W zadaniu podano koszt zakupu ryb świeżych: 18 zł za 1 kg oraz wydajność obróbki i wędzenia: 60%. Wydajność (uzysk) mówi, jaka część masy surowca staje się masą produktu gotowego. Uzysk 60% oznacza, że z 1 kg surowca powstaje 0,6 kg produktu wędzonego, a reszta to ubytki (np. patroszenie, obróbka wstępna, odparowanie wody podczas wędzenia).
Aby obliczyć minimalną cenę 1 kg ryb wędzonych, która pokryje wyłącznie koszt surowca, trzeba policzyć, ile surowca potrzeba na 1 kg gotowego wyrobu:
Krok 1: przeliczenie zapotrzebowania surowca
Jeśli 1 kg surowca daje 0,6 kg produktu, to na 1 kg produktu potrzeba: 1 / 0,6 = 1,666… kg surowca.
Krok 2: koszt surowca na 1 kg produktu
Koszt = 1,666… kg × 18 zł/kg = 30 zł.
Zatem 30 zł jest minimalną ceną 1 kg ryb wędzonych, która pokrywa sam koszt zakupu ryb świeżych.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- 24 zł wynika zwykle z błędnego mnożenia 18 zł przez 60% (18 × 0,6), jakby 60% było "zniżką ceny", a nie uzyskiem masy produktu.
- 36 zł może wynikać z mylnego założenia, że trzeba kupić dokładnie 2 kg surowca na 1 kg produktu (co odpowiadałoby wydajności 50%), albo z mechanicznego dodawania 60% do ceny.
- 40 zł nie wynika z podanych danych; taka wartość mogłaby odpowiadać sytuacji uwzględniającej dodatkowe koszty (energia, robocizna, przyprawy, opakowanie, marża), których w treści wyraźnie nie uwzględniono.
Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach z uzyskiem prawie zawsze działa schemat: koszt na kg wyrobu = koszt surowca / wydajność (gdzie wydajność zapisujesz jako ułamek, np. 60% = 0,6).
