KWALIFIKACJA MEC5 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 20.
Ile wynosi prędkość skrawania Vc podczas toczenia wału o średnicy d = 100 mm, przy obrotach wrzeciona n = 100 obr/min?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkość skrawania w toczeniu to prędkość obwodowa: Vc = (π·d·n)/1000, gdzie d w mm, n w obr/min, a wynik w m/min. Dla d = 100 mm i n = 100 obr/min: Vc = (π·100·100)/1000 = 31,4 m/min, więc poprawna jest wartość 31,4 m/min.

Pełne wyjaśnienie:

W toczeniu prędkość skrawania Vc jest w praktyce prędkością obwodową punktu na powierzchni obrabianego wału w miejscu skrawania. Zależy ona od średnicy d oraz prędkości obrotowej wrzeciona n.

Stosuje się zależność wynikającą z obwodu okręgu i liczby obrotów na minutę:

Vc = (π · d · n) / 1000

gdzie:

  • d podaje się w mm,
  • n podaje się w obr/min,
  • dzielenie przez 1000 przelicza milimetry na metry, aby otrzymać wynik w m/min.

Dla danych: d = 100 mm oraz n = 100 obr/min:

  • π · d = π · 100 mm ≈ 314 mm (obwód w przybliżeniu),
  • 314 mm na obrót × 100 obr/min = 31 400 mm/min,
  • 31 400 mm/min ÷ 1000 = 31,4 m/min.

Dlatego poprawna jest odpowiedź 31,4 m/min.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 100 m/min pojawia się zwykle po błędnym założeniu, że Vc rośnie liniowo jak d·n bez uwzględnienia π lub po złej konwersji jednostek.
  • 124 m/min może wynikać z pomylenia średnicy z promieniem lub z użycia niewłaściwego przelicznika (np. 250 mm zamiast 100 mm, albo przypadkowego współczynnika).
  • 314 m/min to typowy skutek przesunięcia przecinka o jedno miejsce (31,4 → 314) albo pominięcia dzielenia przez 1000.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź rząd wielkości. Dla d = 100 mm (0,1 m) i 100 obr/min, obwód to ok. 0,314 m na obrót, więc na minutę wyjdzie ok. 31 m/min — to szybki test poprawności wyniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej liczy się ją ze wzoru Vc = (π·d·n)/1000, gdzie d jest w mm, n w obr/min, a wynik otrzymujesz w m/min. Kluczowe jest użycie liczby π oraz podzielenie przez 1000, żeby poprawnie przeliczyć mm na m.
Ponieważ punkt na powierzchni wału w jednym obrocie pokonuje drogę równą obwodowi okręgu, czyli π·d. Prędkość skrawania to ta droga przemnożona przez liczbę obrotów na minutę, dlatego π jest niezbędne w obliczeniu.
Vc opisuje, jak szybko względem ostrza porusza się materiał na obwodzie wału. W praktyce wpływa na temperaturę skrawania, zużycie narzędzia, jakość powierzchni i wydajność. Dobiera się ją do materiału, narzędzia i warunków chłodzenia.
Dzielisz przez 1000 wtedy, gdy średnica d jest podana w milimetrach, a wynik chcesz dostać w metrach na minutę. Bez tego przelicznika otrzymasz wartość w mm/min, co często prowadzi do wyniku zawyżonego 1000 razy.
Najczęściej: pominięcie π, brak przeliczenia mm na m (brak dzielenia przez 1000), przesunięcie przecinka w wyniku oraz mylenie średnicy z promieniem. Pomaga szybka kontrola rzędu wielkości: dla d=0,1 m obwód to ok. 0,314 m.
W bezpośrednim wzorze na Vc nie ma posuwu: Vc zależy od średnicy i obrotów. Posuw wpływa jednak na obciążenie narzędzia, chropowatość i wydajność, więc w doborze parametrów technologicznych rozpatruje się Vc razem z posuwem i głębokością skrawania.
Gdy znasz Vc i średnicę d, możesz przekształcić wzór: n = (1000·Vc)/(π·d) (dla d w mm). To typowe zadanie przy doborze nastaw tokarki: dobierasz obroty tak, aby uzyskać zalecaną prędkość skrawania.
Przy stałych obrotach n, większa średnica oznacza większy obwód, czyli większą drogę pokonywaną w jednym obrocie. To automatycznie zwiększa Vc. Dlatego przy toczeniu stopni lub przy planowaniu parametry często koryguje się wraz ze zmianą średnicy.
Możesz oszacować: d=100 mm to 0,1 m, więc obwód to ok. 0,314 m. Przy 100 obr/min materiał "przelatuje" ok. 0,314·100 = 31,4 m/min. Takie szybkie przybliżenie pomaga wyłapać błędy rzędu wielkości (np. 314 m/min).
Tak, bo większość pomyłek wynika z jednostek. Najczęściej w zadaniach d jest w mm, n w obr/min, a Vc w m/min. Jeśli zachowasz ten układ i użyjesz dzielnika 1000, wynik będzie spójny. Warto dopisywać jednostki przy każdym kroku.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Podręczniki szkolne z obróbki skrawaniem (dział: toczenie – parametry skrawania)
  • Instrukcje stanowiskowe do tokarek i tabele zależności n–Vc dla danej średnicy
  • Karty katalogowe płytek skrawających/narzędzi (zakresy zalecanych Vc)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego