KWALIFIKACJA ELE11 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 14.
Ile wynosi prędkość liniowa końcówek łopat elektrowni wiatrowej, jeśli promień okręgu zataczanego przez nie jest równy 50 m, a ich prędkość obrotowa wynosi 15 obr/min?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkość liniowa końcówki łopaty liczymy ze wzoru v = 2πnr. Najpierw przeliczamy 15 obr/min na obr/s: 15/60 = 0,25 obr/s. Podstawiając r = 50 m otrzymujemy v = 2π · 0,25 · 50 ≈ 78,5 m/s, więc spośród odpowiedzi najbliższe jest 75 m/s.

Pełne wyjaśnienie:

Końcówka łopaty porusza się po okręgu o promieniu r = 50 m. W ruchu po okręgu prędkość liniowa punktu na promieniu r wynosi:

v = ωr, gdzie ω to prędkość kątowa w rad/s.

Jeśli znamy prędkość obrotową jako liczbę obrotów na sekundę n, to:

ω = 2πn, stąd bezpośrednio v = 2πnr.

Krok 1: konwersja jednostek. Dane są w obr/min, więc trzeba przejść na obr/s:

15 obr/min = 15/60 obr/s = 0,25 obr/s.

Krok 2: podstawienie do wzoru.

v = 2π · 0,25 · 50 = 2π · 12,5 = 25π78,54 m/s.

Krok 3: dopasowanie do odpowiedzi. Wynik 78,5 m/s nie występuje dokładnie na liście, więc wybieramy wartość najbliższą: 75 m/s.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 12,5 m/s to typowy skutek pominięcia czynnika (zastąpienie obwodu 2πr samym r).
  • 125 m/s może wynikać z błędnego zaokrąglenia lub niepoprawnego przeliczenia, ale nie pasuje do obliczeń dla 0,25 obr/s i r=50 m.
  • 750 m/s jest wynikiem rażąco zawyżonym (często efekt użycia 15 jako obr/s zamiast obr/min albo innego błędu jednostek).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj jednostki. Jeśli w zadaniu jest obr/min, niemal na pewno potrzebujesz podzielić przez 60. Dodatkowo pamiętaj, że jeden obrót to droga równa obwodowi 2πr, a nie r.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności v = 2πnr, gdzie n to liczba obrotów na sekundę, a r to promień w metrach. Jeśli masz obr/min, najpierw przelicz na obr/s, dzieląc przez 60. Wynik otrzymasz w m/s.
Bo w jednym pełnym obrocie punkt na promieniu r przebywa drogę równą obwodowi okręgu, czyli 2πr. Gdy wykonuje n obrotów w 1 sekundę, to w 1 sekundę pokonuje drogę 2πr·n, co daje prędkość v = 2πnr.
Trzeba ją zamienić na obr/s: 15 obr/min = 15/60 obr/s = 0,25 obr/s. Bez tej konwersji wynik będzie zawyżony 60 razy. To jeden z najczęstszych błędów w zadaniach z ruchem obrotowym.
Najczęściej: (1) pominięcie i liczenie v=nr, (2) brak przeliczenia obr/min na obr/s, (3) podstawienie promienia w złych jednostkach, (4) brak sprawdzenia rzędu wielkości wyniku (czy to są dziesiątki, setki, czy tysiące m/s).
Tak, to równoważna metoda. Najpierw liczysz obwód: 2πr (metry na obrót). Potem mnożysz przez liczbę obrotów w sekundę n (obroty na sekundę). Otrzymujesz metry na sekundę, czyli prędkość liniową.
Wykonaj szybki test rzędu wielkości: dla r=50 m obwód to ok. 314 m. Przy 0,25 obr/s w sekundę wychodzi ok. 314·0,25 ≈ 78 m/s. Jeśli dostajesz 12 m/s lub 750 m/s, to prawdopodobnie masz błąd 2π albo jednostek.
ω to prędkość kątowa w rad/s. Jeśli n to liczba obrotów na sekundę, to jeden obrót to 2π rad, więc ω = 2πn. Następnie prędkość liniową liczysz jako v = ωr.
Przy analizie turbin (wiatrowych, parowych), wentylatorów i wirników: do oceny obciążeń, hałasu, drgań i bezpieczeństwa. W praktyce pozwala porównać prędkość końcówki z danymi katalogowymi oraz wykryć błędne nastawy prędkości obrotowej.
To kluczowy parametr aerodynamiczny i eksploatacyjny: wpływa na sprawność, hałas oraz obciążenia łopat. Zbyt duża prędkość końcówki zwiększa hałas i siły, a zbyt mała może obniżać uzysk energii. Dlatego kontroluje się ją przez regulację obrotów i kąta natarcia.
Przećwicz schemat: (1) wypisz dane z jednostkami, (2) zamień obr/min na obr/s i ewentualnie na rad/s, (3) dobierz wzór v=2πnr lub v=ωr, (4) sprawdź rząd wielkości. Warto mieć ściągę z konwersjami: rpm↔Hz↔rad/s.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że prędkość liniowa końcówki łopaty liczymy ze wzoru v = 2πnr.

Źródła:

  • OpenStax, University Physics Volume 1, Section "Uniform Circular Motion and Gravitation" (zależności v=ωr oraz ω=2πf), https://openstax.org/details/books/university-physics-volume-1 (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Prędkość kątowa" (ω = 2πf) oraz powiązanie z ruchem po okręgu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C4%99dko%C5%9B%C4%87_k%C4%85towa (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Ruch jednostajny po okręgu" (v = ωr), https://pl.wikipedia.org/wiki/Ruch_jednostajny_po_okr%C4%99gu (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • podręcznik fizyki: ruch po okręgu i prędkość kątowa
  • materiały dydaktyczne z elektrotechniki/energetyki: elementy mechaniki w napędach i maszynach
  • notatki z konwersji jednostek (rpm, Hz, rad/s)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego