Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2016 (test 2)



PYTANIE NR 28.
Jaki będzie stan na wyjściu Q0.3 w przypadku jednoczesnego podania sygnału logicznego "1″ na wejście 10.0 i 10.2?
Ilustracja przedstawia symbol graficzny bloku funkcyjnego w języku programowania sterowników PLC (FBD).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Blok SR w PLC ma priorytet kasowania (Reset Dominant).
Gdy jednocześnie S1=1 i R=1, sterownik rozstrzyga konflikt na korzyść wejścia R, więc wyjście Q zostaje wyzerowane. Dlatego na Q0.3 pojawi się stan niski (0), a nie wysoki ani "nieustalony".

Pełne wyjaśnienie:

W języku FBD (Function Block Diagram) przerzutnik SR jest blokiem pamięciowym: ma wejście S1 (Set) oraz R (Reset) i wyjście Q. Kluczowe jest to, że w sterownikach PLC zachowanie bloku jest zdefiniowane również dla sytuacji konfliktowej.

SR = Reset Dominant, czyli priorytet ma kasowanie. Oznacza to:

  • Gdy S1=0 i R=0 → Q zachowuje poprzedni stan (pamięć).
  • Gdy S1=1 i R=0 → Q=1 (ustawienie stanu wysokiego).
  • Gdy S1=0 i R=1 → Q=0 (skasowanie do stanu niskiego).
  • Gdy S1=1 i R=1 → Q=0, bo konflikt rozstrzyga wejście R.

Dlatego przy jednoczesnym podaniu "1" na oba wejścia (w pytaniu: 10.0 i 10.2) wyjście Q0.3 będzie w stanie niskim.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wysoki – byłby poprawny dla bloku RS (Set Dominant) lub dla sytuacji S1=1 i R=0, ale nie dla SR przy konflikcie.
  • Nieustalony – w PLC blok SR/RS ma zdefiniowane reguły działania; konflikt nie daje "nieustalonego" wyniku, tylko wynik wynikający z priorytetu.
  • Zabroniony – "stan zabroniony" kojarzy się z klasycznymi asynchronicznymi przerzutnikami elektronicznymi, natomiast w blokach PLC ten przypadek jest jawnie określony (tu: reset ma pierwszeństwo).

W praktyce priorytet resetu jest często celowy: gdy operator naciśnie jednocześnie START i STOP, urządzenie ma się zatrzymać (bezpieczeństwo).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza, że przerzutnik SR w PLC jest Reset Dominant?
Reset Dominant znaczy, że w sytuacji konfliktu (S=1 i R=1) priorytet ma wejście R. Wtedy wyjście Q jest zerowane do 0. To zachowanie jest celowo zdefiniowane w blokach PLC, aby dało się bezpiecznie rozstrzygać sprzeczne sygnały.
Jakie są stany wyjścia Q dla SR przy S=0/R=0, S=1/R=0 i S=0/R=1?
Dla bloku SR typowo: S=0, R=0 → Q pamięta poprzedni stan; S=1, R=0 → Q=1; S=0, R=1 → Q=0. Najważniejsze jest też zachowanie przy konflikcie S=1 i R=1, gdzie w SR reset ma pierwszeństwo.
Dlaczego przy S=1 i R=1 w SR nie ma stanu "zabronionego" jak w elektronice?
W elektronice asynchroniczne przerzutniki mogą mieć niepożądane stany lub metastabilność. W PLC blok SR jest elementem programowym z jawnie określoną tabelą działania, więc producent/standard definiuje wynik konfliktu. Dzięki temu logika sterowania jest deterministyczna i przewidywalna.
Jaka jest różnica między przerzutnikiem SR a RS w sterowniku PLC?
Różnica dotyczy priorytetu przy konflikcie S=1 i R=1. W SR (Reset Dominant) wygrywa reset i Q=0, a w RS (Set Dominant) wygrywa set i Q=1. Pozostałe przypadki (S=1/R=0 oraz S=0/R=1) działają analogicznie.
Jak rozwiązać zadanie o wyjściu Q0.3, gdy oba wejścia mają "1"?
Najpierw ustal, jaki to blok: SR czy RS. Następnie sprawdź, które wejście ma priorytet w konflikcie. Dla SR priorytet ma R, więc przy S=1 i R=1 wyjście Q jest 0 (stan niski). To wystarczy do wskazania odpowiedzi.
Czy odpowiedź "Nieustalony" może być poprawna dla SR w PLC?
Zwykle nie. W zadaniach egzaminacyjnych SR/RS w PLC traktuje się jako bloki o deterministycznym działaniu: dla każdej kombinacji wejść wynik jest określony (w tym dla konfliktu poprzez priorytet). "Nieustalony" bywa pułapką przeniesioną z elektroniki, a nie z programowania PLC.
Dlaczego w automatyce STOP często ma priorytet nad START?
Priorytet STOP zwiększa bezpieczeństwo. Jeśli pojawi się jednocześnie sygnał START i STOP (np. błąd, jednoczesne naciśnięcie przycisków, zakłócenie), układ ma przejść do stanu bezpieczniejszego, czyli zatrzymania. To dokładnie odpowiada zachowaniu bloku SR (Reset Dominant).
Jakie błędy najczęściej robi się w zadaniach z SR i RS?
Najczęstsze to: mylenie typu bloku (SR vs RS), ignorowanie priorytetu w konflikcie, automatyczne zaznaczanie "zabroniony", bo tak bywa w elektronice, oraz nieuwzględnienie, że przy S=0 i R=0 wyjście pamięta poprzedni stan. Pomaga zapisanie mini-tabeli stanów.
Co oznaczają wejścia S1 i R w bloku SR w FBD?
S1 (Set) ustawia pamięć: gdy jest 1 i reset jest 0, wyjście Q przechodzi na 1. R (Reset) kasuje pamięć: gdy jest 1, wyjście Q przechodzi na 0. W bloku SR wejście R ma też priorytet w przypadku jednoczesnego S1=1.
Jak szybko nauczyć się rozpoznawać, czy konflikt da Q=0 czy Q=1?
Zapamiętaj regułę: nazwa bloku wskazuje priorytet drugiej litery. Dla SR priorytet ma R (Q=0 przy S=1 i R=1), a dla RS priorytet ma S (Q=1 przy konflikcie). Na egzaminie to skraca analizę do kilku sekund.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że blok SR w PLC ma priorytet kasowania (Reset Dominant).Gdy jednocześnie S1=1 i R=1, sterownik rozstrzyga konflikt na korzyść wejścia R, więc wyjście Q zostaje wyzerowane.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (opis bloków funkcyjnych i standardowych elementów, w tym SR/RS)
  • Siemens, SIMATIC S7 (TIA Portal/STEP 7) – dokumentacja pomocy/instrukcji bitowych: opis bloku SR (Set/Reset) jako Reset Dominant (rozdział dotyczący instrukcji SR/RS w FBD)

Materiały:

  • Norma IEC 61131-3 (opis języków PLC i bloków funkcjonalnych, w tym SR/RS)
  • Dokumentacja/Help środowiska PLC (np. opis instrukcji SR i RS w FBD)
  • Zadania treningowe z tabelami stanów dla SR i RS oraz przypadkami konfliktowymi
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego