Moda (dominanta) to miara statystyki opisowej, która odpowiada na pytanie: która wartość pojawia się najczęściej w zbiorze danych. Dlatego jest właściwa wtedy, gdy interesuje Cię "najczęściej występująca wartość" (np. najczęściej zamawiany wariant towaru, najczęstsza liczba sztuk w zleceniu).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Mediana to wartość środkowa po uporządkowaniu obserwacji. Dzieli dane na dwie połowy (50% wyników poniżej i 50% powyżej), ale nie musi wcale być wartością najczęściej występującą.
- Średnia arytmetyczna jest "uśrednieniem" wszystkich wartości (suma podzielona przez liczbę obserwacji). Daje pewien poziom typowy, ale może być zniekształcona przez wartości skrajne i również nie opisuje częstości występowania konkretnej wartości.
- Wariancja jest miarą rozproszenia: informuje, jak bardzo wyniki różnią się od średniej. Może być przydatna do oceny zmienności popytu czy wahań procesów, ale nie mówi, co występuje najczęściej.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści widzisz sformułowania typu "najczęściej", "dominująca wartość", "najpopularniejszy wynik" — myśl o modzie. Jeśli jest "środkowa wartość" — to mediana. Jeśli jest "przeciętna" — to średnia. Jeśli jest "zmienność/rozrzut" — to wariancja lub odchylenie standardowe.
