Interakcje farmakodynamiczne opisują, jak efekty działania leków zmieniają się przy jednoczesnym podaniu, niezależnie od ich stężeń. W klasycznym ujęciu wyróżnia się m.in. addycję, hiperaddycję oraz różne typy antagonizmu.
Hiperaddycja (potencjacja, synergizm supraaddytywny) to sytuacja, w której efekt skojarzenia przekracza zwykłą sumę działań: 1+1>2. W praktyce przeciwbólowej jest to typowe dla łączenia leków działających na różnych poziomach toru bólowego.
Kwas acetylosalicylowy (zaliczany do NLPZ) działa przede wszystkim obwodowo: hamuje cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn, przez co zmniejsza uwrażliwienie nocyceptorów i komponent zapalny bólu. Opioidowe leki przeciwbólowe działają natomiast ośrodkowo poprzez receptory opioidowe w OUN, ograniczając przewodzenie i percepcję bodźców bólowych. Ponieważ mechanizmy te są odmienne i uzupełniające się, ich połączenie może dawać efekt przeciwbólowy większy niż prosta suma.
Odpowiedź "addycja" byłaby właściwa tylko wtedy, gdyby efekt był dokładnie równy sumie działań (1+1=2). W terapii skojarzonej często obserwuje się jednak potencjację, dlatego addycja nie jest najlepszym opisem tej relacji.
"Antagonizm kompetycyjny" dotyczy konkurencji o ten sam receptor. Nie jest to typowe dla pary: NLPZ (enzym COX) i opioidy (receptory opioidowe), więc taka interpretacja jest błędna. "Antagonizm czynnościowy" oznacza przeciwne efekty wywoływane różnymi mechanizmami (np. jeden lek zwiększa, drugi zmniejsza dany parametr). W analizowanej parze leki nie znoszą się, lecz współdziałają przeciwbólowo.
Praktycznie wiedza o hiperaddycji uzasadnia analgezję wielomodalną: dzięki synergii można czasem ograniczyć dawkę opioidu i zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych, zachowując skuteczność przeciwbólową.
