W recepturze aptecznej stężenie procentowe (m/m) roztworu określa, ile gramów substancji czynnej przypada na 100 g gotowego preparatu. Dlatego kluczowe są dwa kroki: poprawne odczytanie recepty oraz zastosowanie wzoru na stężenie.
1) Odczyt danych z recepty
- Zapis Ethacridini lactatis 0,1 oznacza, że do leku ma trafić 0,1 g etakrydyny mleczanu.
- Rozpuszczalniki (etanol 96% i woda) mają adnotację aa ad 200,0. Skrót "aa" mówi o równych częściach obu składników, a "ad 200,0" oznacza, że należy uzupełnić do masy całkowitej 200,0 g roztworu.
2) Obliczenie stężenia
Stosujemy wzór: stężenie % = (masa substancji / masa całkowita) × 100%.
Masa substancji czynnej = 0,1 g.
Masa całkowita roztworu = 200,0 g.
Obliczenie:
(0,1 g / 200,0 g) × 100% = 0,0005 × 100% = 0,05%
Dlaczego pozostałe wartości nie pasują?
- 0,5% oznaczałoby 0,5 g na 100 g, czyli w 200 g potrzeba byłoby 1,0 g substancji – to nie zgadza się z 0,1 g z recepty.
- 0,2% w 200 g odpowiadałoby 0,4 g substancji – również za dużo.
- 0,1‰ to promil, czyli 0,1/1000 = 0,0001 jako ułamek, co daje 0,01% – to z kolei za mało w porównaniu do wyniku 0,05%.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy liczysz procent (×100), a nie pozostawiasz ułamka, i czy "ad" traktujesz jako wartość docelową, a nie "dodatkową ilość".
