KWALIFIKACJA EKA4 - STYCZEŃ 2010

PYTANIE NR 40.
Jednostka handlowa będąca podatnikiem podatku VAT UE sprzedała towary kontrahentowi z Włoch i wystawiła w dniu 4 stycznia 2010 r. fakturę na dostawę wewnątrzwspólnotową o wartości 10 000 EUR. Zapłata należności od kontrahenta zagranicznego wpłynęła na rachunek bankowy w dniu 15 stycznia 2010 r. Korzystając z informacji o kursach EUR zamieszczonych w zestawieniu, określ zrealizowaną różnicę kursową.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z kursem walutowym, która może być używana w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Różnicę kursową liczy się jako: wartość wpływu w PLN minus wartość należności ujętej w księgach. Dla 10 000 EUR: na dzień faktury 10 000×4,50=45 000 zł, na dzień wpływu 10 000×4,00=40 000 zł. Wpływ jest niższy o 5 000 zł, więc powstaje ujemna różnica kursowa (koszt).

Pełne wyjaśnienie:

Różnice kursowe zrealizowane powstają wtedy, gdy między dniem ujęcia należności (np. według kursu przyjętego do wyceny na dzień wystawienia faktury) a dniem faktycznej zapłaty zmienia się kurs waluty. W praktyce porównuje się dwie wartości tej samej kwoty waluty przeliczone na PLN różnymi kursami.

Krok 1: wycena należności na dzień faktury
Kwota faktury: 10 000 EUR. Kurs na dzień wystawienia faktury (z zestawienia): 4,50 PLN/EUR.
Wartość należności ujęta w księgach: 10 000 × 4,50 = 45 000 zł.

Krok 2: wycena wpływu zapłaty
Kurs na dzień wpływu należności (z zestawienia): 4,00 PLN/EUR.
Wartość otrzymanej zapłaty w PLN: 10 000 × 4,00 = 40 000 zł.

Krok 3: obliczenie i interpretacja różnicy
Różnica kursowa = 40 000 zł − 45 000 zł = −5 000 zł.
Wynik ujemny oznacza, że jednostka otrzymała mniej PLN niż wynikało z wcześniejszego ujęcia należności, więc jest to ujemna różnica kursowa, ujmowana jako koszt finansowy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Odpowiedzi z kwotą 500 zł wynikają zwykle z błędnego odczytu różnicy kursów (np. 0,05 zamiast 0,50) albo z pomylenia jednostek/zaokrągleń. Przy różnicy 0,50 PLN/EUR i kwocie 10 000 EUR różnica musi wynieść 5 000 zł.
  • Odpowiedź "dodatnia różnica kursowa w kwocie 5 000 zł" ma prawidłową wartość bezwzględną, ale błędny znak. Dodatnia różnica wystąpiłaby, gdyby kurs w dniu zapłaty był wyższy niż w dniu ujęcia należności, czyli gdyby po przeliczeniu wpływu wyszła kwota większa niż 45 000 zł.
  • Odpowiedź "dodatnia różnica kursowa w kwocie 500 zł" łączy dwa typowe błędy naraz: złą kwotę i zły znak.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze policz dwie kwoty w PLN i porównaj je. Jeżeli wpływ jest mniejszy niż należność w księgach, różnica jest ujemna (koszt). Jeżeli wpływ jest większy, różnica jest dodatnia (przychód).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Policz dwie wartości w PLN: należność według kursu przyjętego na dzień jej ujęcia oraz wpływ zapłaty według kursu z dnia zapłaty. Następnie oblicz: wpływ w PLN minus należność w PLN. Znak wyniku mówi, czy to przychód (dodatnia) czy koszt (ujemna).
Gdy kurs spada, ta sama kwota EUR po przeliczeniu daje mniej PLN. Jeśli należność została wcześniej ujęta po wyższym kursie, to przy zapłacie otrzymujesz mniej PLN niż wykazano w księgach. Różnica (wpływ minus należność) jest wtedy ujemna i stanowi koszt finansowy.
Dodatnia różnica kursowa oznacza, że po przeliczeniu zapłaty na PLN jednostka otrzymała więcej niż wynosiła wartość należności ujęta wcześniej w księgach. Taki dodatni efekt ujmuje się jako przychód finansowy, bo zwiększa wynik finansowy w porównaniu do pierwotnej wyceny.
Ujemna różnica kursowa powstaje, gdy wpływ w PLN jest mniejszy niż wartość należności zaksięgowana wcześniej. Jest to koszt finansowy. W praktyce rozlicza się ją na kontach kosztów finansowych, aby doprowadzić wartość rozrachunku do kwoty rzeczywiście otrzymanej.
Zrealizowana powstaje przy faktycznej zapłacie (wpływie/rozchodzie waluty) i wynika z porównania kursu z dnia ujęcia z kursem z dnia zapłaty. Niezrealizowana dotyczy wyceny bilansowej na dzień bilansowy, gdy rozrachunek nie został jeszcze spłacony, ale trzeba go przeliczyć na PLN.
W zadaniach egzaminacyjnych należy stosować kursy wskazane w treści/zestawieniu. Zasadniczo należność na dzień ujęcia przelicza się kursem z właściwej daty (często z dnia poprzedzającego), a wpływ zapłaty kursem z dnia zapłaty. Kluczowe jest konsekwentne użycie dwóch różnych kursów do porównania.
Zastosuj prostą kontrolę: przelicz kwotę waluty na PLN dla obu dat i porównaj liczby. Jeśli wpływ w PLN jest mniejszy niż należność w PLN, wynik będzie ujemny (koszt). Jeśli wpływ jest większy, wynik będzie dodatni (przychód). Nie zgaduj po samym "spadł/wzrósł".
Najczęściej myli się: (1) znak różnicy (przychód vs koszt), (2) daty i dobór kursu (faktura vs zapłata), (3) przeliczenie różnicy kursów (np. 0,50 pomylone z 0,05), (4) pominięcie porównania dwóch wartości w PLN.
Dla samego mechanizmu obliczania różnic kursowych kluczowe są kwota w walucie i dwa kursy z różnych dni (ujęcia i zapłaty). Charakter transakcji jako WDT wpływa na rozliczenie VAT i dokumentację, ale różnice kursowe liczy się na podstawie wyceny operacji w walucie i faktycznego wpływu.
Różnice kursowe zwiększają lub zmniejszają wynik w części finansowej. Dodatnie ujmuje się jako przychody finansowe, a ujemne jako koszty finansowe. Na egzaminie warto dopisać interpretację: "otrzymano więcej/mniej PLN niż zaksięgowano" i powiązać to z przychodem albo kosztem.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że różnicę kursową liczy się jako: wartość wpływu w PLN minus wartość należności ujętej w księgach.

Źródła:

  • Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, art. 30 ust. 2 i ust. 4, Dz.U. 2023 poz. 120
  • Narodowy Bank Polski – kursy średnie walut (tabele kursów), opis i publikacje: https://nbp.pl/statystyka-i-sprawozdawczosc/kursy/ (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Tekst jednolity ustawy o rachunkowości (w zakresie art. 30)
  • Materiały dydaktyczne z rachunkowości finansowej: wycena operacji w walutach obcych
  • Zadania rachunkowe z różnic kursowych (przykłady z należnościami i zobowiązaniami)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego