W tym zadaniu sprawdzana jest umiejętność wykonania obliczeń recepturowych: ile substancji czynnej przyjmie pacjent w ciągu doby, gdy lek jest dawkowany porcjami odmierzanymi łyżeczką, a łyżeczka ma masę 5 g.
Aby policzyć dawkę dobową fenobarbitalu sodu, trzeba przejść przez stały schemat:
- Odczytaj z recepty (z przedstawionej recepty na ilustracji) ilość fenobarbitalu sodu zawartą w całym sporządzonym leku oraz ilość/masę całkowitą przygotowanego preparatu.
- Wyznacz ilość substancji w 1 porcji: skoro 1 łyżeczka to 5 g leku, to obliczasz, jaka część całej masy preparatu przypada na 5 g, a następnie ile fenobarbitalu odpowiada tej porcji (proporcja lub przeliczenie ze stężenia/udziału w masie).
- Uwzględnij dawkowanie: dawka dobowa to dawka z jednej porcji pomnożona przez liczbę porcji przyjmowanych w ciągu doby (np. 2 razy dziennie, 3 razy dziennie itd. – zgodnie z receptą).
- Sprawdź jednostki: końcowy wynik podaj w gramach, a jeśli na recepcie były miligramy, zamień je na gramy przed podaniem wyniku.
Odpowiedź "0,015 g" jest poprawna, ponieważ jest wynikiem pełnego przeliczenia: ilość fenobarbitalu w jednej łyżeczce (5 g) pomnożona przez liczbę łyżeczek przyjętych w ciągu doby, zgodnie z zapisanym dawkowaniem.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Wartości zbyt małe (np. "0,003 g" i "0,005 g") zwykle wynikają z policzenia tylko jednej porcji albo z pomylenia jednostek. Wartość zbyt duża (np. "0,045 g") jest typowa dla pomnożenia przez liczbę podań, ale przy błędnie wyliczonej ilości substancji w łyżeczce (np. przez złą proporcję lub nieuwzględnienie masy całkowitej preparatu).
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj krok po kroku "ile substancji w całym leku → ile leku w porcji → ile substancji w porcji → ile porcji/dobę". To minimalizuje pomyłki rachunkowe.
