W planowaniu czynności higienicznych i pielęgnacyjnych nie chodzi o proste porównanie "kto wymaga więcej pomocy", lecz o rodzaj modyfikacji i podejście dobrane do rozpoznanych problemów funkcjonalnych oraz potrzeb biologicznych i psychospołecznych.
Odpowiedź "Osoba z niepełnosprawnością psychiczną wymaga adaptacji komunikacyjnych i behawioralnych, osoba z niepełnosprawnością fizyczną - adaptacji sprzętowych i technicznych" jest poprawna, bo trafnie oddaje typowe różnice w planowaniu:
- Niepełnosprawność psychiczna częściej wiąże się z trudnościami w rozumieniu, planowaniu, ocenie sytuacji, regulacji emocji lub współpracy. Dlatego plan powinien uwzględniać: prosty język, powtarzanie komunikatów, przewidywalną rutynę, budowanie poczucia bezpieczeństwa, motywowanie oraz reakcję na opór.
- Niepełnosprawność fizyczna dotyczy głównie ograniczeń ruchowych lub sprawności narządów zmysłów przy relatywnie zachowanym kontakcie poznawczo-emocjonalnym. W planie kluczowe są: dobór udogodnień i sprzętu (np. uchwyty, krzesełko prysznicowe, podnośnik), techniki asekuracji, transferu, pozycjonowania oraz ergonomia wykonywania czynności.
Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo upraszczają problem lub wprowadzają fałszywe wnioski:
- "Osoba z niepełnosprawnością psychiczną wymaga więcej czasu na czynności higieniczne" może być czasem prawdą, ale nie jest to główna różnica i nie zawsze występuje. Czas zależy od konkretnego stanu, nastroju, współpracy, bólu czy ograniczeń ruchowych, a nie wyłącznie od rodzaju niepełnosprawności.
- "Osoba z niepełnosprawnością psychiczną wymaga mniej czynności higienicznych" jest błędna, bo zakres potrzeb higienicznych człowieka nie "maleje" od rodzaju niepełnosprawności. Zmienia się sposób organizacji i wykonania, a nie to, czy higiena jest potrzebna.
- "Osoba z niepełnosprawnością fizyczną wymaga mniej czynności higienicznych" również jest błędna z tego samego powodu: potrzeby higieniczne pozostają, natomiast często rośnie znaczenie odpowiednich technik i pomocy technicznych, by wykonać je bezpiecznie.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: psychiczna = komunikacja i zachowanie, fizyczna = technika i sprzęt. Jednocześnie w obu przypadkach plan powinien być indywidualny i oparty na realnym stopniu niesamodzielności danej osoby.
