KWALIFIKACJA DRM8 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 31.
Jedną z danych zawartych w karcie technologicznej obróbki drewna jest prędkość skrawania. Ile wynosi prędkość skrawania dla piły tarczowej o następujących parametrach: średnica piły D=300 mm, prędkość obrotowa wrzeciona n=4000 obr/min?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkość skrawania na obwodzie piły wyznacza się ze wzoru v = π·D·n/60, gdzie D podaje się w metrach, a n w obr/min. Po zamianie D=300 mm=0,3 m i podstawieniu n=4000 otrzymuje się v≈π·0,3·4000/60≈62,8 m/s, więc poprawna jest wartość 62,8 m/s.

Pełne wyjaśnienie:

W obróbce drewna prędkość skrawania (często nazywana też prędkością obwodową narzędzia) to prędkość liniowa punktu na krawędzi skrawającej poruszającej się ruchem obrotowym. Dla piły tarczowej jest to prędkość na obwodzie tarczy.

Dla ruchu obrotowego zależność wynika z tego, że w czasie jednego obrotu punkt na obwodzie pokonuje drogę równą obwodowi koła: π·D. Gdy wrzeciono wykonuje n obrotów na minutę, to w minutę droga wynosi π·D·n. Aby otrzymać metry na sekundę, trzeba podzielić przez 60:

v = π · D · n / 60

  • Najpierw zamień średnicę: D = 300 mm = 0,300 m.
  • Podstaw do wzoru: v = π · 0,3 · 4000 / 60.
  • Oblicz: 0,3·4000 = 1200, następnie 1200/60 = 20, więc v ≈ 20π ≈ 62,83 m/s.

Po zaokrągleniu do jednego miejsca po przecinku otrzymujemy 62,8 m/s.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne? Zwykle wynikają z typowych pomyłek rachunkowych: zbyt mały wynik może oznaczać błędne podstawienie mniejszej średnicy albo niepoprawne operowanie na liczbie π, a zbyt duże – pominięcie dzielenia przez 60 (minuty na sekundy) lub inne błędy w konwersji jednostek. Warto na egzaminie zawsze sprawdzić dwa punkty kontrolne: czy D jest w metrach i czy wykonano podział przez 60.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Stosuje się zależność dla prędkości obwodowej: v = π·D·n/60.

D musi być w metrach, n w obr/min, a wynik wyjdzie w m/s. Najczęstszy błąd to brak zamiany mm→m lub pominięcie podziału przez 60.

Obroty n są podane w obr/min, a prędkość skrawania zwykle podaje się w m/s. Dzielenie przez 60 zamienia "na minutę" na "na sekundę". Bez tego wynik byłby w m/min i liczbowo byłby 60 razy większy.
To prędkość ruchu krawędzi skrawającej względem materiału, najczęściej rozumiana jako prędkość na obwodzie narzędzia. Wpływa na jakość cięcia, wydajność, nagrzewanie narzędzia i ryzyko przypaleń przy niekorzystnych parametrach.
Najbezpieczniej użyć: D w metrach oraz n w obr/min, a w obliczeniu podzielić przez 60, aby otrzymać m/s. Jeśli D jest w mm, trzeba ją podzielić przez 1000. Kontrola jednostek często ratuje przed błędem.
W typowym wzorze używa się średnicy D: v = π·D·n/60, bo obwód koła wynosi π·D. Użycie promienia wymagałoby innej postaci (z 2πr). Najważniejsze jest konsekwentne podstawienie zgodnie z obwodem narzędzia.
Zrób przybliżenie: dla D=0,3 m obwód to ok. 0,94 m. Przy 4000 obr/min daje to ok. 3760 m/min, czyli po podzieleniu przez 60 ok. 63 m/s. Jeśli wychodzi np. kilkaset m/s albo ułamki m/s, to zwykle oznacza błąd jednostek.
Prędkość skrawania rośnie proporcjonalnie do średnicy. Jeśli zwiększysz D o 10%, v też wzrośnie o ok. 10% (przy tym samym n). To ważne przy doborze tarczy: większa tarcza przy tych samych obrotach ma większą prędkość na obwodzie.
Prędkość skrawania rośnie proporcjonalnie do obrotów. Podwojenie n powoduje podwojenie v (dla stałej średnicy). W praktyce obroty dobiera się z uwzględnieniem narzędzia, materiału i ograniczeń maszyny, aby nie pogorszyć jakości cięcia.
Najczęstsze są: (1) podstawienie D w mm zamiast w m, (2) brak podziału przez 60, (3) mylenie średnicy z promieniem, (4) pomyłki w zaokrągleniu lub w kolejności działań. Dobra praktyka to zapis jednostek przy każdym kroku obliczeń.
Nie zawsze. Spotyka się m/s, m/min, a w niektórych materiałach także jednostki wynikające z przyjętej metody obliczeń. Na egzaminie kluczowe jest, aby dopasować jednostki do danych i wzoru oraz jednoznacznie podać jednostkę wyniku zgodnie z treścią zadania.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Wikipedia: Cutting speed (sekcja definicji i wzory dla prędkości skrawania), https://en.wikipedia.org/wiki/Cutting_speed - accessed 2026-02-27
  • Engineering ToolBox: Cutting Speed (wzór zależności prędkości obwodowej od średnicy i obrotów), https://www.engineeringtoolbox.com/cutting-speed-d_1753.html - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z technologii obróbki drewna (działy: parametry skrawania, piłowanie)
  • Materiały z podstaw obróbki skrawaniem/kinematyki ruchu obrotowego (wzór na prędkość liniową na obwodzie)
  • Instrukcje/DTR maszyn stolarskich – sekcje dot. zaleceń prędkości i obrotów oraz interpretacji parametrów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego