KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 12.
Jakiego rodzaju łożysko zostało przedstawione na rysunku?
Ilustracja przedstawia przekrój łożyska kulkowego, co jest zgodne z pytaniem egzaminacyjnym dotyczącym rodzaju łożyska.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łożysko kulkowe rozpoznaje się po tym, że elementami tocznymi są kulki umieszczone między bieżniami pierścienia wewnętrznego i zewnętrznego. W łożysku walcowym i wałeczkowym występują wałeczki, a w baryłkowym – wałeczki baryłkowate, więc ich przekrój wygląda inaczej niż kulki.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu trzeba rozpoznać rodzaj łożyska na podstawie rysunku. Kluczową cechą rozróżniającą typy łożysk tocznych jest kształt elementów tocznych widocznych pomiędzy pierścieniem wewnętrznym i zewnętrznym.

Odpowiedź "Kulkowe" jest poprawna, gdyż łożysko kulkowe ma elementy toczne w postaci kulek. Na rysunkach (szczególnie w przekroju) kulki są przedstawiane jako okręgi rozmieszczone równomiernie w koszyku, a ich kontakt z bieżniami ma charakter punktowy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "Walcowe" – w łożysku walcowym elementem tocznym jest walec (wałeczek walcowy). Na rysunku przekrojowym zamiast okręgów typowych dla kulek częściej widać wydłużone elementy lub przekroje odpowiadające geometrii walców.
  • "Wałeczkowe" – to określenie odnosi się do łożysk, w których elementy toczne są wałeczkami, a nie kulkami. W zależności od odmiany (np. stożkowe, igiełkowe) kształt elementów tocznych będzie inny niż kula.
  • "Baryłkowe" – łożysko baryłkowe ma wałeczki o kształcie baryłki (wybrzuszone), często w układzie dwurzędowym, co daje charakterystyczny rysunek inny niż zestaw kulek.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi nazwij to, co widzisz jako element toczny (kula/wałeczek/baryłka), a dopiero potem dopasuj nazwę łożyska. To ogranicza pomyłki wynikające z podobieństwa nazw typu "walcowe" i "wałeczkowe".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łożysko kulkowe rozpoznasz po kulkach jako elementach tocznych. W przekroju wyglądają jak okręgi umieszczone między pierścieniem wewnętrznym i zewnętrznym, często utrzymywane przez koszyk. To odróżnia je od łożysk z wałeczkami.
W łożysku walcowym elementem tocznym są wałeczki walcowe (walce), a nie kulki. Na rysunku mogą wyglądać na wydłużone elementy, a konstrukcja zwykle wskazuje na inną geometrię kontaktu z bieżniami niż w łożysku kulkowym.
Różnica dotyczy kształtu elementów tocznych: w kulkowym są kulki, a w wałeczkowym wałeczki (np. walcowe, stożkowe, igiełkowe). To wpływa na sposób przenoszenia obciążeń i na to, jak łożysko wygląda w przekroju.
Najczęściej działa podobieństwo nazw i skojarzenia językowe. W praktyce warto patrzeć na geometrię elementów tocznych (walec, stożek, igła) zamiast opierać się na brzmieniu terminu. To redukuje błędy na testach.
Łożysko baryłkowe to łożysko, w którym elementy toczne mają kształt baryłek (wybrzuszonych wałeczków). Taka geometria jest inna niż kula czy walec i zwykle daje charakterystyczny obraz w przekroju, często spotykany w rozwiązaniach dwurzędowych.
Typowe łożysko toczne składa się z pierścienia wewnętrznego, pierścienia zewnętrznego, elementów tocznych (kulki/wałeczki) oraz koszyka. Na rysunku te elementy pomagają ustalić, z jakim typem łożyska masz do czynienia.
Łożyska kulkowe często stosuje się w napędach i zespołach obrotowych (np. silniki, wentylatory, przekładnie), gdy potrzebna jest uniwersalność i dobra praca przy typowych prędkościach. Dobór zawsze zależy od obciążeń i warunków pracy układu.
Typowe błędy to: skupienie się na jednym detalu i pominięcie całej budowy, mylenie nazw podobnych terminów oraz traktowanie każdego okręgu na rysunku jako kulki bez sprawdzenia, czy to rzeczywiście element toczny. Pomaga analiza: pierścienie → bieżnie → element toczny.
Nie zawsze. "Walcowe" to konkretny typ łożyska z wałeczkami walcowymi. "Wałeczkowe" bywa używane szerzej dla grupy łożysk z wałeczkami o różnych kształtach (np. stożkowe, igiełkowe). Na egzaminie decyduje opis i rysunek.
Najlepiej uczyć się na przekrojach i zdjęciach: wypisz typy łożysk i przypisz im element toczny (kula, walec, baryłka). Ćwicz szybkie rozpoznawanie po rysunku oraz słownictwo techniczne. Dobre są katalogi producentów z ilustracjami przekrojów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 77% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że łożysko kulkowe rozpoznaje się po tym, że elementami tocznymi są kulki umieszczone między bieżniami pierścienia wewnętrznego i zewnętrznego.

Źródła:

  • SKF, "Rolling bearings catalogue" (działy: podstawowe typy łożysk, przekroje i oznaczenia), https://www.skf.com/group/products/rolling-bearings - accessed 2026-02-28
  • NSK, "Bearings Basic" (materiały edukacyjne: typy łożysk tocznych i ich budowa), https://www.nsk.com/common/data/ctrgPdf/en/catalogue/ - accessed 2026-02-28
  • Wikipedia (PL), "Łożysko toczne" (podstawowy podział: kulkowe i wałeczkowe), https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_toczne - accessed 2026-02-28

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (opisy typów i przekroje konstrukcyjne)
  • Podstawy konstrukcji maszyn: rozdziały o łożyskach tocznych
  • Ćwiczenia z rozpoznawania elementów maszyn na rysunkach technicznych (przekroje łożysk)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego