Tolerancja wymiaru na rysunku technicznym oznacza dopuszczalny przedział, w którym może się znaleźć rzeczywisty wymiar wykonanej części. Na rysunkach maszynowych zapisuje się ją zwykle przez podanie wymiaru nominalnego oraz dwóch odchyłek granicznych: górnej (es) i dolnej (ei).
Dla średnicy wałka widoczny jest zapis Ø50 z odchyłkami: es = −0,2 mm (odchyłka górna) oraz ei = −0,3 mm (odchyłka dolna). Z tego wynika, że:
- wymiar maksymalny wałka: Dmax = 50 + (−0,2) = 49,8 mm,
- wymiar minimalny wałka: Dmin = 50 + (−0,3) = 49,7 mm.
Tolerancję liczymy jako różnicę granic: T = Dmax − Dmin, więc T = 49,8 − 49,7 = 0,1 mm. To samo można policzyć bezpośrednio z odchyłek: T = es − ei = (−0,2) − (−0,3) = 0,1 mm. Nawet gdy obie odchyłki są ujemne, tolerancja nie może wyjść ujemna, bo opisuje szerokość przedziału dopuszczalnych wartości.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartości 0,2 mm i 0,3 mm odpowiadają pojedynczym odchyłkom (górnej lub dolnej), a nie tolerancji jako rozstępowi między granicami. Wartość 0,5 mm bywa skutkiem błędu rachunkowego na liczbach ujemnych albo pomylenia tolerancji średnicy z innym wymiarem z rysunku (np. długością 100 z inną odchyłką). W praktyce mechatronik wykorzystuje ten przedział (49,7–49,8 mm) do oceny, czy wałek będzie poprawnie pasował np. do łożyska lub tulei, i sprawdza go pomiarowo mikrometrem.
