KWALIFIKACJA BUD19 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 3.
Jaka jest wartość pochylenia niwelety drogi na odcinku d = 100 m, jeżeli różnica wysokości pomiędzy skrajnymi punktami odcinka wynosi Δh = +2 m?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pochylenie (spadek) niwelety w % liczy się jako i = (Δh / d) · 100%.
Dla Δh = 2 m i d = 100 m: i = (2/100)·100% = 2%. Znak "+" informuje o wzroście wysokości, a wartość bezwzględna nachylenia wynosi 2%.

Pełne wyjaśnienie:

Pochylenie (spadek podłużny) niwelety odcinka drogi opisuje, jak szybko zmienia się wysokość wzdłuż kierunku trasy. W praktyce inżynierskiej i geodezyjnej zapisuje się je najczęściej w procentach, aby łatwo porównywać odcinki o różnych długościach.

Definicja jest prosta: to stosunek różnicy wysokości między końcami odcinka do długości tego odcinka, przeliczony na procenty:

i = (Δh / d) · 100%

W zadaniu podano:

  • d = 100 m
  • Δh = +2 m

Podstawiamy do wzoru:

  • Δh / d = 2 / 100 = 0,02
  • 0,02 · 100% = 2%

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "i = 2%".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "i = 1%" odpowiadałoby różnicy wysokości 1 m na 100 m. To typowy błąd "zaniżenia" przez intuicyjne zgadywanie lub pomylenie danych.
  • "i = 3%" odpowiadałoby 3 m na 100 m. To błąd wynikający z nieuważnego odczytu Δh lub błędnego zaokrąglania.
  • "i = 4%" odpowiadałoby 4 m na 100 m. Taki wynik często pojawia się, gdy ktoś omyłkowo podwoi różnicę wysokości lub wykona niewłaściwe przeliczenie na procenty.

Wskazówka egzaminacyjna: przy spadkach w % zawsze sprawdź "test zdrowego rozsądku" — na 100 m odcinka wartość w % jest liczbowo równa różnicy wysokości w metrach (np. 2 m na 100 m to 2%). To szybka kontrola poprawności rachunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pochylenie (spadek) w % liczysz ze wzoru: i = (Δh / d) · 100%, gdzie Δh to różnica wysokości końców odcinka, a d to jego długość. Najpierw dzielisz metry przez metry (otrzymujesz liczbę bez jednostki), a potem mnożysz przez 100.
Δh oznacza różnicę wysokości między dwoma punktami (zwykle końcami odcinka). Jeśli Δh jest dodatnie, wysokość rośnie w kierunku od punktu początkowego do końcowego; jeśli ujemne, wysokość maleje. Do wartości spadku często bierze się wartość bezwzględną, a znak opisuje kierunek.
Bo i = (Δh / 100) · 100%, więc skraca się "/100" i "·100". W praktyce: 1 m na 100 m to 1%, 2 m na 100 m to 2% itd. To szybka metoda kontroli rachunku na egzaminie, ale działa tylko wtedy, gdy długość odcinka wynosi dokładnie 100 m.
Najczęściej pojawia się: brak mnożenia przez 100 (wynik 0,02 zamiast 2%), pomylenie kolejności dzielenia (d/Δh), błąd jednostek (np. traktowanie 100 m jak 1 km) oraz "zgadywanie" odpowiedzi bez obliczeń. Pomaga zapisanie wzoru i krótka kontrola wyniku.
Znak "+" informuje o kierunku zmiany wysokości (wznoszenie), ale sama wartość pochylenia jako "stromość" odcinka wynosi |Δh|/d · 100%. W zadaniach testowych zwykle podaje się wartość dodatnią w %, a znak omawia się osobno jako informację o spadku lub wzniesieniu.
Niweletę stosuje się przy opracowaniach profilu podłużnego i projektowaniu/realizacji inwestycji liniowych (drogi, ulice, dojazdy). Geodeta wyznacza lub kontroluje rzędne wysokościowe osi i krawędzi, a spadki niwelety są potrzebne m.in. do oceny zgodności wykonania z projektem.
Promil to 1/1000, a procent to 1/100. Dlatego 10‰ = 1%. Żeby zamienić promile na procenty, dzielisz przez 10. Odwrotnie: żeby zamienić procenty na promile, mnożysz przez 10. To przydatne, gdy różne opracowania podają spadki w różnych jednostkach.
Zrób kontrolę "na 100 m": jeśli odcinek ma 100 m, to spadek w % = Δh w metrach. Jeśli odcinek ma 50 m, to różnica 1 m daje 2%. Jeśli odcinek ma 200 m, to 2 m daje 1%. Taka kontrola pozwala szybko wychwycić błąd o rząd wielkości.
Potrzebujesz tylko dwóch informacji: długości odcinka d (wzdłuż trasy) oraz różnicy wysokości Δh między jego końcami. Obie wielkości muszą być w tych samych jednostkach (najczęściej metry). Potem stosujesz wzór i wynik zapisujesz w %.
Nie. Spadek niwelety dotyczy kierunku wzdłuż drogi (profil podłużny). Spadek poprzeczny dotyczy kierunku prostopadłego do osi drogi (odprowadzenie wody na boki). Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa "niweleta/profil podłużny" vs "spadek poprzeczny".
info

Statystycznie 73% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Pochylenie (spadek) niwelety w % liczy się jako i = (Δh / d) · 100%.Dla Δh = 2 m i d = 100 m: i = (2/100)·100% = 2%."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z geodezji inżynieryjnej (działy: profil podłużny, niweleta, spadki)
  • Zadania rachunkowe z niwelacji i opracowań wysokościowych (arkusze ćwiczeń)
  • Tablice i zestawienia wzorów z geodezji: obliczenia procentowe, zależności geometryczne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego