KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 34.
Jaki układ sygnałów na wejściach przerzutnika RS spowoduje, że na jego wyjściu OUT będzie jedynka logiczna?
Ilustracja przedstawia schemat logiczny związany z działaniem przerzutnika RS, który jest elementem układów cyfrowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby na wyjściu przerzutnika SR pojawiła się jedynka logiczna, musi zajść ustawienie: S=1 przy jednoczesnym braku resetu R=0.
W drabince wejście S jest spełnione, gdy styk NO S1 przewodzi i styk NC F1 także przewodzi (czyli F1=0). Wejście R jest równe 0 tylko wtedy, gdy ani S2, ani F1 (NO) nie są w stanie 1, więc S2=0 i F1=0.

Pełne wyjaśnienie:

W bloku SR (Set/Reset) w języku LAD wyjście OUT przyjmuje stan 1 wtedy, gdy spełniony jest warunek ustawienia S=1 i jednocześnie nie występuje reset, czyli R=0. Typowa tabela działania jest następująca: gdy S=1 i R=0 następuje ustawienie (OUT=1), gdy S=0 i R=1 następuje reset (OUT=0), gdy S=0 i R=0 przerzutnik pamięta poprzedni stan, a kombinacja S=1 i R=1 jest stanem zabronionym.

Na schemacie LAD wejście S jest zbudowane z dwóch styków połączonych szeregowo: styk NO oznaczony "S1" oraz styk NC oznaczony "F1". Połączenie szeregowe oznacza logikę AND, a styk NC przewodzi przy sygnale 0, więc warunek na S można zapisać jako: S = (S1=1) AND (F1=0). Żeby S było równe 1, musi być więc S1=1 oraz F1=0.

Wejście R jest wykonane jako gałąź z dwoma stykami NO połączonymi równolegle: "S2" oraz "F1". Połączenie równoległe odpowiada logice OR, a styk NO przewodzi przy sygnale 1, więc: R = (S2=1) OR (F1=1). Aby R=0, oba sygnały muszą być równe 0, czyli S2=0 oraz F1=0.

Złożenie warunków dla OUT=1 daje jedną spójną kombinację: S1=1 (żeby ustawić), F1=0 (żeby "przepuścił" styk NC na S i jednocześnie nie wysterował resetu przez styk NO na R), oraz S2=0 (żeby nie podać resetu). Pozostałe propozycje odpadają, bo albo nie ustawiają S (np. S1=0), albo aktywują R (np. F1=1 lub S2=1), co uniemożliwia uzyskanie OUT=1 zgodnie z zasadą działania SR.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze analizuj osobno tor S i tor R, zamieniając drabinkę na równania logiczne (szeregowo=AND, równolegle=OR, NC=negacja). Dopiero potem porównaj z tabelą stanów przerzutnika SR.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przerzutnik SR (Set/Reset) to element pamięciowy w logice PLC, który zapamiętuje stan wyjścia. Wejście S ustawia wyjście (OUT=1), a wejście R kasuje (OUT=0). Gdy S=0 i R=0, wyjście zwykle pozostaje w poprzednim stanie.
W typowym bloku SR w LAD wyjście będzie równe 1, gdy spełnisz S=1 i R=0. To oznacza: podajesz sygnał ustawiający i jednocześnie nie podajesz sygnału resetującego. Jeśli R=1, reset ma priorytet lub blok przechodzi w stan niepożądany (zależnie od bloku).
Jednoczesne wymuszenie ustawienia i resetu jest logicznie sprzeczne: układ dostaje dwa przeciwne polecenia. W zatrzaskach/ przerzutnikach może to prowadzić do nieokreślonego wyniku lub zależności od implementacji. W zadaniach egzaminacyjnych taki przypadek traktuje się jako błędny.
Styk NO (normalnie otwarty) przewodzi, gdy sygnał wejściowy ma wartość 1. Styk NC (normalnie zamknięty) przewodzi, gdy sygnał ma wartość 0 i zwykle jest oznaczany graficznie jako "przekreślony". To kluczowe przy zapisie warunków S i R.
Stosuj prostą regułę: połączenie szeregowe to AND (muszą przewodzić wszystkie styki), a połączenie równoległe to OR (wystarczy jedna gałąź). Dla styku NC przyjmij negację sygnału (przewodzi dla 0). Z tego budujesz S i R.
Tak, w praktycznych układach PLC ten sam sygnał może występować w różnych gałęziach logiki. W tym typie zadania F1 może np. blokować ustawienie przez styk NC w torze S, a jednocześnie wymuszać reset przez styk NO w torze R. Trzeba sprawdzić oba tory niezależnie.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie NO z NC, traktowanie gałęzi równoległej jak szeregowej, odczyt tylko toru S bez sprawdzenia toru R oraz nieuwzględnienie, że do OUT=1 potrzebujesz jednocześnie S=1 i R=0. Pomaga zapis równań logicznych.
Gdy potrzebujesz podtrzymania stanu, czyli pamięci: np. START ma włączyć napęd i ma on pracować po puszczeniu przycisku, a STOP ma go wyłączyć. SR upraszcza takie sterowanie i zmniejsza ryzyko błędów w samopodtrzymaniu realizowanym "na stykach".
Dla użytkownika PLC zwykle nie: w LAD korzystasz z bloku funkcyjnego o określonej semantyce (S, R, OUT), a nie z fizycznych bramek. Liczy się opis działania w dokumentacji (np. priorytet Set/Reset i obsługa stanu S=1, R=1), a nie technologia realizacji wewnątrz.
Najpierw wyznacz warunek na S z gałęzi prowadzącej do wejścia Set, potem wyznacz warunek na R z gałęzi Reset. Na końcu narzuć cel: OUT=1 wymaga S=1 i R=0. Dopiero wtedy porównuj z odpowiedziami, bez zgadywania.
info

Około 39% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Wejście R jest równe 0 tylko wtedy, gdy ani S2, ani F1 (NO) nie są w stanie 1, więc S2=0 i F1=0."

Źródła:

  • Wikipedia (EN): RS latch – truth table and forbidden state, https://en.wikipedia.org/wiki/RS_flip-flop - accessed 2026-02-27
  • CODESYS Online Help: SR/RS (bistable function blocks) documentation page, https://help.codesys.com/ - accessed 2026-02-27
  • Siemens Industry Online Support / TIA Portal Help: opis bloków bistabilnych SR/RS w LAD/FBD (pomoc systemowa), https://support.industry.siemens.com/ - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Dokumentacja środowiska PLC (TIA Portal/CODESYS) dotycząca bloków bistabilnych SR/RS
  • Podstawy języka LAD: styki NO/NC, gałęzie szeregowe i równoległe
  • Rozdziały z logiki cyfrowej: przerzutniki i zatrzaski (RS/SR latch)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego