KWALIFIKACJA CHM4 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 38.
Jaka metoda jest najczęściej stosowana do badania mikrobiologicznego gleby?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W badaniach mikrobiologicznych gleby najczęściej stosuje się metodę płytkową na płytkach Petriego: przygotowuje się zawiesinę/rozcieńczenia próbki, wykonuje posiew na podłoże stałe i po inkubacji zlicza kolonie (CFU). Filtracja membranowa i MPN są częstsze dla próbek ciekłych, a spektrofotometria jest metodą pośrednią.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce analizy mikrobiologicznej gleby bardzo często wykorzystuje się metodę płytkową z użyciem płytek Petriego. Wynika to z tego, że gleba jest próbką stałą i niejednorodną, więc typowym podejściem jest przygotowanie zawiesiny gleby (w jałowym rozcieńczalniku), wykonanie serii rozcieńczeń, a następnie posiew na odpowiednie podłoże stałe (np. agarowe). Po inkubacji liczy się wyrosłe kolonie i podaje wynik jako liczbę jednostek tworzących kolonie (CFU) w przeliczeniu na masę próbki.

Dlaczego to jest "najczęściej" stosowane? Metoda płytkowa jest prosta organizacyjnie, relatywnie tania, pozwala uzyskać izolowane kolonie do dalszej identyfikacji i jest dobrze dopasowana do próbek środowiskowych po rozcieńczeniu. Daje też możliwość doboru podłoży selektywnych/różnicujących, gdy celem jest określona grupa drobnoustrojów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w tym ujęciu pytania?

  • Metoda filtracji membranowej jest typowa dla próbek ciekłych (np. woda), gdzie można przefiltrować określoną objętość i przenieść filtr na podłoże. Dla gleby bezpośrednia filtracja jest utrudniona przez cząstki stałe i mętną matrycę.
  • Metoda MPN (najbardziej prawdopodobna liczba) to metoda statystyczna oparta o wzrost w seriach rozcieńczeń w podłożach płynnych. Może mieć zastosowania, ale nie jest najbardziej "typową" pierwszą metodą ilościową kojarzoną z rutynowym zliczaniem mikroflory gleby.
  • Metoda spektrofotometryczna mierzy mętność/absorpcję i daje wynik pośredni, zależny od wielu czynników (cząstki gleby, barwa, agregacja). Nie zastępuje klasycznego zliczania żywych komórek tworzących kolonie na agarze.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "badanie mikrobiologiczne" i matryca stała (gleba), najpierw rozważ metody hodowlane na podłożach stałych (posiew na płytki), a metody filtracyjne zostaw dla cieczy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metoda płytkowa polega na wykonaniu posiewu (często po rozcieńczeniach) na podłoże stałe w płytce Petriego i inkubacji. Po wzroście zlicza się kolonie i podaje wynik jako CFU w przeliczeniu na masę próbki. Umożliwia też izolację kolonii do dalszych badań.
Najczęściej przygotowuje się zawiesinę gleby w jałowym rozcieńczalniku, miesza w celu odrywania mikroorganizmów od cząstek, a następnie wykonuje serię rozcieńczeń. Potem wykonuje się posiew odpowiedniej objętości na agar i inkubuje w ustalonych warunkach. Kluczowa jest praca jałowa.
Filtracja membranowa najlepiej działa dla próbek ciekłych o ograniczonej ilości zawiesin. Gleba zawiera dużo cząstek stałych, które szybko zatykają filtr i utrudniają filtrację z określeniem objętości/efektywności. Dlatego częściej stosuje się zawiesinę i posiew na podłoża stałe.
CFU to jednostka tworząca kolonię, czyli praktyczny sposób wyrażania liczby żywych drobnoustrojów zdolnych do wzrostu na podłożu stałym. W badaniach gleby wynik CFU przelicza się zwykle na gram (lub inną jednostkę masy) próbki, z uwzględnieniem wykonanych rozcieńczeń.
MPN stosuje się, gdy zliczanie kolonii na płytkach jest utrudnione (np. bardzo niska liczebność, specyficzne wymagania wzrostu, potrzeba podejścia statystycznego w podłożach płynnych). To metoda oparta o serie rozcieńczeń i ocenę wzrostu/braku wzrostu, a wynik jest estymacją, nie bezpośrednim zliczeniem kolonii.
Spektrofotometria mierzy mętność/absorpcję, więc w próbkach glebowych jest silnie zakłócana przez cząstki mineralne i substancje humusowe. Może być przydatna w kontrolowanych hodowlach płynnych, ale dla gleby nie jest standardową metodą ilościowego oznaczania żywych drobnoustrojów w ujęciu egzaminacyjnym.
Częste błędy to: zbyt mało lub zbyt dużo kolonii na płytce (zły dobór rozcieńczeń), brak zachowania aseptyki (kontaminacja), niedokładne wymieszanie zawiesiny (nierówny rozkład), a także zliczanie kolonii zlewających się. Warto planować kilka rozcieńczeń i prowadzić zapisy.
Dobór podłoża zależy od celu: do ogólnej liczby bakterii stosuje się podłoża ogólne, a do wybranych grup (np. grzyby, bakterie przetrwalnikujące) podłoża selektywne lub różnicujące. Na egzaminie ważne jest rozumienie zasady: podłoże dobiera się do tego, co chce się wykryć i policzyć.
Rozcieńczenia wykonuje się, aby uzyskać na płytce liczbę kolonii możliwą do wiarygodnego zliczenia oraz żeby rozdzielić komórki/aglomeraty w próbce. Gleba bywa bardzo zasobna w mikroorganizmy, więc bez rozcieńczeń kolonie zlewają się i wynik staje się niewiarygodny.
Ucz się przez skojarzenia: próbki ciekłe (woda) często → filtracja membranowa; próbki stałe (gleba, żywność stała) często → zawiesina, rozcieńczenia i posiew na płytki. Powtórz pojęcia: aseptyka, inkubacja, podłoża, CFU oraz typowe etapy: przygotowanie próbki → posiew → zliczanie.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Filtracja membranowa i MPN są częstsze dla próbek ciekłych, a spektrofotometria jest metodą pośrednią."

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z mikrobiologii ogólnej oraz mikrobiologii środowiskowej (rozdziały: metody hodowlane, oznaczanie liczby drobnoustrojów)
  • Instrukcje laboratoriów szkolnych/zakładowych dotyczące przygotowania próbek gleby i posiewów na podłoża stałe
  • Materiały o technikach rozcieńczeń dziesiętnych i zasadach zliczania kolonii (CFU)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego