obliczenie pOH
Definicja: pOH = −log[OH−].
Podstawiając: pOH = −log(10−3) = 3.
3) Przeliczenie na pH
W typowych zadaniach szkolnych dla roztworów wodnych przyjmuje się zależność: pH + pOH = 14.
Zatem pH = 14 − 3 = 11.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "13" wynika często z intuicyjnego zawyżenia pH dla zasady lub pomylenia stężenia 10−3 z 10−1. Dla 10−3 M pH nie jest aż tak wysokie.
- "3" to najczęściej pomylenie wyniku pOH z pH albo potraktowanie roztworu zasady jak kwasu.
- "1" odpowiadałoby silnie kwaśnemu roztworowi; taki wynik pojawia się przy całkowitym odwróceniu rozumowania (uznaniu, że [H3O+] = 10−1).
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu jest mocna zasada o stężeniu 10−x, to pOH ≈ x, a pH ≈ 14 − x. To szybki sposób kontroli wyniku.
