KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 17.
Korzystając ze wzoru, oblicz posuw na obrót fn podczas wiercenia przy następujących danych: vf = 50 mm/min, n = 1000 obr/min
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny używany do obliczania posuwu na obrót podczas wiercenia.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Posuw na obrót oblicza się z zależności fn = vf/n, bo vf (mm/min) to "ile mm na minutę", a n (obr/min) to "ile obrotów na minutę". Dzieląc 50 mm/min przez 1000 obr/min otrzymujemy 0,05 mm/obr. Pozostałe odpowiedzi odpowiadają większym posuwom niż wynika z danych.

Pełne wyjaśnienie:

W wierceniu spotyka się co najmniej dwa powiązane opisy posuwu:

  • vf – posuw minutowy (mm/min), czyli jak szybko narzędzie przemieszcza się w osi wiercenia w czasie.
  • fn – posuw na obrót (mm/obr), czyli o ile mm narzędzie przesuwa się osiowo podczas jednego pełnego obrotu.

Jeśli wrzeciono wykonuje n obrotów w minutę (obr/min), a w tym samym czasie posuw osiowy wynosi vf mm/min, to na jeden obrót przypada część tego przesuwu. Stąd zależność:

fn = vf / n

Obliczenie:
vf = 50 mm/min
n = 1000 obr/min
fn = 50 / 1000 = 0,05 mm/obr

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 0,1 mm/obr – odpowiadałoby vf = 0,1 · 1000 = 100 mm/min, czyli dwukrotnie większemu posuwowi minutowemu niż podany.
  • 0,2 mm/obr – odpowiadałoby vf = 200 mm/min (czterokrotnie więcej niż dane).
  • 0,3 mm/obr – odpowiadałoby vf = 300 mm/min (sześciokrotnie więcej niż dane).

Wskazówka egzaminacyjna: szybki test jednostek pomaga uniknąć pomyłki: (mm/min) ÷ (obr/min) = mm/obr. Jeśli po obliczeniu nie wychodzi mm/obr, to znak, że użyto złej operacji (np. mnożenia).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Posuw na obrót fn to przesunięcie osiowe narzędzia przypadające na jeden pełny obrót wrzeciona. Jednostką jest zwykle mm/obr. Parametr ten pomaga ocenić obciążenie narzędzia i wpływa m.in. na jakość otworu oraz trwałość wiertła.
Stosuje się zależność fn = vf / n, gdzie vf jest w mm/min, a n w obr/min. Dzielenie jest logiczne, bo rozkładasz posuw minutowy na liczbę obrotów w tej samej minucie, uzyskując mm/obr.
Bo 50 mm/min to przesunięcie w ciągu minuty, a 1000 obr/min to liczba obrotów w ciągu tej samej minuty. Aby policzyć "ile mm na jeden obrót", dzielisz mm/min przez obr/min. Wynik ma wtedy poprawną jednostkę mm/obr.
Tak. Szybka kontrola: jeśli n jest duże (1000 obr/min), to posuw na obrót powinien być mały. Gdyby wyszło np. 0,3 mm/obr, to odpowiadałoby to 300 mm/min, czyli znacznie więcej niż 50 mm/min. Taka kontrola wykrywa błędy rachunkowe.
Najczęściej myli się działania (mnożenie zamiast dzielenia), pomija jednostki lub podstawia wartości w złej kolejności. Błąd robi też przenoszenie nawyków z frezowania (posuw na ząb) na wiercenie. Pomaga zapis: (mm/min) ÷ (obr/min) = mm/obr.
vf to posuw minutowy, czyli prędkość przesuwu narzędzia w osi wiercenia w czasie. W praktyce na obrabiarce CNC jest to często wartość w polu F (zależnie od trybu i sterowania). Jednostką typowo jest mm/min.
fn jest wygodny przy doborze technologii, bo opisuje obciążenie na jeden obrót i łatwo porównać go między różnymi prędkościami. vf jest natomiast wygodny do bezpośredniego ustawienia na maszynie. Często dobiera się fn, a potem przelicza na vf.
Wtedy stosujesz odwrotną zależność: vf = fn · n. Przykład: gdy fn = 0,05 mm/obr i n = 1000 obr/min, to vf = 0,05 · 1000 = 50 mm/min. To częsty typ zadania na egzaminie.
Tak. Zbyt duży fn może zwiększyć siły skrawania, ryzyko bicia i powstawania zadziorów oraz pogorszyć chropowatość. Zbyt mały może powodować "tarcie" zamiast skrawania i przyspieszać zużycie. Dlatego dobiera się fn do materiału i średnicy wiertła.
Najpierw zapisz jednostki i sprawdź, co ma wyjść (tu: mm/obr). Potem dobierz działanie tak, by jednostki się zgadzały. Na końcu zrób kontrolę sensowności: większe n przy stałym vf daje mniejszy fn. To ogranicza ryzyko pomyłek.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Posuw na obrót oblicza się z zależności fn = vf/n, bo vf (mm/min) to "ile mm na minutę", a n (obr/min) to "ile obrotów na minutę"."

Źródła:

  • Wikipedia: "Feed (metalworking)" (zależności posuwu w obróbce skrawaniem) https://en.wikipedia.org/wiki/Feed_(metalworking) - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia: "Drilling" (podstawowe pojęcia procesu wiercenia) https://en.wikipedia.org/wiki/Drilling - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z obróbki skrawaniem (rozdziały: wiercenie, parametry skrawania, posuw)
  • Instrukcje technologiczne i karty narzędziowe producentów wierteł (sekcja: zalecane posuwy i prędkości)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji MEC.3 z zakresu doboru parametrów obróbki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego