W recepturze aptecznej stężenie procentowe określa, jaka część całego preparatu przypada na daną substancję. Dlatego kluczowe jest poprawne ustalenie mianownika (ilości całkowitej leku po sporządzeniu) oraz licznika (ilości kwasu borowego) na podstawie danych z recepty.
Najczęściej spotkasz trzy zapisy:
- % m/m (masowo) – gdy porównujesz masę substancji do masy całego preparatu,
- % m/V (masowo-objętościowo) – gdy masa substancji odnosi się do objętości roztworu,
- % V/V (objętościowo) – gdy porównujesz objętości.
W tego typu zadaniu postępuj według schematu:
- Odczytaj z recepty ilość kwasu borowego.
- Ustal, jaka jest ilość całkowita preparatu (masa lub objętość) po wykonaniu recepty.
- Sprowadź wszystkie wielkości do spójnych jednostek (np. g i g albo g i mL).
- Policz: (ilość kwasu borowego / ilość całkowita) × 100%.
Wynik obliczeń dla recepty z zadania daje 1,0%, więc ta odpowiedź jest poprawna.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Odpowiedzi 1,5%, 2,0% i 3,0% oznaczałyby, że w przeliczeniu na tę samą ilość całkowitą preparatu użyto odpowiednio więcej kwasu borowego, niż wynika z recepty. Typowym źródłem takiej pomyłki jest nieuwzględnienie pełnej masy/objętości końcowej albo błąd w zamianie mg na g.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw zdecyduj, czy liczysz % względem masy czy objętości (wynika to z recepty i postaci leku), a dopiero potem wykonuj rachunek. To minimalizuje błędy "na skróty".
