KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 1.
Ile wynosi wynik pomiaru wykonanego za pomocą mikrometru?
Ilustracja przedstawia mikrometr, narzędzie pomiarowe używane do precyzyjnego mierzenia długości, w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt z mikrometru powstaje przez zsumowanie wartości z tulei (mm i ewentualnie 0,5 mm) oraz wartości z bębna w setnych mm. Poprawny wynik odpowiada wskazaniu, w którym część milimetrowa i setne milimetra dają razem 40,87 mm; pozostałe opcje wynikają z przesunięcia o 0,5 mm lub 1,0 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Wynik pomiaru mikrometrem odczytuje się etapami, ponieważ przyrząd ma co najmniej dwie skale: na tulei (skala główna w milimetrach, często także linia połówkowa 0,5 mm) oraz na bębnie (skala obrotowa zwykle w setnych części milimetra, tj. 0,01 mm). W niektórych mikrometrach występuje też noniusz, ale w typowych zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest poprawne dodanie wartości z tulei i bębna.

Jak rozumieć poprawny odczyt?

  • Najpierw ustala się część w milimetrach z tulei: ile pełnych mm jest widocznych przed krawędzią bębna.
  • Następnie sprawdza się, czy widoczna jest także linia połówkowa (0,5 mm). Jej pominięcie to jeden z najczęstszych błędów.
  • Potem odczytuje się wartość z bębna: wskazanie linii odniesienia na tulei przecina podziałkę bębna, co daje część setną mm.
  • Wynik końcowy to suma tych składników, zapisana w mm (np. 40,87 mm).

Dlaczego 40,87 mm jest poprawne? Ta wartość odpowiada sytuacji, w której część "40 mm" (oraz ewentualnie brak dodatkowego 0,5 mm) plus odczyt z bębna "0,87 mm" daje łącznie 40,87 mm. Jest to typowy format odpowiedzi, gdy bęben wskazuje 87 działek po 0,01 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 40,37 mm – typowy efekt pomylenia cyfry w setnych (odczyt 37 zamiast 87) albo odczytu z niewłaściwej linii podziałki bębna.
  • 41,37 mm – błąd złożony: jednoczesne przesunięcie o 1 mm na tulei oraz mylne setne na bębnie (37 zamiast 87).
  • 41,87 mm – najczęściej wynika z dodania o 1 mm za dużo na tulei (np. uznania, że widoczny jest kolejny pełny milimetr), mimo że krawędź bębna jeszcze go nie odsłania.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze czytaj mikrometr w tej samej kolejności (tuleja mm → ewentualnie 0,5 mm → bęben setne). To ogranicza pomyłki wynikające z pośpiechu i "zgadywania" po podobieństwie odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odczyt wykonaj w kolejności: tuleja (pełne mm), potem sprawdź, czy widać 0,5 mm, a na końcu bęben (zwykle setne mm). Wynik to suma tych części w mm. Taka stała procedura zmniejsza ryzyko pomyłki.
Liczby na tulei pokazują pełne milimetry (a czasem także podziałkę pomocniczą 0,5 mm). Odczytujesz je jako część "bazową" wyniku. Dopiero potem dodajesz wskazanie z bębna, które doprecyzowuje wynik do setnych mm.
Najczęstszy mechanizm błędu to nieuwaga na linię połówkową 0,5 mm oraz błędna ocena, czy kolejny pełny milimetr jest już odsłonięty przez krawędź bębna. W efekcie wynik "przeskakuje" o 0,5 mm albo 1,0 mm.
W praktyce warsztatowej bardzo często spotyka się mikrometry o działce 0,01 mm, ale występują też inne wykonania (np. z noniuszem lub cyfrowe). Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie, jaką podziałkę pokazuje dany przyrząd i w jakich częściach mm należy dodać odczyt.
Typowe błędy to: pominięcie 0,5 mm na tulei, odczyt z bębna z przesunięciem o jedną działkę, zamiana cyfr (np. 37 zamiast 87) oraz "dopasowywanie" wskazania do odpowiedzi. Pomaga czytanie zawsze w tej samej kolejności i kontrola sumy.
Przed pomiarem zamknij mikrometr delikatnie (najlepiej używając sprzęgła/terkotki, jeśli jest) i sprawdź, czy wskazuje 0. Jeśli jest odchyłka, w praktyce wykonuje się korektę/zerowanie zgodnie z instrukcją przyrządu lub zgłasza do wzorcowania.
Sprzęgło/terkotka ogranicza siłę docisku, aby pomiar był powtarzalny i nie deformował mierzonego elementu. Bez tego łatwo "dokręcić za mocno" i zaniżyć wynik. W zadaniach egzaminacyjnych wpływa to pośrednio na poprawność odczytu i interpretacji wskazania.
Mikrometru używa się m.in. do kontroli średnic i grubości drobnych elementów: sworzni, tulei, dystansów, podkładek o wymaganej grubości, a także do oceny zużycia wybranych części w granicach tolerancji. Pomiary wspierają decyzje o dopuszczeniu części do eksploatacji.
Tak, w polskim zapisie liczbowym często używa się przecinka jako separatora części dziesiętnej (40,87 mm). Ważne jest zachowanie jednostki (mm) oraz liczby miejsc po przecinku zgodnej z rozdzielczością przyrządu, np. setne mm dla typowego mikrometru.
Ćwicz na zdjęciach/rysunkach mikrometru: najpierw odczytuj tuleję (mm i 0,5), potem bęben (setne), a na końcu zapisuj sumę. Warto robić serię krótkich zadań i po każdym sprawdzać, czy błąd nie wynikał z pominięcia 0,5 mm lub przesunięcia o 1 mm.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Mikrometr (przyrząd pomiarowy)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrometr_(przyrz%C4%85d_pomiarowy) - accessed 2026-02-24
  • Wikipedia (EN): "Micrometer" – https://en.wikipedia.org/wiki/Micrometer - accessed 2026-02-24

Materiały:

  • Instrukcje użytkowania mikrometrów (producenta) oraz ćwiczenia z odczytu wskazań na przykładach zdjęć
  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (dział: mikrometry i odczyt skali)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z pomiarów warsztatowych dla mechaniki (odczyt przyrządów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego