KWALIFIKACJA DRM7 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 20.
Jaka jest gramatura powłoki papieru, jeżeli na 7 m2 podłoża naniesiono mieszankę zawierającą 200 g dwutlenku tytanu i lateks o zawartości 10 pph?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gramatura powłoki to masa mieszaniny naniesionej na 1 m2. "10 pph lateksu" oznacza 10 części lateksu na 100 części TiO₂, więc do 200 g pigmentu przypada 20 g lateksu. Masa powłoki wynosi 220 g, a gramatura: 220 g / 7 m2 = 31,4 g/m2.

Pełne wyjaśnienie:

Gramatura powłoki papieru to masa wszystkich składników powłoki przypadająca na jednostkę powierzchni podłoża, najczęściej wyrażana w g/m2. W zadaniu podano masę pigmentu (dwutlenku tytanu) oraz informację o dodatku lateksu w zapisie pph.

Skrót pph (parts per hundred) w recepturach powłok papierniczych oznacza liczbę części danego składnika przypadającą na 100 części składnika bazowego (najczęściej pigmentu). Zatem zapis "lateks o zawartości 10 pph" należy czytać jako: 10 części lateksu na 100 części TiO₂.

Krok 1: obliczenie masy lateksu
Skoro 10 pph = 10/100 masy pigmentu, to dla 200 g TiO₂:
masa lateksu = (10/100) × 200 g = 20 g.

Krok 2: obliczenie całkowitej masy powłoki
Powłoka zawiera oba składniki, więc:
200 g (TiO₂) + 20 g (lateks) = 220 g mieszaniny.

Krok 3: obliczenie gramatury
Na powierzchnię 7 m2 naniesiono łącznie 220 g, więc na 1 m2 przypadnie:
220 g / 7 m2 = 31,428… g/m2, czyli po zaokrągleniu 31,4 g/m2.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • Wartości zbliżone do 28,6 g/m2 lub 14,2 g/m2 często wynikają z pominięcia lateksu albo z przypadkowego błędnego dzielenia (np. przez inną powierzchnię niż 7 m2).
  • Wyniki znacznie wyższe mogą brać się z mylenia pph z procentem liczonym od całości lub z doliczania lateksu w niewłaściwej proporcji (np. 10% od 200 g i jeszcze raz od sumy).
  • Wyniki typu 21,3 g/m2 mogą być skutkiem nieprawidłowego zaokrąglenia lub obliczenia masy lateksu jako 10 g zamiast 20 g.

Na egzaminie warto zapamiętać: pph zawsze odnosi się do 100 części składnika bazowego (w takich zadaniach najczęściej do masy pigmentu), a gramatura to po prostu masa / powierzchnia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gramatura powłoki to masa naniesionej powłoki przypadająca na 1 m² podłoża. Standardowo podaje się ją w g/m². Oblicza się ją jako: masa całej powłoki podzielona przez powierzchnię, na którą tę powłokę naniesiono.
pph (parts per hundred) oznacza liczbę części danego składnika na 100 części składnika bazowego. W powłokach papierniczych najczęściej odnosi się to do masy pigmentu. Przykład: 10 pph lateksu = 10 części lateksu na 100 części pigmentu.
Jeśli 10 pph oznacza 10/100 masy pigmentu, to masę lateksu liczysz z proporcji: (10/100) × 200 g. Otrzymujesz 20 g lateksu. Dopiero potem sumujesz masy składników, aby policzyć gramaturę powłoki.
W zapisie pph punkt odniesienia jest z góry ustalony: 100 części składnika bazowego (np. pigmentu), a nie 100% całej mieszaniny. Dlatego 10 pph to "10 na 100 pigmentu", a dopiero po dodaniu spoiwa całkowita masa mieszaniny rośnie i procenty masowe zmieniają się.
Typowa powłoka zawiera pigmenty (np. TiO₂, kaolin, węglan wapnia) oraz spoiwa (np. lateks, skrobia), a także dodatki pomocnicze. Proporcje często zapisuje się w częściach wagowych lub właśnie w pph względem głównego pigmentu.
Najczęstsze pomyłki to: traktowanie pph jak procentów, liczenie pph od masy całej mieszaniny zamiast od pigmentu, pominięcie masy spoiwa w sumie, oraz błędy rachunkowe przy dzieleniu przez powierzchnię (np. użycie złej wartości m²).
W takim ujęciu technologicznym gramatura powłoki dotyczy całej naniesionej mieszaniny, czyli pigmentu razem ze spoiwem i innymi składnikami. Jeśli policzysz tylko pigment, otrzymasz zaniżony wynik i nie będzie to gramatura powłoki, lecz masa pigmentu na m².
Możesz zrobić szybki test: jeśli dodajesz składnik (lateks), gramatura musi być większa niż sama wartość z 200 g/7 m². Dodatkowo 10 pph to 1/10 masy pigmentu, więc masa powłoki rośnie o ok. 10%, a wynik też powinien wzrosnąć o ok. 10%.
Kontrolę prowadzi się podczas uruchamiania i stabilizacji procesu powlekania oraz w ramach bieżącej kontroli jakości. Gramatura wpływa na własności użytkowe papieru (np. gładkość i drukowność), więc jej odchylenia mogą oznaczać problemy z dozowaniem mieszaniny lub parametrami aplikacji.
Ćwicz schemat: pph → masa dodatku, potem suma mas, a na końcu masa/powierzchnia. Warto robić krótkie notatki z definicjami (gramatura, pigment, spoiwo) i rozwiązać kilka zadań z różnymi pph oraz różnymi powierzchniami, by uniknąć automatyzmów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Gramatura powłoki to masa mieszaniny naniesionej na 1 m2."

Źródła:

  • Wikipedia: "Parts per hundred" (pph) — definicja jednostki recepturowej, https://en.wikipedia.org/wiki/Parts_per_hundred (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia: "Grammage" — definicja gramatury jako masy na jednostkę powierzchni (g/m²), https://en.wikipedia.org/wiki/Grammage (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia: "Paper coating" — ogólny opis powlekania papieru (pigmenty i spoiwa), https://en.wikipedia.org/wiki/Paper_coating (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii papieru i powlekania (definicje: gramatura, powłoka, pigment, spoiwo)
  • Zadania rachunkowe z receptur: obliczenia pph, procentów masowych i zużycia na m²
  • Instrukcje/opracowania zakładowe dotyczące przygotowania mieszanek powlekających (pojęcia pph i części wagowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego