Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2018



PYTANIE NR 29.
Oblicz stężenie % (m/m) roztworu glukonianu chlorheksydyny otrzymanego przez zmieszanie 100,0 g 20% glukonianu chlorheksydyny z 400,0 g wody.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie (m/m) to (masa substancji / masa roztworu)·100%. W 100,0 g roztworu 20% jest 20,0 g glukonianu chlorheksydyny. Po dodaniu 400,0 g wody masa mieszaniny wynosi 500,0 g, a masa substancji pozostaje 20,0 g. Zatem (20,0/500,0)·100% = 4,0%.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie procentowe masowe % (m/m) informuje, jaka część masy całego roztworu przypada na substancję rozpuszczoną. Liczymy je ze wzoru: w% = (msubstancji / mroztworu) · 100%.

Najpierw wyznaczamy masę glukonianu chlorheksydyny w roztworze wyjściowym. Skoro mamy 100,0 g roztworu 20%, to masa substancji wynosi: 0,20 · 100,0 g = 20,0 g. To kluczowy krok: 20% (m/m) oznacza 20 g substancji w 100 g roztworu, a nie w 100 ml.

Następnie rozcieńczamy roztwór wodą. Dodajemy 400,0 g wody, więc masa mieszaniny po zmieszaniu (przy założeniu braku strat) to suma mas: 100,0 g + 400,0 g = 500,0 g. Masa substancji rozpuszczonej nie zmienia się podczas samego rozcieńczania i nadal wynosi 20,0 g.

Teraz obliczamy stężenie końcowe: (20,0 g / 500,0 g) · 100% = 0,04 · 100% = 4,0%.

  • Odpowiedź "2,0%" zwykle wynika z błędu w masie końcowej lub z przyjęcia, że 20% odnosi się do innej wielkości niż masa.
  • Odpowiedź "6,0%" może pojawić się, gdy ktoś błędnie przyjmie inną masę mieszaniny (np. pomyli dodaną wodę) albo pomyli 20% z 30% w rachunku.
  • Odpowiedź "8,0%" jest typowa dla pominięcia części rozcieńczalnika (np. przyjęcia 250 g zamiast 400 g) lub wykonania skrótu myślowego bez bilansu masy.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach na % (m/m) zawsze zaczynaj od policzenia masy substancji w roztworze wyjściowym, a dopiero potem licz masę całkowitą po zmieszaniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak obliczyć stężenie procentowe (m/m) po rozcieńczeniu roztworu wodą?
Najpierw policz masę substancji rozpuszczonej w roztworze wyjściowym, a potem podziel ją przez masę całej mieszaniny po dolaniu wody i pomnóż przez 100%. W rozcieńczaniu masa substancji się nie zmienia, zmienia się tylko masa roztworu.
Co oznacza zapis 20% (m/m) w roztworze glukonianu chlorheksydyny?
Oznacza, że w 100 g roztworu znajduje się 20 g glukonianu chlorheksydyny i 80 g pozostałych składników (najczęściej rozpuszczalnika). To definicja oparta na masie, więc do obliczeń używa się gramów, a nie mililitrów.
Dlaczego po zmieszaniu roztworu z wodą spada stężenie (m/m)?
Bo rośnie masa całego roztworu (dodajesz wodę), a masa substancji rozpuszczonej pozostaje taka sama. W efekcie udział masowy substancji jest mniejszy, więc procent (m/m) spada. To klasyczny efekt rozcieńczenia.
Jak wyznaczyć masę substancji w 100 g roztworu o stężeniu 20% (m/m)?
Przelicz procent na ułamek: 20% = 0,20. Następnie pomnóż przez masę roztworu: 0,20 · 100 g = 20 g. To jest masa substancji rozpuszczonej, którą potem przenosisz do dalszych obliczeń rozcieńczania.
Czy w zadaniach o % (m/m) można dodawać masy składników wprost?
Tak, jeśli składniki są podane w gramach i zakładamy brak strat (typowe w zadaniach egzaminacyjnych). Wtedy masa końcowa roztworu to suma mas składników. Dopiero przy zadaniach objętościowych trzeba uwzględniać gęstość.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy rozcieńczaniu roztworów (m/m)?
Najczęstsze to: mylenie (m/m) z (m/V), liczenie procentu od masy wody zamiast od masy całej mieszaniny, pomijanie jednego składnika w sumie mas oraz "zgadywanie" procentu bez policzenia masy substancji w roztworze wyjściowym.
Czy wynik stężenia (m/m) zależy od kolejności mieszania składników?
Nie, jeśli nie ma strat masy i nic nie reaguje ani nie ulatnia się. Dla % (m/m) liczy się tylko końcowa masa substancji rozpuszczonej i końcowa masa roztworu. Kolejność dodawania nie zmienia tych wartości.
Kiedy w aptece częściej używa się stężenia (m/m), a kiedy (m/V)?
Stężenie (m/m) jest wygodne, gdy surowce odmierzane są wagowo i gdy ważna jest niezależność od temperatury (masa nie zależy od rozszerzalności cieplnej). Stężenie (m/V) spotyka się, gdy receptura lub opis produktu odnosi się do objętości (np. mg/ml).
Jak sprawdzić, czy obliczone stężenie po rozcieńczeniu ma sens?
Porównaj wynik z intuicją: po dolaniu dużej ilości wody stężenie powinno wyraźnie spaść. Możesz też wykonać kontrolę: jeśli masa roztworu wzrosła 5 razy (z 100 g do 500 g), to stężenie powinno spaść 5 razy (z 20% do 4%).
Jak szybko liczyć rozcieńczenia procentowe na egzaminie bez kalkulatora?
Użyj proporcji mas: policz, ile razy zwiększyła się masa całego roztworu. Jeśli z 100 g robi się 500 g, to jest 5 razy więcej, więc stężenie spada 5 razy. Takie skróty działają tylko wtedy, gdy masa substancji pozostaje stała i rozcieńczasz samym rozpuszczalnikiem.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Stężenie (m/m) to (masa substancji / masa roztworu)·100%."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Stężenie procentowe", https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_procentowe - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (EN), "Mass fraction (chemistry)", https://en.wikipedia.org/wiki/Mass_fraction_(chemistry) - dostęp 2026-03-02
  • OpenStax Chemistry 2e, "Solutions and Their Concentrations" (sekcja o procentach masowych i ułamku masowym), https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/13-2-solutions-and-their-concentrations - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki z chemii ogólnej: rozdziały o stężeniach roztworów i ułamku masowym
  • Materiały dydaktyczne z technologii postaci leku dotyczące obliczeń recepturowych
  • Zestawy zadań rachunkowych: procent masowy, rozcieńczanie, mieszanie roztworów
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego