W układzie sieciowym TT przewód ochronny instalacji (PE) jest połączony z uziemieniem odbiorcy, a punkt neutralny źródła jest uziemiony niezależnie. Przy uszkodzeniu (np. przebiciu na obudowę) prąd rażeniowy płynie przez uziemienie odbiorcy i ziemię do uziemienia źródła. Ponieważ impedancja tej drogi bywa duża, samo zwarcie doziemne nie zawsze daje prąd wystarczający do szybkiego zadziałania zabezpieczenia nadprądowego. Z tego powodu w TT często kluczową rolę pełnią wyłączniki różnicowoprądowe, ale sam warunek bezpieczeństwa można zapisać ogólnie.
Warunek skuteczności ochrony w typowym ujęciu polega na tym, aby napięcie dotykowe na dostępnej części przewodzącej nie przekroczyło wartości dopuszczalnej w danych warunkach środowiskowych. W zapisie uproszczonym napięcie dotykowe podczas uszkodzenia można powiązać z rezystancją uziemienia instalacji RA oraz prądem, przy którym następuje wyłączenie przez zabezpieczenie Ia. Stąd otrzymuje się praktyczny warunek: RA · Ia ≤ UL. Oznacza to, że im większa rezystancja uziemienia, tym mniejszy prąd zadziałania (szybsze/"czulsze" wyłączenie) jest potrzebny, aby utrzymać napięcie dotykowe w granicach bezpieczeństwa.
Dlaczego pozostałe możliwe postacie warunku bywają błędnie wybierane? Częstym błędem jest odwrócenie zależności (dzielenie RA przez Ia lub mnożenie przez UL), co nie ma uzasadnienia fizycznego: napięcie na uziemieniu wprost rośnie wraz z rezystancją i prądem (U = R · I). Innym błędem jest przenoszenie reguł z układu TN, gdzie kluczowa jest impedancja pętli zwarcia i czasy wyłączenia, a nie bezpośredni warunek oparty o RA. W TT to właśnie parametry uziemienia oraz wartość prądu powodującego wyłączenie determinują, czy napięcie dotykowe nie przekroczy wartości dopuszczalnej.
W praktyce, aby spełnić warunek, można:
- zmniejszyć RA (lepsze uziemienie, dodatkowe uziomy, poprawa połączeń),
- zastosować zabezpieczenie o mniejszym Ia (np. RCD o odpowiednim prądzie zadziałania),
- upewnić się, że przyjęte UL odpowiada rzeczywistym warunkom środowiskowym (normalnym lub szczególnym).
Na egzaminie warto sprawdzić, czy wzór ma sens jednostkowy i fizyczny: iloczyn omów i amperów daje wolty, więc forma RA · Ia pasuje do porównania z UL.
