KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 32.
Jaka będzie prędkość kątowa ciała poruszającego się po torze kołowym o promieniu 5 m, jeżeli prędkość liniowa tego ciała wynosi 20 m/s?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkość kątowa w ruchu po okręgu spełnia zależność ω = v/r.
Dla v = 20 m/s i r = 5 m otrzymujemy ω = 20/5 = 4 s-1, czyli 4 rad/s. Pozostałe wartości wynikają z błędnego dzielenia lub pomylenia zależności między v, r i ω.

Pełne wyjaśnienie:

W ruchu po okręgu rozróżnia się:

  • prędkość liniową v (m/s) – szybkość punktu poruszającego się po obwodzie,
  • prędkość kątową ω (rad/s) – tempo zmiany kąta położenia.

Między tymi wielkościami zachodzi podstawowa zależność kinematyczna:

v = ω · r, więc po przekształceniu: ω = v/r.

Podstawiamy dane z zadania: v = 20 m/s oraz r = 5 m.

ω = 20 / 5 = 4 1/s, co zapisuje się jako 4 rad/s (radian jest bezwymiarowy, ale w praktyce dopisuje się "rad", aby podkreślić, że chodzi o wielkość kątową).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 2 rad/s – taki wynik mógłby wyjść przy błędnym podstawieniu promienia lub przy nieuważnym dzieleniu (np. 20/10).
  • 1 rad/s – zwykle jest skutkiem jeszcze większego błędu rachunkowego albo intuicyjnego "zaniżenia" bez użycia wzoru.
  • 8 rad/s – może wynikać z pomylenia promienia z wartością 2,5 m (bo 20/2,5 = 8) lub z przypadkowego podwojenia wyniku.

W praktyce mechanika-monteru ta relacja jest przydatna, gdy znasz prędkość na obwodzie (np. taśmy, koła pasowego) i chcesz powiązać ją z obrotami elementu wirującego. Na egzaminie warto zapamiętać triadę: v (liniowa), ω (kątowa), r (promień) oraz prostą formułę ω = v/r.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prędkość kątowa ω opisuje, jak szybko zmienia się kąt położenia ciała w czasie. Mierzy się ją w rad/s i wiąże z ruchem po okręgu zależnością v = ω·r, gdzie v to prędkość liniowa na obwodzie, a r to promień toru.
Użyj przekształconego wzoru z kinematyki ruchu po okręgu: ω = v/r. Podstaw v w m/s i r w metrach, wykonaj dzielenie, a wynik otrzymasz w 1/s, co zapisuje się jako rad/s.
Wynika to z geometrii łuku: droga po okręgu to s = r·φ (φ w radianach). Dzieląc przez czas: v = s/t = r·(φ/t) = r·ω. To podstawowa relacja łącząca opis liniowy (v) z opisem kątowym (ω).
Radian jest formalnie bezwymiarowy (to stosunek długości łuku do promienia), ale w praktyce dopisuje się "rad", by nie mylić ω z innymi wielkościami w 1/s. Zapis rad/s jasno wskazuje, że chodzi o prędkość kątową.
Najczęściej myli się wzory (np. zapisuje ω = r/v), gubi jednostki albo podstawia niewłaściwy promień. Zdarza się też błąd rachunkowy w dzieleniu. Pomaga zapamiętanie trójki: v = ω·r oraz szybki test sensowności wyniku.
Przydaje się przy pracy z elementami wirującymi: wałami, kołami pasowymi, tarczami i bębnami. Gdy znasz prędkość na obwodzie (np. taśmy na bębnie), możesz wyznaczyć ω, a potem powiązać to z prędkością obrotową napędu i doborem przełożeń.
Oceń proporcję: ω = v/r. Gdy promień rośnie, ω maleje, a gdy prędkość liniowa rośnie, ω rośnie. Dla v = 20 i r = 5 dzielenie jest proste: 20/5 = 4. Jeśli wyszłoby np. 40 lub 0,4, to sygnał pomyłki.
Nie, jeśli masz v i r. Czas obrotu T i częstotliwość f to alternatywne opisy: ω = 2π/T oraz ω = 2πf. W tym typie zadania najszybciej skorzystać z ω = v/r, bo dane są bezpośrednie.
Obroty na minutę (rpm) opisują, ile pełnych obrotów wykonuje element w minutę, a ω mówi o zmianie kąta w sekundzie. Da się je przeliczać przez zależność z 2π na obrót, ale w tym zadaniu nie jest to potrzebne, bo wystarcza ω = v/r.
To typowe "dystraktory" wynikające z odwrócenia wzoru, pomylenia promienia albo błędnego dzielenia. Testy często dobierają liczby tak, by łatwo było popełnić błąd w jednym kroku. Najlepsza strategia to zapis v = ω·r i dopiero potem przekształcenie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Prędkość kątowa w ruchu po okręgu spełnia zależność ω = v/r.Dla v = 20 m/s i r = 5 m otrzymujemy ω = 20/5 = 4 s-1, czyli 4 rad/s."

Źródła:

  • OpenStax, University Physics Volume 1, Section "Uniform Circular Motion" (relation v = rω), https://openstax.org/details/books/university-physics-volume-1 (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik z fizyki: kinematyka ruchu po okręgu (rozdział o ruchu obrotowym)
  • Notatki/ściąga wzorów: zależności v, ω, r
  • Zadania rachunkowe z ruchu jednostajnego po okręgu (różne r i v)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego