KWALIFIKACJA PGF4 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 38.
Jakiego mikrofonu, pod względem charakterystyki kierunkowości, należy użyć, aby zarejestrować dźwięk pochodzący z oddalonego źródła w otoczeniu innych źródeł dźwięku?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mikrofon ultrakierunkowy ma najwęższą charakterystykę zbierania, więc najlepiej "wycina" dźwięki z boków i częściowo z tyłu. Dzięki temu ułatwia rejestrację sygnału z oddalonego, konkretnego źródła w obecności innych źródeł dźwięku. Charakterystyki dookólne i dwukierunkowe zbierają zbyt szeroko tło.

Pełne wyjaśnienie:

W sytuacji, gdy chcesz zarejestrować dźwięk z oddalonego źródła i jednocześnie w otoczeniu występują inne źródła dźwięku, kluczowe jest maksymalne ograniczenie tego, co mikrofon zbiera spoza interesującego kierunku. Właśnie temu służą mikrofony o bardzo wąskiej charakterystyce kierunkowej, potocznie określane jako ultrakierunkowe (w praktyce często odpowiadające klasom typu superkardioida/hiperkardioida lub mikrofony typu "shotgun").

Odpowiedź "Ultrakierunkowego." jest właściwa, ponieważ taki mikrofon:

  • zwykle ma wąski kąt zbierania z przodu,
  • lepiej tłumi dźwięki z boków (czyli inne źródła w otoczeniu),
  • ułatwia uzyskanie wyższego stosunku sygnału użytecznego do tła w porównaniu z charakterystykami szerokimi.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do warunków zadania:

  • "Dwukierunkowego." (figura-8) zbiera z przodu i z tyłu, a tłumi z boków. To może być przydatne w dialogu dwóch osób naprzeciw siebie, ale w hałaśliwym otoczeniu łatwo "złapać" niepożądane dźwięki dochodzące zza mikrofonu.
  • "Bezkierunkowego." i "Wszechkierunkowego." opisują w praktyce charakterystykę dookólną: mikrofon zbiera dźwięk ze wszystkich stron, więc w obecności innych źródeł dźwięku będzie rejestrował dużo tła. Taka charakterystyka jest cenna np. dla naturalnego brzmienia pomieszczenia, ale nie do izolowania odległego sygnału.

Wskazówka egzaminacyjna: zwracaj uwagę na frazy typu "w otoczeniu innych źródeł" lub "w hałasie". To prawie zawsze oznacza, że trzeba wybrać rozwiązanie o największej selektywności kierunkowej, a nie takie, które zbiera "jak najwięcej" dźwięku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej wybiera się mikrofon o bardzo wąskiej charakterystyce (ultrakierunkowej), bo najlepiej ogranicza dźwięki z boków i częściowo z tyłu. To poprawia separację: więcej sygnału z interesującego kierunku i mniej niechcianego tła.
To mikrofon o wąskim kącie zbierania, zaprojektowany do izolowania źródła dźwięku od otoczenia. W praktyce spotyka się m.in. konstrukcje o charakterystyce super/hiperkardioidalnej oraz mikrofony "shotgun" używane na planach filmowych.
Wszechkierunkowy (dookólny) zbiera dźwięk prawie jednakowo ze wszystkich stron, więc rejestruje dużo otoczenia: pogłos pomieszczenia, rozmowy, szum ulicy. Przy odległym źródle tło łatwo dominuje nad sygnałem użytecznym.
Zwykle nie, bo charakterystyka dwukierunkowa zbiera z przodu i z tyłu. W tłumie lub hałasie oznacza to ryzyko nagrania niepożądanych źródeł zza mikrofonu. Lepiej sprawdza się przy dialogu dwóch osób po przeciwnych stronach mikrofonu.
Stosuje się je do nagrań dialogów i wypowiedzi, gdy mikrofon musi być poza kadrem (np. na tyczce) i jednocześnie trzeba ograniczyć dźwięki otoczenia. Pomagają też w reportażu, gdy w pobliżu są inne źródła dźwięku (ulica, publiczność).
Częsty błąd to wybór dookólnej charakterystyki "bo zbierze wszystko", mimo że zadanie wymaga separacji. Inny błąd to mylenie dwukierunkowej z "bardziej kierunkową". Warto zawsze analizować: czy przeszkadza tło i z której strony ono pochodzi.
Wykres dookólny przypomina koło (podobna czułość w każdym kierunku). Kierunkowy ma wyraźny "płat" z przodu, a ultrakierunkowy ma ten płat węższy, z mocniejszym tłumieniem boków. To wskazuje, jak mikrofon będzie izolował źródło.
Gdy zależy Ci na naturalnym brzmieniu pomieszczenia, równomiernym zbieraniu wielu osób lub gdy źródło jest bardzo blisko mikrofonu i tło nie przeszkadza. Dookólne mikrofony bywają też wygodne, gdy mówca porusza głową i nie chcesz zmian barwy.
Wąska kierunkowość nie "przybliża" fizycznie dźwięku, tylko ogranicza zbieranie tła. Nadal działa prawo spadku poziomu z odległości, więc potrzebujesz poprawnej techniki ustawienia i często dobrego przedwzmacniacza. Błędne skierowanie mikrofonu szybko pogarsza efekt.
Ucz się mapowania: sytuacja nagraniowa → charakterystyka. Zrób krótką ściągę: dookólna = otoczenie, dwukierunkowa = przód+tył, kierunkowa/ultrakierunkowa = izolacja. Przećwicz na przykładach wideo: wywiad na ulicy, nagranie w pokoju, dialog.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Mikrofon ultrakierunkowy ma najwęższą charakterystykę zbierania, więc najlepiej "wycina" dźwięki z boków i częściowo z tyłu."

Źródła:

  • Shure Knowledge Base: "Microphone Polar Patterns" (opis charakterystyk i zastosowań), https://www.shure.com/en-US/performance-production/louder/microphone-polar-patterns (dostęp: 2026-03-02)
  • Sennheiser – "Glossary: Polar pattern / Directional characteristics" (definicje i porównanie charakterystyk), https://www.sennheiser.com/en-us/knowledge/glossary/polar-pattern (dostęp: 2026-03-02)
  • Bruce Bartlett, Jenny Bartlett: "Practical Recording Techniques", rozdział o mikrofonach i charakterystykach kierunkowych, Focal Press (wydanie zależne od publikacji; weryfikacja koncepcji na podstawie wiedzy ogólnej z inżynierii dźwięku)

Materiały:

  • Podręczniki i kursy podstaw rejestracji dźwięku (mikrofony i ich charakterystyki)
  • Materiały producentów mikrofonów o charakterystykach kierunkowych i wykresach biegunowych
  • Ćwiczenia praktyczne: porównanie nagrań tym samym źródłem przy różnych charakterystykach (omni/kardioida/super/hiper)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego