KWALIFIKACJA MED9 - TEST WIEDZY NR 7

PYTANIE NR 18.
Jako technik farmaceutyczny, musisz przygotować roztwór o określonej stężeniu. Które z poniższych urządzeń będzie najbardziej odpowiednie do tej czynności?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do przygotowania roztworu o określonym stężeniu zwykle trzeba precyzyjnie odważyć odpowiednią ilość substancji, a następnie rozpuścić ją i uzupełnić do wymaganej ilości/objętości.
Wśród podanych opcji tylko waga analityczna służy do dokładnego pomiaru masy; mikroskop, centryfuga i spektrofotometr nie są urządzeniami do sporządzania roztworów.

Pełne wyjaśnienie:

Przygotowanie roztworu o zadanym stężeniu polega na takim dobraniu ilości substancji i rozpuszczalnika, aby końcowy roztwór miał wymaganą zawartość składnika (np. w przeliczeniu na masę lub ilość substancji). W praktyce recepturowej bardzo często kluczowym etapem jest dokładne odważenie substancji stałej (lub ilości składnika), ponieważ nawet niewielki błąd masy może istotnie zmienić stężenie końcowe.

Waga analityczna jest urządzeniem przeznaczonym do precyzyjnego ważenia małych mas. Dzięki dużej czułości i powtarzalności pozwala odważyć taką ilość substancji, jaka wynika z obliczeń lub z receptury, co jest bezpośrednio związane z uzyskaniem wymaganego stężenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Mikroskop służy do obserwacji obiektów w powiększeniu (np. oceny morfologii, kontroli zanieczyszczeń widocznych w obrazie), a nie do odmierzania ilości składników roztworu.
  • Centryfuga służy do rozdzielania składników mieszanin (np. przez sedymentację) i jest używana w analizie lub przygotowaniu próbek, ale nie zastępuje pomiaru masy przy sporządzaniu roztworu o zadanym stężeniu.
  • Spektrofotometr umożliwia pomiar absorbancji i bywa używany do oznaczania stężenia w próbkach (kontrola/analiza), jednak samo przygotowanie roztworu o określonym stężeniu z odważonej substancji wymaga przede wszystkim dokładnego odważenia, a nie pomiaru widmowego.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o "przygotowanie" roztworu najpierw myśl o czynnościach technologicznych (ważenie/odmierzanie), a dopiero potem o aparaturze kontrolno-analitycznej. Jeśli wśród opcji jest waga, a pozostałe urządzenia służą do obserwacji lub analizy próbek, zwykle waga będzie właściwym wyborem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Waga analityczna to precyzyjna waga laboratoryjna do ważenia małych mas z dużą dokładnością. W aptece jest przydatna m.in. do odważania substancji potrzebnych do sporządzania leków recepturowych i roztworów, gdy błąd masy mógłby istotnie zmienić dawkę lub stężenie.
Najczęściej kluczowe jest urządzenie do dokładnego odmierzania ilości składnika. Gdy przygotowujesz roztwór z substancji stałej, podstawą jest precyzyjne odważenie odpowiedniej masy, dlatego waga analityczna jest typowym wyborem w takich zadaniach.
Spektrofotometr służy głównie do oznaczania stężenia w próbce (kontroli analitycznej), a nie do samego odmierzania ilości substancji na etapie sporządzania. Do przygotowania roztworu zwykle potrzebujesz narzędzia do ważenia lub odmierzania objętości, a nie aparatu pomiarowego do analizy widmowej.
"Sporządzanie" dotyczy czynności technologicznych: odważenia/odmierzenia składników, rozpuszczenia i doprowadzenia do wymaganej ilości. "Kontrola stężenia" to etap weryfikacji (np. pomiar). Jeśli pytanie mówi o przygotowaniu, zwykle szukasz sprzętu do ważenia lub odmierzania, nie aparatury analitycznej.
Centryfuga może być użyteczna do rozdzielania faz lub klarowania próbek w analizie, ale nie jest typowym narzędziem do wyznaczania ilości składników roztworu. Przy sporządzaniu roztworu o zadanym stężeniu kluczowe jest dokładne odważenie lub odmierzenie, a centryfuga tego nie zapewnia.
Częsty błąd to wybór urządzenia "do pomiaru stężenia" zamiast urządzenia "do przygotowania stężenia". Uczniowie kojarzą stężenie ze spektrofotometrem, ale zapominają, że aby uzyskać właściwe stężenie, trzeba najpierw precyzyjnie dobrać ilość składnika (np. przez ważenie).
Gdy roztwór przygotowuje się przez dokładne odmierzenie objętości (np. z użyciem naczyń miarowych), wtedy kluczowe jest szkło miarowe. Jednak w zadaniach, w których z podanych opcji tylko waga pozwala precyzyjnie dobrać ilość substancji, to ona będzie najlepszą odpowiedzią.
Warto pamiętać o tarowaniu, używaniu odpowiednich naczynek/łódek wagowych, unikaniu przeciągów i drgań oraz o zamykaniu osłon wagi podczas pomiaru. Ważne jest też, by nie ważyć gorących lub parujących substancji, bo zaburzają stabilność wskazania i zwiększają błąd.
Mikroskop może służyć do oceny jakości surowców lub obserwacji cząstek (np. w kontroli zanieczyszczeń), ale nie jest narzędziem do odmierzania ilości składników roztworu. Dlatego w zadaniu o przygotowaniu roztworu o zadanym stężeniu mikroskop nie jest właściwym wyborem.
Najlepiej uczyć się funkcji aparatury poprzez przypisanie jej do etapów pracy: odmierzanie (waga, naczynia miarowe), mieszanie (mieszadła), kontrola (aparatura analityczna). Na egzaminie czytaj uważnie czasownik w poleceniu: "przygotować", "oznaczyć", "ocenić" – to podpowiada typ sprzętu.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Mettler Toledo – Knowledge Base: Analytical balance (opis zastosowań i przeznaczenia wag analitycznych), https://www.mt.com/pl/pl/home/library/knowledge-base/laboratory-weighing/analytical-balance.html - accessed 2026-02-26
  • Sartorius – Weighing: Analytical balances (informacje o przeznaczeniu i dokładności), https://www.sartorius.com/en/products/weighing/analytical-balances - accessed 2026-02-26
  • Wikipedia (PL) – Waga analityczna (opis zastosowania do precyzyjnego ważenia w laboratorium), https://pl.wikipedia.org/wiki/Waga_analityczna - accessed 2026-02-26

Materiały:

  • Podręczniki z technologii postaci leku / farmacji stosowanej (działy: roztwory, sporządzanie leków)
  • Instrukcje BHP i instrukcje stanowiskowe dotyczące ważenia na wadze analitycznej
  • Materiały szkoleniowe producentów wag analitycznych (zasady poprawnego ważenia, tarowanie, kalibracja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego