KWALIFIKACJA OGR3 - TEST WIEDZY NR 9

PYTANIE NR 36.
Jakie są potencjalne skutki niewłaściwego stosowania środków ochrony roślin?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niewłaściwe stosowanie środków ochrony roślin (np. zbyt częste zabiegi tą samą substancją, zła dawka) zwiększa presję selekcyjną i sprzyja przeżywaniu osobników odpornych. W efekcie w populacji szkodnika rośnie udział form odpornych, a skuteczność kolejnych zabiegów spada.

Pełne wyjaśnienie:

Jednym z najpoważniejszych skutków niewłaściwego stosowania środków ochrony roślin jest narastanie odporności (uodpornienia) u szkodników. Mechanizm jest prosty: w każdej populacji mogą występować osobniki nieco mniej wrażliwe na daną substancję czynną. Jeśli zabiegi są wykonywane zbyt często, bez rotacji mechanizmów działania albo w nieprawidłowych dawkach, to tworzy się silna presja selekcyjna. Osobniki bardziej odporne przeżywają i rozmnażają się, a z czasem środek działa coraz słabiej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Zwiększenie plonów – to może być celem prawidłowej ochrony, ale "niewłaściwe stosowanie" nie jest gwarancją wzrostu plonu. Przeciwnie, błędy w ochronie mogą zwiększać straty (nieskuteczny zabieg, uszkodzenia roślin, konieczność powtórek).
  • Poprawa zdrowia roślin – prawidłowo dobrany i zastosowany zabieg może ograniczyć agrofagi, ale niewłaściwe użycie (np. nieodpowiedni termin, dawka, warunki pogodowe) może nie dać efektu lub nasilić problemy, a w dłuższym okresie pogorszyć sytuację przez odporność.
  • Zmniejszenie kosztów produkcji – błędne stosowanie zwykle zwiększa koszty: potrzeba dodatkowych zabiegów, rośnie zużycie preparatów, a odporność wymusza droższe strategie ochrony.

W praktyce ogrodniczej ograniczanie ryzyka odporności obejmuje m.in. rotację substancji czynnych (różne mechanizmy działania), stosowanie dawek i terminów zgodnych z etykietą oraz łączenie metod niechemicznych (monitoring, progi szkodliwości, zabiegi agrotechniczne).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odporność to zdolność populacji szkodnika do przeżywania dawki środka, która wcześniej była skuteczna. Powstaje przez selekcję: osobniki mniej wrażliwe przeżywają zabiegi i przekazują cechy potomstwu, przez co skuteczność preparatu z czasem spada.
Im częściej stosujesz ten sam mechanizm działania, tym silniejsza jest presja selekcyjna. Szkodniki wrażliwe giną, a te bardziej odporne przeżywają i rozmnażają się. W kolejnych pokoleniach rośnie udział form odpornych i preparat przestaje działać tak jak wcześniej.
Najczęstsze problemy to zaniżanie dawki, "dzielenie" zalecanej ilości na zbyt duży areał oraz wykonywanie zabiegów w złych warunkach (wiatr, upał, deszcz). Taki zabieg bywa nieskuteczny, pozostawia przeżywalność i sprzyja selekcji osobników odpornych.
Rotacja polega na naprzemiennym stosowaniu środków o różnych mechanizmach działania. Dzięki temu osobniki, które przetrwały jeden typ substancji, mogą zostać ograniczone przez inny mechanizm. To zmniejsza tempo narastania odporności i poprawia długofalową skuteczność ochrony.
Tak. Nieskuteczne zabiegi oznaczają konieczność poprawek, większe zużycie preparatów i paliwa oraz więcej roboczogodzin. Dodatkowo odporność wymusza stosowanie droższych rozwiązań lub zmianę programu ochrony, co podnosi koszty produkcji w kolejnych sezonach.
Ryzyko rośnie, gdy wykonuje się wiele zabiegów w sezonie, w krótkich odstępach, oraz gdy wciąż używa się preparatów z tej samej grupy (ten sam mechanizm działania). Szczególnie dotyczy to upraw intensywnych i szklarniowych, gdzie presja agrofagów bywa stała.
Typowym sygnałem jest spadek skuteczności mimo poprawnie wykonanego zabiegu: odpowiednia dawka, termin, warunki i sprawny opryskiwacz, a mimo to przeżywa dużo osobników. Ważne jest wykluczenie błędów technicznych (kalibracja, pokrycie roślin) zanim uzna się odporność.
Tak. Integrowana ochrona roślin zmniejsza zależność od chemii, co ogranicza presję selekcyjną. Obejmuje monitoring, progi szkodliwości, metody agrotechniczne i biologiczne oraz świadomy dobór środków. Mniej zbędnych zabiegów to mniejsze ryzyko narastania odporności.
Sprawdź: czy szkodnik przekroczył próg szkodliwości, jaki jest etap rozwoju agrofaga, czy warunki pogodowe są właściwe oraz jaki mechanizm działania ma planowany środek. Dodatkowo upewnij się, że opryskiwacz jest skalibrowany, a dawka zgodna z etykietą.
Ucz się przez schematy: rozpoznanie agrofaga → monitoring → decyzja o zabiegu → dobór metody i środka → zasady rotacji i bezpieczeństwa. Rozwiązuj zadania o skutkach błędów (odporność, fitotoksyczność, koszty) i ćwicz czytanie etykiet-instrukcji preparatów.
info

Statystycznie 80% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Niewłaściwe stosowanie środków ochrony roślin (np. zbyt częste zabiegi tą samą substancją, zła dawka) zwiększa presję selekcyjną i sprzyja przeżywaniu osobników odpornych."

Źródła:

  • Regulation (EC) No 1107/2009 of the European Parliament and of the Council of 21 October 2009 concerning the placing of plant protection products on the market (text of regulation)
  • Directive 2009/128/EC of the European Parliament and of the Council of 21 October 2009 establishing a framework for Community action to achieve the sustainable use of pesticides (text of directive)
  • IRAC International Insecticide Resistance Action Committee, "Resistance Management" – zasady zarządzania odpornością (materiały na stronie IRAC, sekcja Resistance Management)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z integrowanej ochrony roślin (I0R) dla ogrodnictwa
  • Poradniki zarządzania odpornością (np. zalecenia IRAC/FRAC/HRAC)
  • Etykiety-instrukcje stosowania konkretnych środków ochrony roślin używanych w uprawie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego