Zasada odzyskiwania ciepła w procesach przemysłu chemicznego oznacza projektowanie i prowadzenie instalacji tak, aby energia cieplna, która w innym przypadku zostałaby bezpowrotnie oddana do otoczenia (np. w chłodnicach), została wykorzystana ponownie w innym miejscu układu. Najczęściej realizuje się to przez wymianę ciepła między strumieniami: gorącym (np. produktem, strumieniem po reakcji, kondensatem) i zimnym (np. surowcem zasilającym, roztworem kierowanym do aparatu).
Jeżeli schemat obiegu pokazuje, że strumień opuszczający część procesu oddaje ciepło strumieniowi doprowadzanemu (np. poprzez wymiennik ciepła lub układ podgrzewania wstępnego), to jest to typowa ilustracja odzysku ciepła. Efektem jest zmniejszenie zapotrzebowania na zewnętrzne źródła ogrzewania (para, grzałki) oraz ograniczenie obciążenia urządzeń chłodniczych.
- Odpowiedź "Zasada umiaru technologicznego." dotyczy raczej doboru warunków procesu i rozwiązań "bez przesady" (np. nieprzewymiarowywania), a nie konkretnego sprzężenia energetycznego między strumieniami.
- Odpowiedź "Zasada najlepszego wykorzystania aparatury." odnosi się do intensywności pracy urządzeń, organizacji ciągów, reżimów i dostępności aparatury. Sama obecność obiegów i połączeń nie przesądza jeszcze o tej zasadzie, jeśli kluczowym wyróżnikiem jest właśnie przekaz ciepła.
- Odpowiedź "Zasada najlepszego wykorzystania surowców." dotyczy gospodarki materiałowej (wydajności, strat, recykli surowcowych). Może współwystępować z odzyskiem ciepła, ale nie jest z nim tożsama: odzysk ciepła jest zasadą energetyczną, a nie materiałową.
Na egzaminie warto szukać na schemacie elementów sugerujących odzysk energii: wymienników, podgrzewania wstępnego, sprzężeń cieplnych między strumieniami oraz sytuacji, w których "gorący" strumień nie idzie bezpośrednio do chłodzenia, tylko najpierw ogrzewa inny strumień.
