Kompensata niedoborów z nadwyżkami materiałów jest etapem rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych, a nie etapem ich pierwotnego ujęcia. W praktyce najpierw ewidencjonuje się osobno:
- niedobór: Wn "Rozliczenie niedoborów", Ma "Materiały" (ubytek zapasów),
- nadwyżkę: Wn "Materiały", Ma "Rozliczenie nadwyżek" (przyrost zapasów).
Dopiero potem, gdy spełnione są warunki kompensaty (np. materiały tego samego rodzaju/sortymentu, właściwa dokumentacja), można dokonać offsetowania, czyli zamknięcia kont rozliczeniowych w części, w jakiej niedobory i nadwyżki się znoszą. Skoro konto "Rozliczenie nadwyżek" po ujęciu nadwyżki ma typowo saldo po stronie Ma, to aby je zlikwidować, trzeba je zapisać po stronie Wn. Analogicznie "Rozliczenie niedoborów" ma saldo po stronie Wn, więc aby je zamknąć, trzeba je zapisać po stronie Ma. Stąd poprawny dekret kompensaty: Wn "Rozliczenie nadwyżek", Ma "Rozliczenie niedoborów".
Odpowiedź "Wn Materiały, Ma Rozliczenie nadwyżek" opisuje pierwotne ujęcie nadwyżki, a nie kompensatę. Odpowiedź "Wn Pozostałe koszty operacyjne, Ma Rozliczenie niedoborów" dotyczy rozliczenia niedoboru w koszty (wariant zależny od kwalifikacji niedoboru i odpowiedzialności), ale to kolejny etap po ustaleniu salda netto, nie sama kompensata. Odpowiedź "Wn Rozliczenie niedoborów, Ma Materiały" to pierwotne ujęcie niedoboru, również nie kompensata.
Po kompensacie na kontach rozliczeniowych pozostaje saldo netto, które dopiero podlega dalszemu rozliczeniu (np. na osoby odpowiedzialne, koszty lub przychody operacyjne) zgodnie z zasadami przyjętymi w jednostce.
