KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2021 (test 2)

PYTANIE NR 31.
Indeks jakości powietrza, którego parametry opisano w tabeli Wyniki analizy powietrza, jest
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z jakością powietrza atmosferycznego, opisaną indeksem jakości powietrza.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kategoria indeksu jakości powietrza jest wyznaczana na podstawie wyników w tabeli: o ocenie końcowej zwykle decyduje parametr o najgorszej klasie (najwyższym poziomie zanieczyszczenia względem progów). Jeśli w tabeli co najmniej jeden wskaźnik odpowiada klasie "umiarkowany", to cały indeks przyjmuje tę kategorię.

Pełne wyjaśnienie:

Indeks jakości powietrza to syntetyczna ocena stanu powietrza przygotowana na podstawie wyników pomiarów wybranych zanieczyszczeń. W praktyce nie jest to "średnia" z wielu parametrów, tylko klasyfikacja, w której o wyniku końcowym decyduje najsłabszy (najgorszy) parametr w danym czasie i miejscu. Dlatego przy analizie tabeli z wynikami zawsze należy przejrzeć wszystkie ujęte wskaźniki i znaleźć ten, który wskazuje najmniej korzystną kategorię.

Odpowiedź "umiarkowany" jest właściwa wtedy, gdy z tabeli Wyniki analizy powietrza wynika, że co najmniej jeden z parametrów mieści się w przedziale odpowiadającym tej kategorii, a żaden nie wskazuje kategorii gorszej (jeśli skala ma kategorie bardziej niekorzystne). Jest to typowy mechanizm oceny: indeks przyjmuje klasę równą najgorszej klasie spośród składowych.

  • Odpowiedź "bardzo dobry" jest błędna, jeśli choć jeden parametr w tabeli nie spełnia kryteriów najwyższej jakości; wystarczy pojedynczy wskaźnik w gorszej klasie, aby obniżyć ocenę indeksu.
  • Odpowiedź "dobry" jest błędna, gdy tabela pokazuje, że przynajmniej jeden parametr spada do klasy niższej niż "dobry" (np. do poziomu określanego jako "umiarkowany"). Częsta pomyłka polega na wybieraniu "dobry", bo większość parametrów wygląda korzystnie.
  • Odpowiedź "dostateczny" bywa myląca językowo: w różnych systemach mogą występować inne nazwy kategorii lub inne tłumaczenia poziomów. Jeżeli tabela i przyjęty indeks posługują się kategorią "umiarkowany", to nie należy zastępować jej potocznym odpowiednikiem.

Wskazówka egzaminacyjna: pracując z tabelą, zaznacz najpierw wartości skrajne (najmniej korzystne), a dopiero potem przypisz kategorię indeksu. To ogranicza błąd "uśredniania w głowie" oraz pominięcie pojedynczego wiersza w tabeli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Indeks jakości powietrza to skrótowa informacja o stanie powietrza w danej lokalizacji i czasie. Powstaje na podstawie pomiarów wybranych zanieczyszczeń i przypisuje im kategorie opisowe, aby szybko ocenić ryzyko i dobrać zalecenia (np. ograniczenie aktywności na zewnątrz).
Najczęściej stosuje się zasadę "najgorszego parametru": sprawdza się wszystkie wskaźniki w tabeli i wybiera ten, który wskazuje najmniej korzystną kategorię. To on determinuje końcową ocenę indeksu, nawet jeśli pozostałe parametry są lepsze.
Średnia mogłaby "zamaskować" istotne zagrożenie, gdy jedno zanieczyszczenie przekracza progi, a inne są niskie. Podejście oparte o najgorszy parametr jest bardziej ostrożne zdrowotnie: sygnalizuje problem, gdy pojawia się pojedynczy czynnik ryzyka.
W praktyce duży wpływ mają pyły zawieszone (często kojarzone ze smogiem), a także wybrane gazy reagujące w atmosferze. Dokładna lista zależy od przyjętego systemu indeksu i dostępnych danych pomiarowych, dlatego zawsze warto sprawdzić legendę/metrykę tabeli.
"Umiarkowany" zwykle oznacza jakość gorszą niż "dobry", ale nie skrajnie złą. Dla większości osób może nie powodować wyraźnych objawów, natomiast osoby wrażliwe (np. z chorobami układu oddechowego) mogą potrzebować ostrożności i śledzenia zaleceń lokalnych.
Najczęstsze to: wybór kategorii na podstawie "większości" parametrów zamiast najgorszego, pominięcie jednego wiersza tabeli, odczytanie złej jednostki lub złego okresu uśredniania oraz mylenie nazw kategorii (np. potocznych ocen z oficjalnymi klasami indeksu).
Tak. Istnieją różne systemy indeksów i sposoby prezentacji danych, a nazwy kategorii mogą się różnić. Na egzaminie kluczowe jest trzymanie się skali użytej w zadaniu (tabela/legenda) i przypisanie kategorii zgodnie z tym, co w niej zdefiniowano.
Zmiany mogą być szybkie przy zmiennej pogodzie (wiatr, inwersja temperatury), w sezonie grzewczym, podczas wzmożonego ruchu drogowego lub epizodów fotochemicznych. Dlatego istotne jest, jaki okres czasu obejmuje tabela (chwilowy, godzinowy, dobowy).
Trzeba porównać każdy parametr z progami przypisanymi do kategorii w danym indeksie (najlepiej w legendzie tabeli). Jeśli choć jeden wskaźnik wchodzi w przedział "umiarkowany", cała ocena zwykle spada do tej kategorii, mimo że inne mogą być "dobre".
Ćwicz czytanie tabel: jednostki, okresy uśredniania, legenda kategorii. Trenuj procedurę: (1) sprawdź wszystkie parametry, (2) znajdź najgorszą kategorię, (3) przypisz indeks. Pomaga też zapamiętanie, że indeks to ocena "ostrożnościowa", a nie średnia.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Jeśli w tabeli co najmniej jeden wskaźnik odpowiada klasie "umiarkowany", to cały indeks przyjmuje tę kategorię."

Źródła:

  • Główny Inspektorat Ochrony Środowiska – Polski Indeks Jakości Powietrza (serwis PJP), https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/home (dostęp: 2026-03-02)
  • GIOŚ – informacje o sposobie prezentacji/interpretacji indeksu w serwisie PJP, https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/content/air_quality_index (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o interpretacji indeksu jakości powietrza publikowane w serwisach monitoringu powietrza
  • Podręczniki/kompendia z monitoringu i oceny jakości powietrza dla technika ochrony środowiska
  • Ćwiczenia z odczytu i interpretacji tabel stężeń zanieczyszczeń oraz map/wykresów pomiarowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego