KWALIFIKACJA ROL4 - TEST WIEDZY NR 7

PYTANIE NR 8.
Jakie są główne przyczyny odporności szkodników na środki ochrony roślin?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odporność szkodników zwykle narasta wskutek presji selekcyjnej: częste używanie tych samych środków oraz brak rotacji faworyzują osobniki tolerujące substancję czynną. Dodatkowo zaniżone lub niestaranne dawki mogą оставiać przeżywające osobniki, które przekazują cechy odporności.

Pełne wyjaśnienie:

Odporność szkodników na środki ochrony roślin rozwija się głównie dlatego, że w populacji naturalnie występują osobniki różniące się wrażliwością na substancję czynną. Gdy zabiegi są wykonywane w sposób sprzyjający silnej presji selekcyjnej, przeżywają te mniej wrażliwe, a ich udział w populacji rośnie.

Nadmierne stosowanie tych samych środków (lub środków opartych na tej samej substancji czynnej/mechanizmie działania) wielokrotnie "testuje" populację tym samym bodźcem, co przyspiesza selekcję osobników odpornych.

Nieprawidłowe dawkowanie (np. zbyt niskie, nierównomierne pokrycie, błędy w przygotowaniu cieczy) może powodować, że część szkodników przeżywa kontakt z dawką nieskuteczną. Te przeżywające osobniki stanowią materiał do dalszego rozmnażania, co zwiększa ryzyko utrwalenia cech odporności.

Nieprzestrzeganie zasad rotacji środków (zmiany grup o odmiennym mechanizmie działania) jest jednym z kluczowych błędów w zarządzaniu odpornością. Rotacja zmniejsza prawdopodobieństwo, że te same osobniki będą konsekwentnie faworyzowane przez identyczny mechanizm toksyczny.

Dlatego poprawna odpowiedź brzmi "Wszystkie powyższe", ponieważ każdy z wymienionych czynników może realnie przyczyniać się do narastania odporności.

  • "Nadmierne stosowanie tych samych środków" – jest przyczyną, bo zwiększa selekcję.
  • "Nieprawidłowe dawkowanie środków" – jest przyczyną, bo sprzyja przeżywalności mniej wrażliwych osobników.
  • "Nieprzestrzeganie zasad rotacji środków" – jest przyczyną, bo utrwala presję selekcyjną na ten sam mechanizm działania.

W praktyce, aby ograniczać odporność, łączy się rotację, monitoring i zabiegi wykonywane zgodnie z zaleceniami (dawka, termin, technika), a także metody niechemiczne w ramach integrowanej ochrony.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zdolność populacji szkodnika do przeżywania zabiegów, które wcześniej były skuteczne. Nie dotyczy pojedynczego osobnika "od urodzenia", tylko narasta w czasie, gdy przeżywające osobniki rozmnażają się i przekazują cechy mniejszej wrażliwości.
Bo tworzy silną presję selekcyjną: wciąż eliminowane są osobniki wrażliwe, a przeżywają te bardziej tolerancyjne. Z każdym kolejnym zabiegiem udział "przeżywających" rośnie, więc skuteczność środka spada mimo pozornie poprawnego wykonania oprysku.
Rotacja polega na zmianie substancji czynnych (najlepiej o różnych mechanizmach działania). Dzięki temu osobniki, które lepiej znoszą jeden mechanizm, nie są stale faworyzowane. To spowalnia narastanie odporności i pomaga utrzymać skuteczność ochrony.
Tak. Zaniżona dawka lub nierównomierne pokrycie roślin może nie zabić wszystkich szkodników. Przeżywają wtedy osobniki mniej wrażliwe, które mogą się rozmnożyć. W efekcie w kolejnych pokoleniach rośnie udział osobników trudnych do zwalczenia.
Najczęstsze to: powtarzanie tej samej substancji czynnej, brak rotacji, wykonywanie zbyt wielu zabiegów, błędne przygotowanie cieczy roboczej, zła technika aplikacji (np. znoszenie, złe dysze) oraz wykonywanie zabiegów w nieodpowiednim momencie rozwoju szkodnika.
Odporność podejrzewa się, gdy zabieg wykonano zgodnie z zaleceniami (termin, dawka, technika), a mimo to skuteczność systematycznie spada. Błąd wykonania częściej daje nieregularne efekty (np. pasy niedokryte). W praktyce najpierw weryfikuje się technikę i warunki zabiegu.
Typowe sygnały to: szybkie odrastanie populacji po oprysku, przeżywanie osobników w tych samych miejscach plantacji, konieczność coraz częstszych zabiegów oraz brak oczekiwanego efektu mimo używania produktów z tą samą substancją czynną co wcześniej.
Tak, gdy wszystkie wymienione czynniki są realnymi przyczynami danego zjawiska. W temacie odporności zwykle kilka błędów (monotonne środki, brak rotacji, złe dawki) działa łącznie. Na egzaminie warto sprawdzić, czy każda opcja jest logicznie i biologicznie prawdziwa.
Ogranicza uzależnienie od chemii: opiera się na monitoringu, progach szkodliwości, metodach agrotechnicznych i biologicznych, a środki chemiczne stosuje celowo i rotacyjnie. Mniej zabiegów i lepsze decyzje oznaczają mniejszą presję selekcyjną na populację szkodników.
Utrwal trzy filary: (1) presja selekcyjna przy częstych zabiegach, (2) znaczenie rotacji substancji czynnych/mechanizmów działania, (3) rola prawidłowej dawki i techniki oprysku. Ćwicz też rozpoznawanie sytuacji, gdy kilka przyczyn jest jednocześnie prawdziwych.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Odporność szkodników zwykle narasta wskutek presji selekcyjnej: częste używanie tych samych środków oraz brak rotacji faworyzują osobniki tolerujące substancję czynną."

Źródła:

  • IRAC (Insecticide Resistance Action Committee), "IRM Resources / Resistance Management", https://irac-online.org/resources/ (dostęp: 2026-02-26)
  • FAO, "Pesticide resistance" (opis zjawiska i uwarunkowań), https://www.fao.org/ (strona tematyczna o odporności; dostęp: 2026-02-26)
  • University of California Statewide IPM Program, "Pesticide Resistance" (czynniki sprzyjające odporności i rola rotacji), https://ipm.ucanr.edu/ (dostęp: 2026-02-26)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z integrowanej ochrony roślin dla ogrodników (monitoring, progi, rotacja)
  • Wytyczne producentów i etykiety środków ochrony roślin dotyczące dawek i liczby zabiegów
  • Poradniki dotyczące zarządzania odpornością szkodników (IRM) i rotacji substancji czynnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego